Rác thải nhựa là gì? Nguyên nhân, tác hại và giải pháp hạn chế rác thải nhựa hiện nay 

Rác thải nhựa là gì và vì sao vấn đề này đang trở thành một trong những thách thức môi trường lớn nhất thế kỷ 21? Với tốc độ tiêu thụ nhựa ngày càng tăng, rác thải nhựa xuất hiện ở khắp mọi nơi: trong đại dương, trên đất liền, thậm chí trong không khí và thực phẩm. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất của rác thải nhựa, những nguy hiểm tiềm ẩn và các giải pháp cần thiết để giảm thiểu ô nhiễm nhựa trong cuộc sống hiện đại. 

Rác thải nhựa là gì?

Rác thải nhựa là các sản phẩm bằng nhựa bị thải bỏ sau khi sử dụng, bao gồm nhựa dùng một lần, bao bì thực phẩm, chai lọ, hộp đựng, túi nilon, đồ gia dụng hỏng, linh kiện điện tử và nhiều vật dụng khác.

Nhựa được sản xuất từ dầu mỏ, khí tự nhiên và có cấu trúc polymer khó phân hủy. Thời gian phân hủy trung bình của các loại nhựa:

• Túi nilon: 20 – 500 năm
  
  

• Chai nhựa PET: 450 – 700 năm
  
  

• Hộp nhựa cứng: 400 – 1.000 năm
  
  

Điều này khiến rác thải nhựa tích tụ lâu dài trong môi trường và gây ô nhiễm nghiêm trọng nếu không được xử lý đúng cách.

Tìm hiểu thêm về rác thải nhựa tại https://betaprint.vn/rac-thai-nhua-la-gi/.

Các loại rác thải nhựa phổ biến

1. Nhựa dùng một lần

• Túi nilon
  
  

• Ống hút, muỗng, thìa
  
  

• Ly nhựa dùng một lần
  
  

• Hộp xốp đựng đồ ăn
  
  

Đây là nhóm rác thải nhựa phát sinh nhiều nhất vì chỉ sử dụng trong vài phút nhưng tồn tại hàng trăm năm.

2. Bao bì và vỏ hộp thực phẩm

• Chai nước suối
  
  

• Bao bì snack, mì gói
  
  

• Hộp nhựa PP, PET
  
  

3. Rác thải nhựa công nghiệp

• Màng bọc pallet
  
  

• Bao bì linh kiện
  
  

• Phụ tùng nhựa hỏng
  
  

• Sản phẩm lỗi trong sản xuất
  
  

4. Nhựa trong thiết bị điện tử

• Vỏ máy tính, TV
  
  

• Ốp điện thoại
  
  

• Linh kiện nhựa kỹ thuật
  
  

5. Vi nhựa (Microplastic)

• Hạt nhựa < 5 mm
  
  

• Xuất hiện từ quần áo sợi tổng hợp, mỹ phẩm, chai lọ phân rã
  
  

• Đang trở thành mối nguy hiểm lớn cho sức khỏe con người

Nguyên nhân gây gia tăng rác thải nhựa

1. Thói quen sử dụng nhựa dùng một lần

Túi nilon, ly nhựa, hộp xốp – tiện lợi, rẻ nên được sử dụng quá mức.

2. Tăng trưởng dân số và đô thị hóa

Lượng tiêu thụ sản phẩm nhựa tăng nhanh theo nhu cầu tiêu dùng.

3. Thiếu hệ thống thu gom và phân loại rác

Nhiều nơi rác nhựa bị vứt lẫn vào rác sinh hoạt, khó tái chế.

4. Tỷ lệ tái chế thấp

Nhiều quốc gia chỉ tái chế được 10 – 20% nhựa thải ra.

5. Sản xuất nhựa ngày càng rẻ

Giá thành nhựa nguyên sinh thấp hơn nhiều vật liệu thay thế.

Tác hại của rác thải nhựa đối với môi trường và sức khỏe

1. Ô nhiễm đất

Nhựa vỡ thành vi nhựa, ngấm vào đất, làm giảm độ phì nhiêu và ảnh hưởng đến hệ sinh thái.

2. Ô nhiễm nước và đại dương

8 – 12 triệu tấn nhựa bị thải ra biển mỗi năm.

• Ảnh hưởng sinh vật biển
  
  

• Tắc nghẽn hệ thống sông suối
  
  

• Vi nhựa xâm nhập chuỗi thực phẩm
  
  

3. Ảnh hưởng nghiêm trọng đến động vật

Nhiều loài động vật bị chết vì nuốt phải nhựa hoặc mắc kẹt trong rác thải nhựa.

4. Gây ô nhiễm không khí

Đốt nhựa sai cách sinh ra khí độc:

• Dioxin
  
  

• Furan
  
  

• CO, CO₂
  
  

Đây là những chất gây ung thư và bệnh hô hấp.

5. Ảnh hưởng tới sức khỏe con người

Con người hấp thụ vi nhựa qua:

• Nước uống
  
  

• Hải sản
  
  

• Không khí
  
  

• Muối
  
  

Vi nhựa có thể gây hại đến hệ thần kinh, tim mạch, nội tiết và hệ miễn dịch.

Quy trình xử lý rác thải nhựa hiện nay

1. Thu gom và phân loại

Tách rác nhựa khỏi rác hữu cơ để dễ tái chế.

2. Tái chế cơ học

Nghiền – rửa – nấu chảy – tái tạo hạt nhựa.

3. Tái chế hóa học

Chuyển nhựa thành dầu hoặc khí nhiên liệu.

4. Chôn lấp hợp vệ sinh

Áp dụng khi rác không thể tái chế.

5. Đốt rác phát điện

Sử dụng công nghệ đốt an toàn, giảm khí độc và thu hồi năng lượng.

Giải pháp giảm thiểu rác thải nhựa

1. Giảm sử dụng nhựa dùng một lần

• Dùng túi vải
  
  

• Dùng ly, hộp cá nhân
  
  

• Hạn chế ống hút nhựa
  
  

2. Tăng tái sử dụng sản phẩm

Sử dụng sản phẩm nhiều lần thay vì bỏ ngay sau 1 lần dùng.

3. Phân loại rác tại nguồn

Tách nhựa, giấy, hữu cơ giúp tăng tỷ lệ tái chế.

4. Khuyến khích tái chế

Mua sản phẩm dùng hạt nhựa tái sinh để hỗ trợ kinh tế tuần hoàn.

5. Sử dụng vật liệu thay thế

• Nhựa sinh học
  
  

• Bao bì giấy
  
  

• Ly giấy, ống hút giấy
  
  

• Sản phẩm từ tinh bột
  
  

6. Doanh nghiệp chuyển đổi xanh

Nhiều doanh nghiệp bao bì đang sử dụng:

• PP nguyên sinh
  
  

• PET tái chế (rPET)
  
  

• Vật liệu thân thiện môi trường
  
  

7. Giáo dục cộng đồng

Nâng cao ý thức giúp giảm rác nhựa từ gốc.

Vai trò của mỗi cá nhân trong việc giảm rác thải nhựa

Dù nhỏ bé, mỗi hành động đều góp phần thay đổi:

• Mang theo túi vải khi mua sắm
  
  

• Từ chối sản phẩm nhựa dùng một lần
  
  

• Tái chế đúng quy định
  
  

• Ủng hộ sản phẩm thân thiện môi trường
  
  

• Hạn chế mua hàng dư thừa

Kết luận

Qua bài viết này, bạn đã hiểu rõ rác thải nhựa là gì, nguyên nhân gây ra sự gia tăng rác nhựa, tác động tiêu cực đối với môi trường và sức khỏe con người. Rác thải nhựa đang trở thành vấn đề toàn cầu, đòi hỏi sự chung tay của cả cá nhân, doanh nghiệp và cộng đồng. Chỉ khi chúng ta thay đổi thói quen sử dụng nhựa, tăng cường tái chế và lựa chọn các vật liệu xanh, môi trường sống mới được cải thiện bền vững.