Ang "alokasyon" ay ang proseso ng pagtukoy, pagtanggap, o paglalaan ng mga pinagkukunang yaman, kaalaman, o iba't ibang uri ng resources sa iba't ibang mga layunin, gawain, o sektor. Ito ay isang pormal na hakbang na ginagawa sa pamamahala ng yaman at upang tiyakin na ito ay maayos na nagagamit at namumuhay sa mga pangunahing pangangailangan o mga layunin.
Ang alokasyon ay isang mahalagang bahagi ng pamamahala at planifikasyon sa mga aspeto ng ekonomiya, pamahalaan, negosyo, edukasyon, at iba pa. Ito ay naglalayong mapanatili ang epektibong paggamit ng mga limitadong yaman upang matugunan ang mga pangunahing pangangailangan o layunin.
Konsepto ng Alokasyon Kaugnay ng Kakapusan, Pangangailangan, at Kagustuhan
Sa pagsasagawa ng akmang pamamaraan ng pamamahagi, dapat nitong natutugunan angb ang mga sumusunod na katanungan pang ekonomiyta.
c. Gaano Karami ang Gagawin?
e. Paano ito ipamamahagi?
Layon ng Ekonomiya sa Papapatupad ng Akmang Pamamaraan sa Alokasyon
Kahusayan (Efficiency) - Ang kahusayan (efficiency sa Ingles) ay isang mahalagang konsepto sa pag-aadministra, produksyon, at paggamit ng mga yaman o resources. Ito ay tumutukoy sa kakayahan ng isang sistema, proseso, o organisasyon na makamit ang mga layunin nito nang pinakamababa o pinakamaayos na paraan, na may wastong paggamit ng oras, enerhiya, pera, o iba pang resources.
Karampatan (Equity) - Ang karampatan (equity sa Ingles) ay isang prinsipyong panglipunan at pang-ekonomiya na nagmumula sa ideya ng pagkakapantay-pantay at pagbibigay ng pantay na pagkakataon sa lahat ng tao, anuman ang kanilang kasarian, edad, lahi, relihiyon, katayuan sa lipunan, o iba pang personal na katangian. Ito ay nagpapahayag ng pangangailangan para sa patas na distribusyon ng yaman, pagkakataon, at karapatan sa buong lipunan.
Paglago (Growth) - Ang paglago (growth sa Ingles) ay isang konsepto na nagpapakita ng pag-usbong, pag-unlad, o pagtaas sa halaga, sukat, o kahalagahan ng isang bagay sa paglipas ng panahon. Ito ay maaaring magkaruon ng iba't-ibang mga kahulugan at konteksto depende sa larangan na ito ay iniuugnay.
Katatagan (Stability) - Ang katatagan (stability sa Ingles) ay isang konsepto o kalagayan na nagpapahayag ng pagkakaroon ng kaligtasan, katiwasayan, at kapanatagan sa isang sistema, organisasyon, ekonomiya, o lipunan. Ito ay isang mahalagang layunin sa iba't ibang aspeto ng buhay, at nagpapahayag ng kakayahan ng isang entidad na manatili sa isang matatag na kalagayan nang walang malalang pag-urong o kaguluhan.
Ang sistemang pang-ekonomiya ay tumutukoy sa istraktura, institusyon at mekanismo na batayan sa pagsasagawa ng mga gawaing pamproduksyon. Iba- iba ang sistemang pang-ekonomiya ng mga bansa dahil sa mga sumusunod na konsiderasyon:
a. Ang kasaysayang pangkultura na pinagmulan ng paniniwala, mithiin at pagpapahalaga;
b. Ang yamang likas pati na ang klima;
c. Ang mga pilosopiya at pananaw na pinili at pinaniniwalaan ng mga tao;
d. Ang mga nakaraan at kasalukuyang teorya na naging daan upang maisakatuparan ang piniling mga layunin; at
e. Ang mga pagsubok at pagkakamali ng mga tao sa paghahangad nilang mabuhay.
Mga Uri ng Sistemang Pang-Ekonomiya
Tradisyonal na Sistema - Ang tradisyonal na sistema sa sistemang pang-ekonomiya ay isang uri ng ekonomiya kung saan ang mga gawain sa produksyon, distribusyon, at konsumo ng mga kalakal at serbisyo ay batay sa mga tradisyon, kaugalian, at kaalaman ng nakaraang henerasyon. Ito ay isang malaganap na sistema sa mga tribu, kapatiran, at kultura na nasa loob ng mga ilang komunidad at bansa, lalo na sa mga lugar na malalayo sa mga sentro ng kalakalan at modernisasyon.
2. Sistemang Pampamilihan (Market System) - Ang sistemang pampamilihan (market system) ay isang uri ng sistemang pang-ekonomiya kung saan ang pag-aari, produksyon, at distribusyon ng kalakal at serbisyo ay batay sa mga pribadong indibidwal at korporasyon na nasa loob ng isang malayang merkado. Sa ganitong sistema, ang mga desisyon hinggil sa kung ano ang itatanim, gagawin, at ibebenta ay nagmumula sa mga pribadong aktor na naghahanap ng oportunidad para sa kita at kalakal.
3. Ekonomiyang Pinag-uutos (Command Economy) - Ang ekonomiyang pinag-uutos (command economy), na kilala rin bilang komunistang ekonomiya, ay isang uri ng sistemang pang-ekonomiya kung saan ang pamahalaan o isang sentral na awtoridad ang may pangunahing kontrol at kapangyarihan sa produksyon, distribusyon, at pagmamay-ari ng mga yaman at kalakal sa ekonomiya. Sa ganitong sistema, ang mga desisyon hinggil sa anong kalakal at serbisyo ang gagawin, gaano karami ang kanilang produksyon, at kung paano ito ipapamahagi ay batay sa mga direktiba at utos ng pamahalaan.
4. Ekonomiyang Pinaghalong Pampamilihan at Pinag-uutos (Mixed Economy) - Ang ekonomiyang pinaghalong pampamilihan at pinag-uutos (mixed economy) ay isang uri ng sistemang pang-ekonomiya na nagtataglay ng mga elemento mula sa dalawang iba't ibang sistema: ang pampamilihan (market economy) at ang pinag-uutos (command economy). Sa ganitong sistema, may malayang kalakalan at pribadong pag-aari ng mga yaman at kalakal, ngunit mayroon ding pagsasailalim sa regulasyon at kontrol ng pamahalaan sa ilang mga sektor ng ekonomiya.
Production Possibility Frontier o Transformation Curve
Ang "choice" o pagpipilian ay ang proseso ng pagpili mula sa iba't ibang mga opsyon o alternatibo. Ito ay isang pangunahing bahagi ng buhay ng tao, ekonomiya, at pang-araw-araw na mga desisyon. Kapag tayo'y naghaharap sa pagpipilian, tayo'y nag-evaluate ng mga benepisyo, kahirapan, at mga layunin upang makapag-decide kung alin sa mga opsyon ang pinakamainam o angkop sa isang partikular na sitwasyon.
Ang "trade-off" o pagpapalit ay nauugma sa pagpipilian. Kapag tayo'y nagpapasiya, maaaring kinakailangan nating mag-alok o magturing ng isang bagay o benepisyo upang makamit ang isa pa. Ito'y tumutukoy sa mga pagkakataon na nauukit o nawawala kapag tayo'y nagde-decide.
Ang production efficiency (kung minsan ay tinatawag ding productive efficiency) ay isang konsepto sa ekonomiya na nagpapakita kung gaano kahusay ang isang organisasyon, negosyo, o ekonomiya sa paggamit ng mga limitadong yaman at resources upang makalikha ng mga kalakal at serbisyo. Ito ay isang mahalagang bahagi ng pagsusuri ng ekonomiya at pagmamanage ng negosyo dahil ito ay nakatutulong sa pagtutukoy kung paano mapapabuti ang produksyon at kalidad ng kalakal at serbisyo habang nagmumuhura ng mas mababa sa mga resources.
Ang "opportunity cost" ay isang konsepto sa ekonomiya na tumutukoy sa halagang kinakailangang isakripisyo o i-give up kapag pumipili tayo ng isa sa mga alternatibong pagpipilian. Ito ay nagpapakita kung gaano kahalaga ang hindi napili o ginive up na alternatibo kapag nagdedesisyon tayo. Ang opportunity cost ay hindi lamang tungkol sa pera; ito ay nagtutukoy sa anumang halagang nauukit o nawawala dahil sa ating mga desisyon.
4. Scarcity ( Kakapusan )
Ang "scarcity" o "kakapusan" ay isang pangunahing konsepto sa ekonomiya na nangangahulugan ng limitasyon o kawalan ng sapat na yaman at resources upang matugunan ang lahat ng pangangailangan at kagustuhan ng tao. Sa konteksto ng ekonomiya, ang kakapusan ay nangangahulugan na mayroong limitasyon sa mga bagay na maaring gawin, produksyunin, o makuha dahil sa limitadong suplay ng mga yaman at resources.