Српска православна црква Светог пророка Илије

Istorija  Pravoslavne crkve "Svetog proroka Ilije" u Mihajlovcu

Početak radova na izgradnji sadašnje crkve nije tačno datiran, ali pretpostavlja se da su započeti oko 1870. godine. Već naredne godine postoje pisani tragovi o velikoj podršci i želji zajednice da doprinese izgradnji svetinje. Dokazi ukazuju na to da su 1871. godine u selo stigla dva zvona, koja su naručili od strane Petra Radovanovića.

Crkva je nastala kao zadužbina lokalnog trgovca Petra Radovanovića Brdara i njegove supruge Petrije. Na fasadi crkve može se videti mermerna ploča sa sledećim uklesanim natpisom: "Ovaj sveti Hram Božiji u slavu i čest svetog Proroka Ilije sagradio je Petar Radovanović iz Mihajlovca, vlastitim sredstvima, uz pomoć Opštine, obezbeđujući 300.000 komada cigle i 22.000 oka kreča sa prevozom. Dana 20. jula 1873. godine."

Iako se po nekim izvorima može pročitati da je crkvu osvetio "mitropolit Srbije Petar", ovde se radi o nesporazumu. Mitropolit Petar je obavljao dužnost do 1859. godine, nakon čega ga je nasledio mitropolit Mihailo Jovanović, koji je služio na toj funkciji do 1881. godine.

Svratite u Crkvu na BLAGOSLOV!  i okadite kuću i vaše poslovne prostorije! 

Prema tome, s obzirom na tradiciju da nove crkve obično osvećuje najviši crkveni dostojanstvenik, verovatno je mitropolit Mihailo osvetio Crkvu u Mihajlovcu.

Crkva je jednobrodna građevina, proširena pripratom, a iznad nje se uzdiže zvonik u obliku četvorostrane piramide. U osnovi crkve primećuju se tri apside.

Fasada crkve je jednostavna, ali posebno se ističu prozori sa reljefnim izvedbama iznad njih.

Posebnu pažnju privlači polukružna ploča od belog mermera na zapadnoj fasadi, posvećena Kuzmanu A. Jeremiću. Na njoj je uklesan ganutljiv tekst koji odražava njegovu predanost domovini:

"Podnaredniku 3. Bolničarske čete Vardarske divizije 1. poziva, koji se vraćajući sa Solunskog fronta, braneći svoju Otadžbinu, i hitajući rodnom mestu, nije dočekao susret sa svojim dragim roditeljima i predao svoju plemenitu dušu u 24. godini života u Kosovskoj Mitrovici."

Ostavljajući svoje kosti daleko na Bojnome polju:
Da ih vinom niko ne prelije, niti majka suzom da zalije,
Oj Kuzmane, slavnog roda sine, oj zumbule, majčin beli krine,
Za slobodu ti si život dao, i u ratu kao junak pao,
Kako pravom srpskom sinu liči, Otadžbina da se s tobom diči!

Ovu spomen ploču podižu roditelji: otac Anta, mati Stanka iz Mihajlovca, braća Kostadin vinarski trgovac i Damnjan građevinski limar žive u Požarevcu.

Oltarska pregrada (ikonostas) unutar crkve je izuzetno skromna, ali na njoj se ističu izvanredno izrezbarene Carske dveri koje su ukrašene predstavom Bogorodice i arhangela Mihaila. Autorstvo ikonostasa nije dokumentovano, ali ikone na njemu su delo poznatog srpskog slikara Dimitrija Posnikovića.

U dvorištu crkve, neposredno ispred ulaza, privlači pažnju impozantna česma poznata kao "bratoljublje." Ona simbolizuje duboko prijateljstvo između Mihajlovca i grčkog grada Valestine. Takođe, u čast poznatog grčkog nacionalnog junaka iz tog grada, Rige od Fere.

Sa leve strane nalaze se i stari i novi parohijski domovi. Stari dom izgrađen je 1962. godine, dok je novi podignut 1985. godine. Takođe, tu se nalazi "letnjikovac," koji služi kao mesto odmora za vernike, i palionica za sveće, koja je izgrađena 2015. godine.

Kroz istoriju, crkvom u Mihajlovcu služilo je petnaest sveštenika, svaki doprinoseći duhovnom životu zajednice na svoj jedinstven način.

Mihajlovac je takođe imao svoju staru crkvu, mada se tačna lokacija ove crkve nije sačuvala. Najverovatnije, i ona je bila posvećena svetom proroku Iliji. Hroničari mihajlovačke crkve, sveštenik Milisav Ilić i dr. Mlađan Cunjak, su u svojoj knjizi/brošuri "Crkva u Mihajlovcu," koju su objavili 2006. godine, naveli da "zasigurno može tvrditi da je u današnjem Mihajlovcu, tada poznatom kao Konjska, postojala crkva pre 1827. godine."

Iako je verovatno da je postojala stara crkva u Mihajlovcu, nedostaju čvrsti dokazi o njenom postojanju. Prema predanju, ta crkva je, najverovatnije, uništena, a odgovornost za to se pripisuje turskim vlastima. Nažalost, nema drugih poznatih aktera koji bi bili odgovorni za njen nestanak. Pretpostavlja se da je uništenje usledilo nakon Prvog srpskog ustanka, kada su se Turci osvetili Srbima i njihovim verskim objektima.

Na ikonostasu Crkve Uspenja Presvete Bogorodice, koja se nalazi na mestu starog gradskog groblja u Smederevu, postoji ikona Svetog Trojstva. Na donjem delu ove ikone stoji sledeći tekst: "Siju ikonu priloži Gospodar Stojan Stojanović, prozvan Stoka Rainić, žitelj Smederevski u Hramu svetog proroka Ilije, za vječni, svoj i roditelja svojih spomen 1808."

Autori knjige "Crkva u Mihajlovcu" sugerišu da se na osnovu ovog zapisa može pretpostaviti da je postojala crkva posvećena svetom Iliji u Smederevu 1808. godine.

Budući da je u to vreme nije bilo crkve posvećene Proroku Iliji u samom gradu Smederevu, ovo navodi na zaključak da se možda radi o crkvi u neposrednom okruženju, tj. selu Konjska.

Projekat je sufinansiran iz budžeta grada Smedereva, a stavovi izneseni u ovom podržanom medijskom projektu ne nužno izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.