Bs'd
12. Schuld.
1. Schuld kan produktief zijn of contraproduktief.
A) Hoewel we verplicht zijn om neerslachtigheid te overwinnen, moeten we toch spijt hebben als we iets fout gedaan hebben. De maatstaf voor het beoordelen van spijt is hoe we ons later gedragen en voelen. Positieve spijt leidt tot gevoelens van vreugde.
B) De Magid van Mezeritch zei: "Schuldgevoelens zullen sommige mensen er toe aanzetten om hun wegen te beteren, terwijl anderen naar een kroeg gaan en proberen om hun schuldgevoelens te verdrinken met alcohol.
C) Als iemand geobsedeerd is met schuldgevoelens dan beheerst dat zijn gedachten volledig. De persoon blijft zichzelf vertellen hoe vreselijk hij is. Hij ziet geen enkele hoop op verbetering zijn schuldgevoelens verhinderen hem om zich te verheugen in het doen van de juiste dingen. Zulk soort schuldgevoelens moeten overwonnen worden omdat ze zo contraproduktief zijn.
Maar er zijn spijtgevoelens over fouten die wel positief zijn. In zulke situaties heeft de persoon zelf de controle over die gevoelens. Hij doet zijn best om om spijt te voelen omdat hij een overtreding begaan heeft. Zulk soort spijt over gemaakte fouten leidt tot verbetering. Het is met betrekking tot zulk soort gevoelens dat een wijs man tegen iemand zei die gestressed was: "Als je bezorgd ben over aardse zaken dan hoop ik dat de Almachtige die zorgen van je wegneemt, maar als je bezorgd bent over geestelijke zaken dan hoop ik dat de Almachtige je nog wat meer zorg toebedeelt.
Iemand die nooit spijt heeft van zijn fouten loopt grote kans dat hij nog is de fout in gaat. Maar te veel spijt is schadelijk. Een belangrijke factor in spijt is of iemand zich ongelukkig voelt omdat hij spijt heeft, of dat hij blij is met zijn spijtgevoelens.
In het geval van negatieve schuldgevoelens voelt iemand zich belabbard vanwege het feit dat zijn spijtgevoelens hem pijn doen. Als er sprake is van positive schuldgevoelens, dan is de persoon in kwestie blij met zijn schuldgevoel vanwege misstappen, omdat dat het aangeeft dat hij normen en waarden heeft.
Vraagt u zichzelf af: "Helpt het mij om mezelf te verbeteren dat ik mezelf constant verwijten maak?" Zolang als de zelfverwijten u helpen om uzelf te verbeteren, is het positief. Zelfverwijten die verbetering in de weg staan zijn contraproduktief en moeten overwonnen worden. Wanneer u ophoudt met het voelen van zelfmedelijden vanwege de verwijten die u uzelf maakt kan u gaan werken aan verbetering.
D) Wanneer u zich schuldig voelt, vraagt u zich dan af of de schuldgevoelens zijn over iets waar u zich daadwerkelijk schuldig over zou moeten voelen. Vaak voelen mensen zich schuldig over gedrag wat volledig gerechtvaardigt was.
Rabbi Chaim Soleveitchik van Brisk zorgde er altijd voor dat zieke mensen voor wie vasten gevaarlijk zou zijn dat zij aten op grote verzoendag. Wanneer een ziek persoon die vastte zich schuldig voelde omdat hij niet vastte, dan stelde hij hem gerust: "Jouw situatie is vergelijkbaar met een besnijder die iemand besnijdt op de sabbath. Heb jij ooit een vader of een besnijder gezien die overstuur was omdat hij iets moest doen wat normaal gesproken een ontheiliging van de sabbath is?
Iedereen snapt dat in dat geval het een gebod is om te doen wat gedaan moet worden. Evenzo wanneer iemand voor zijn gezondheid iets moet doen wat normaal gesproken verboden is voor hem. Voor hem is eten op grote verzoendag een gebod."
E) Iemand ging naar de Chofets Chaim voor advies: "Mijn slechte neigingen laten me geen moment met rust. Wat kan ik daaraan doen?" De Chofets Chaim antwoordde: "Dat is heel goed voor jouw. Het doel waarom jij in deze wereld bent is om je kwaadaardig neigingen te overwinnen. We zijn regelmatig in conflict met onze slechte neigingen. Wanneer jij ze kan weerstaan dan verhef je jezelf geestelijk. En hoe moeilijker het is, des te groter is de beloning."
2. Al te grote schuldgevoelens kunnen schade berokkenen.
A) Waak ervoor dat je jezelf niet beschouwd als slecht. Iemand die zichzelf ziet als slecht zal meestal niet proberen om zichzelf te verbeteren, en zal waarschijnlijk nog erger worden dan hij nu is.
B) Depressie is een groot obstacle in het dienen van de Almachtige. Een persoon die een overtreding begaan heeft moet niet overdreven depressief worden, want dit zal verdere geestelijke groei in de weg staan. Iemand moet diep berouw en spijt voelen over de misstap die hij heeft begaan, en dan moet hij verder gaan met zich te verheugen in zijn relatie met de Almachtige omdat hij spijt heeft en zich voorgenomen heeft om zijn misstap niet meer te herhalen.
De Baal Shem Tov zond de volgende brief naar een hooggeplaatste aanhanger: "Ik heb je brief ontvangen en aan het begin schrijf dat je moet vasten. Ik ben hierdoor geschokt. Ik sta erop dat je stopt met die gevaarlijke praktijken. Dit leidt tot neerslachtigheid en depressie. De Almachtige zijn aanwezigheid rust niet daar waar neerslachtigheid is, alleen daar waar vreugde is in het vervullen van Zijn geboden. Je weet dat ik dit punt altijd benadruk en je moet dat altijd in gedachten houden. Hou je er ver van om meer te vasten dan verplicht is. Ik verzeker je dat als deze raad in acht neemt dat dan de Almachtige met je zal zijn."
C) Een depressief persoon wordt gemakkelijk verslagen in een worstelwedstrijd. Evenzo, in de strijd tegen uw kwaadaardige neiging is het onmogelijk om als winnaar uit de bus te komen als u depressief bent. U hebt het enthousiasme nodig wat voorkomt uit gelukkig zijn.
D) Wees vooral voorzichtig als u het idee hebt dat u in uw spirituele nivo naar beneden gegaan bent. Er schuilt gevaar in wanneer iemand spiritueel gefaald heeft. Hij heeft dan de neiging om helemaal op te geven en in zijn paniek zou hij vele overtredingen kunnen begaan. Zelfs als u het idee hebt dat u momenteel op een laag geestelijk nivo zit, sterkt u zichzelf dan daar waar u op dat moment bent. Als u de situatie optimistisch bekijkt en er vertrouwen in hebt dat u kunt verbeteren dan zult u in staat zijn om uzelf te verheffen.
E) Soms zal de slechte neiging iemand proberen wijs te maken dat hij vreselijk gezondigd heeft terwijl dat niet het geval is. Wanneer een persoon depressief vanwege slecht gedrag, dan zal zijn ontmoediging hem weerhouden van het doen van goede daden.
F) Wanneer een persoon zichzelf onder de loep neemt, dan kan hij soms het gevoel krijgen dat hij de ergste van de ergsten is, totaal waardeloos, en helemaal vol van overtredingen. Wanneer een persoon zo denkt dan zal hij waarschijnlijk in een depressie raken. Wanneer iemand zulk soort extreme schuldgevoelens krijgt moet hij zich realiseren dat dit afkomstig is van zijn kwaadaardige neiging en moet hij onmiddelijk stoppen met zich te concentreren op de misstappen die hij begaan heeft. Op dat moment is zijn huidige verplichting om aan die dingen te denken die hem vreugde zullen bezorgen.
G) Wanneer u een sterk verlangen heb om iets te doen wat verboden is, dan zou u uzelf zo kunnen schamen voor het feit dat u niet op een nivo zit waarop u zulk soort gedachten niet hebt dat u zal proberen zulk soort gedachten te onderdrukken en ze te vergeten. Dit is niet goed, want dan lost u het probleem niet op, maar probeert u het slechts onder het tapijt te schuiven. Het is gevaarlijk om uw innerlijke gevoelens en reacties te negeren. Wees u bewust van wat u wilt, en heb een innerlijk gesprek me uzelf om het te overwinnen.
Wanneer u vijandige gevoelens hebt ten aanzien van iemand, vooral als het een goede vriend of een familielid betreft, ontken die gevoelens dan niet voor uzelf. Wordt u bewust van wat u tot die vijandigheid gedreven heeft. Je zou kwaad kunnen zijn op je ouders omdat ze niet voor je gekocht hebben wat je graag wil hebben. Als je die gevoelens van vijandigheid negeert, dan zullen de vijandige gevoelens niet weggaan. Wat je moet doen is een gesprek met jezelf aangaan, en jezelf de redenen van je ouders voor de weigering uitleggen. Leg dan aan jezelf uit dat ook al ben je het niet met ze eens, dat je dan toch hun beweegredenen kan accepteren als zijnde goede redenen voor hun. Dan kan je misschien nog steeds teleurgesteld zijn, maar niet vijandig.
H) Rabbijn Yeruchem Levovitz van Mir placht te zeggen: "Wee aan hen die zich niet bewust zijn van hun fouten, want zij weten niet wat zij moeten corrigeren. Maar twee maal wee aan hen die zich niet bewust zijn van hun deugden, want zij hebben niet de middelen om zichzelf te corrigeren."
I) Rabbi Eliezervan Mamarner zei: "Wanneer het hart van een rechtvaardig man in duizend stukjes breekt en hij is bang dat hij in een depressie belandt, dan moet hij zoeken naar zijn goede kwaliteiten en zichzelf prijzen. Maar wanneer hij bang is dat hij hoogmoedig wordt, dan moet hij zich concentreren op zijn fouten en gebreken."
3. Accepteer het feit dat u een feilbaar mens bent.
A) Rabbi Yosef Leib Bloch placht te zeggen dat ongeacht op welk een hoog nivo iemand is, hij zal altijd natuurlijke neigingen hebben die hem omlaag halen. Dit is inherent aan de natuur van de mens. Maar in plaats dat we door die neigingen laag bij de grond blijven, moeten we sterken en met alle macht proberen om ons geestelijk te verheffen. Dit is de reden dat de torah schreef over de fouten van zelfs de grootste mensen. Dit kan voor ons een troost zijn, om te zien dat het normaal is om gebreken te hebben.
B) Er is geen enkel persoon in de wereld die nooit fouten maakt. Het is niet beschamend om te zeggen dat u een fout gemaakt hebt. Wat wel beschamend is is koppig blijven ontkennen dat je een fout gemaakt hebt.
C) Sommige mensen hebben de neiging zichzelf als een totale mislukkeling te zien als ze fouten maken. Zij vertellen zichzelf dat ze niet deugen omdat ze fouten gemaakt hebben. Hun houding komt neer op: "Als ik niet perfect ben, dan ben ik een mislukkeling." De realiteit is dat niemand perfekt is en niemand een totale mislukkeling is. We zijn allemaal in diverse stadia op een glijdende schaal tussen perfektie en mislukking. Het is dan ook veel zinvoller om uw situatie te zien zoals die is (als u hiertoe in staat bent) en te werken aan verbetering. Dan zal u beginnen om uzelf bijvoorbeeld het volgende te vertellen: "Ik heb vandaag zeven fouten gemaakt. Wat kan ik doen om die fouten in de toekomst te vermijden?"
D) Soms zal u negatieve reageren als u een goede daad probeert te doen. U voelt zich weerspannig en u zou veel liever niet de goede daad doen. Voelt u zich hier niet teneergeslagen of nerveus over. De essentie van het doen van goede daden is de poging, en we kunnnen niet verwachten dat het altijd gemakkelijk is om te doen wat goed is. Ga met uzelf in gesprek. Vraag u af waarom het moeilijk is. Wat zit u precies dwars? Dit zal u inzicht in uzelf geven en u helpen om geestelijk te groeien.
4. Heb realistische verwachtingen van uzelf.
A) Rabbi Israel Salanter placht te zeggen: "Op de dag des oordeels ben ik niet bang voor de vraag: "Waarom was jij niet op het nivo van Mozes?" De vraag waar ik op bedacht moet zijn is: "Waarom ben jij niet op het nivo dat Israel Salanter had kunnen bereiken?"
B) In elk stadium van geestelijke groei heeft een persoon andere neigingen en verlangens. Hoe hoger een persoon komt hoe meer hij moet vechten tegen sterke verleidingen. Een persoon moet niet denken dat hij op een lager nivo is omdat zijn slechte neigingen sterker zijn dan voordat hij begon te werken aan geestelijke vooruitgang. Verwacht nieuwe tests naarmate u geestelijk verder groeit.
C) Onrealistisch hoge verwachtingen kunnen schadelijk zijn. Iemand moet een realistisch inzicht hebben in wat op dit moment haalbaar is en welke doelen hij zich voor de toekomst kan stellen. Sommige nivo's van geestelijke verheffing vereisen vele jaren van hard werken om te bereiken. Het is niet realistisch om te denken dat u die nivo's in een paar gemakkelijke lessen kan bereiken. Omdat er grote individuele verschillen zijn tussen mensen, is het probleem om onderscheid te maken tussen wat haalbaar is en wat niet. Het is de moeite waard om een ervaren torahgeleerde te consulteren om u te helpen duidelijkheid te krijgen in deze.
D) Rabbi Yeruchem Levovitz placht te zegegen: "Wie is een rechtvaardig man en wie slecht? Veel mensen denken dat een rechtvaardig persoon iemand is die nooit zondigt, en dat een slecht mens iemand is die altijd overtredingen begaat. Maar zelfs de zeer rechtvaardigen begaan overtredingen, en ook de zeer slechten doen wel is een goede daad. Het essentieele verschil tussen die twee is dat de rechtvaardige zijn best doet om zijn slechte neigingen te overwinnen, en de slechte niet.
E) Soms kan een persoon zich schuldig voelen als hij zich bewust wordt van zijn gebrek aan oprechte motivatie als hij een goede daad doet. Maar de geleerden zeggen dat we ons ook moeten bezighouden met het bestuderen van de torah en het doen van goede daden als onze motivatie niet oprecht is, want uiteindelijk zullen we er dan toe komen om deze dingen te doen vanwege meer verheven redenen.
Rabbi Chaim van Volozin schreef: Het is onmogelijk voor een persoon om het nivo van het doen van goede daden met uitsluitend nobele beweegredenen te bereiken zonder te beginnen met het doen van goede daden vanwege gemengde redenen. Dit kan vergeleken worden met een koning die zijn bediende opdracht geeft om naar de vliering te gaan. De koning zal niet kwaad zijn op hem als hij niet in 1 keer vanaf de begane grond naar de vliering springt, maar in plaats daarvan gebruikt maakt van de trap. De koning weet dat het onmogelijk is om er te komen zonder stap voor stap de trap op te gaan.
Evenzo is het bij torahstudie en goede daden noodzakelijk om te beginnen met niet geheel zuivere gemengde motieven, totdat iemand het punt bereikt waarop hij dit doet met pure beweegredenen.
5. Reageren met schuldgevoelens is soms luiheid.
Schuldig voelen is de luie manier van reageren. Een persoon geeft zich er aan over om zich schuldig te voelen en verzuimd om om actie te nemen om te verbeteren.
Gebruik schuldgevoelens niet om luiheid en uitstel te rechtvaardigen. Wanneer een persoon geneigd is om met schuldgevoelens te reageren, dan zal hij, wanneer hij een goed idee hoort, reageren met: "Wat is het toch vreselijk dat ik dat goede idee niet navolg." Het is veel zinvoller om uw aandacht gericht te houden op wat u kan doen om dat goede idee in de praktijk te brengen.
De Chofetz Chaim placht te zeggen: "We hebben een verplichting om tot inkeer te komen. . Eerst moet het iemand duidelijk zijn wat de essentie is van tot inkeer komen. Het bestaat uit onszelf verbeteren. Van ieder persoon wordt verwacht dat hij het beste maakt van zijn mogelijkheden in zijn unieke situatie.
6. Wordt niet neerslachtig terwijl u aan uzelf werkt.
A) Er is een veel voorkomend misverstand dat het bestuderen van moesar (karaktervorming) neerslachtigheid in de hand werkt. Men zou geneigd zijn om te denken dat iemand die steeds nieuwe fouten ontdekt bij zichzelf maar moeilijk opgewekt en gelukkig kan zijn. Maar 1 van de leidende moesar persoonlijkheden van onze generatie schreef dat iedereen die in contact kwam met rabbi Yeruchem Levovits van Mir zou die fout niet gemaakt hebben. Het was duidelijk dat een leven van moesar studie en een gelukkig leven in hem gecombineerd waren. Rabbi Yeruchem geef regelmatig te kennen hoe blij en tevreden hij was met zijjn deel in de wereld en hij wees zijn studenten regelmatig terecht als ze neerslachtig waren, zelfs als dat voor anderen dan hem niet zichtbaar was.
B) Rabbi Yeruchem Levovitz placht te zeggen dat het bestuderen van moesar boeken op de juiste manier geen belemmering is voor een gelukkig leven. Juist het omgekeerde is waar. De juiste study van moesar spreekt tot de ziel. Een persoon zal zich dan gaan identificeren met zijn ziel en wordt zich meer bewust van de aanwezigheid van zijn Schepper. Hij zal het licht zien, hetgeen hem pure vreugde brengt. Neerslachtigheid komt van niet tevreden zijn met je huidige nivo, maar toch niet willen werken aan verbetering. Wanneer iemand oprecht probeert om zichzelf te verbeteren dan zal hij vreugde ervaren.
C) Iedereen die werkt aan zelfverbetering zal fouten vinden. Een eerlijke kijk op onszelf leert ons dat we toch niet op zo'n hoog geestelijk nivo zijn als we wel dachten. Wees hier niet al te verontrust over want het is een algemeen vookomend verschijnsel en het moet onze gemoedsrust niet in een dusdanige mate verstoren dat we niet meer in staat zijn om verder te groeien.
D) De oprechte torah jood is verwikkeld in een nooit eindigende speurtocht naar zelfverbetering. Iedere dag van zijn leven hunkert hij er naar om zijn torah studie verder op te schroeven, om zijn karaktertrekken te verfijnen, om zijn waardering voor torah waarden en normen te vergroten, om zichzelf af te schermen van verboden verlangens en om een nog hoger nivo van inzicht te bereiken. Dit vereist een houding van kritisch zelfonderzoek. Maar pas op om deze houding niet te ver door te voeren, anders kan het tot frustratie leiden. De persoon die zichzelf ten prooi laat vallen aan aanvallen van wanhoop zal nauwelijks in staat zijn om het hoofd te bieden aan de vele terugvallen die bijna onvermijdelijk zijn bij een serieuze zoektocht naar zelfverbetering. Het is noodzakelijk om de juiste balans te vinden. Wanneer introspectie (zelfbeschouwing) aanleiding geeft tot wanhoop dan is dat een teken dat er iets mis. Alleen wanneer introspectie leidt tot een sprankelende optimistische houding, en wanneer zelfkritiek er toe leidt dat iemand zich voorneemt om zich te beteren, alleen dan zal kritische zelf-analyse tot het gewenst doel leiden.
E) Vooral op de sabbath is het belangrijk om alleen die moesar werken te bestuderen die iemand een verheven gevoel geven. Boeken die iemand neerslachtig maken, ook al zal uiteindelijk vreugde ervaren wanneer hij zich gebeterd heeft, die moeten vermeden worden op de sabbath.
7. Werk aan verbetering in plaats van u schuldig te voelen
A) Soms kan een persoon zo beschaamd en ontmoedigd zijn vanwege de fouten die hij begaan heeft dat hij niet meer zal proberen om te verbeteren. Wanhoop is niet goed. U hebt altijd de mogelijkheid om u te verbeteren en u moet u nooit laten ontmoedigen.
B) De Chofetz Chaim schreef dat wanneer u tot inkeer wil komen vanwege de fouten die u begaan hebt, dan moet u niet vasten of andere dingen doen die u lichamelijk verzwakken. Wat u moet doen is meer torah gaan studeren, want dit is de grootste vorm van reiniging. En zonder u ook eens per week af en spreek prive met de Almachtige zoals een slaaf tot zijn meester spreekt en als een zoon tot zijn vader.
C) De Chofetz Chaim zei regelmatig tegen publieke sprekers dat ze zich moesten concentreren op de grote waarde en schoonheid van het volgen van het pad van de torah. De meeste mensen lijden al genoeg en het is niet juist om hun lijden te vergroten door schuldgevoelens in hen op te wekken. Wat benadrukt moet worden is de grote zegen die iemand zal vinden in het volgen van de torah en de verheffing en verrijking door het verbeteren van het karakter en het doen van goede daden.
D) Rabbi Samson Raphael Hirsch schreef dat zelfs de meest deprimerende kennis van een misstap iemand niet onherstelbaar hoeft te beroven van zijn goede humeur. Wanneer je je realizeert dat je een fout gemaakt heb, verberg het dan niet en laat het dan niet aan je vreten. Beschouw je misstap in het volle licht, en geef de misstap toe aan jezelf en aan de Almachtige, en probeer de fout zo veel mogelijk te herstellen. Beloof oprecht aan de Almachtige dat je zulk soort foute dingen niet meer zal doen in de toekomst, en van deze vastbeslotenheid kan je de sereniteit verkrijgen die noodzakelijk is om je plicht te doen in de toekomst.
E) De Sfas Emes adviseerde mensen die heel erg verontrust waren over hun fouten om op de juiste manier te bidden en te studeren zodat ze zich niet op het verleden zouden concentreren, maar in het heden zouden blijven proberen om fouten te vermijden.
F) Extreme schuldgevoelens over fouten in het verleden zullen je verhinderen om goede daden te doen in het heden. Concentreert u zich op het doen van zoveel mogelijke goede daden. Stelt u zich iemand voor die maar beperkte tijd heeft om diamanten te verzamelen van een grote hoop. Wat hij in zijn zak kan proppen is van hem. In zijn haast zou hij er per ongeluk een paar kunnen laten vallen. Alleen een dwaas zou dan stoppen met meer diamanten verzamelen en gaan zitten treuren om die paar diamanten die er naast gevallen zijn. Ieder weldenkend persoon zou zich concentreren op het veel grotere aantal diamanten die hij nog steeds kan verzamelen en hij zal zijn best doen om er nog zoveel mogelijk op te rapen. Wat hij verloren heeft is daadwerkelijk een groot verlies, maar er is een immense rijkdom te verkrijgen door nog meer in te zamelen.
Iemand die verzuimd heeft om een goede daad te doen is in een vergelijkbare situatie. Als hij zichzelf alleen maar blijft vertellen dat hij een vreselijk persoon is dan zal dat hem er van weerhouden om zo veel mogelijk goede daden te doen in de toekomst. Probeer zo veel mogelijk goede daden te doen in het hier en nu. Elke goede daad die we doen in ons korte leven is een waardevolle diamant. De wijze verzameld zo veel diamanten als hij kan.
G) Soms probeert iemand om zich te beteren, maar zo gauw als hij dat probeert wordt hij overmand door schuldgevoelens die enige verbetering in de weg staan. De Kozntzer Magid gaf de volgende gelijkenis: Een soldaat was ernstig gewond in de strijd. Hij had dringend medische verzorging nodig, maar er zat een vijandelijke soldaat achter hem aan. Als hij zou stoppen om zijn wonden te verzorgen dan zou de vijandelijke soldaat hem te pakken krijgen en doden. Eerst moest hij zichzelf in veiligheid brengen, en pas als dat gebeurd was zou hij in staat zijn om zijn wonden te verzorgen. Evenzo, iemand die vele misstappen begaan heeft moet zich in veiligheid brengen voor verder gevaar. Pas als hij uit de gevarenzone is kan hij zich gaan concentreren op zijn fouten en proberen ze te herstellen.
H) Als je gedachten afdwalen tijdens het bidden, blijf dan proberen je te concentreren. Zo gauw als je merkt dat je je niet concentreert op wat je zegt, begin dan weer met je erop te concentreren.
I) Gebruik de grote mannen uit het verleden als voorbeeld: "Men is verplicht te zeggen: 'Wanneer zullen mijn daden op het nivo komen van Abraham, Izak en Jakob?'"
Probeer het gedrag van de grootste van ons volk te evenaren. In plaats van u te concentreren op uw fouten concentreert u zich op het goede wat u kan doen wanneer u het probeert.
8. Leer van uw fouten.
A) Rabbi Israel Salanter placht te zeggen: "De lessen die we leren van onze fouten zijn een groot licht."
Wanneer u zeer ontzet bent door een gemaakte fout, vraag uzelf dan af: "Wat heb ik geleerd van deze fout? Hoe kan deze fout me helpen om te verbeteren?"
B) De Dubner Magid gaf de volgende vergelijking: De koning was in het bezit van een prachtige diamand die per ongeluk een diepe kras opliep. De koninklijke diamandslijpers zeiden dat geen enkele mate van polijsten in staat zou zijn om de kras totaal te verwijderen. Maar 1 diamondslijper melde zich vrijwillig aan en zei: "Ik kan de kras herstellen op zo'n manier dat de diamand waardevoller zal zijn dan hij eerst was." De koning zei hem zijn gang te gaan en met veel vakmanschap graveerde hij de bloemen van een roos op de diamand. De kras diende als de steel van de roos.
Evenzo, zei de Dubner Magid, kan vaardigheid negatieve karaktertrekken veranderen in deugden. Een persoon kan zijn fouten en gebreken gebruiken op zo'n manier dat hij hoger komt dan zonder mogelijk geweest zou zijn.
9. Hoe om te gaan met vage schuldgevoelens.
A) Sommige mensen hebben een algemeen gevoel van onbehagen. Zij hebben constant het idee dat ze op spiritueel gebied niet genoeg doen. Vaak kunnen ze niet precies aangeven wat er mis is, maar toch hebben ze een hardnekkig schuldgevoel. Over zulk soort mensen schreef rabbi Yechezkail Levenstein dat onze normale stemming er 1 moet zijn van geluk en opgewektheid. Hij citeerde het talmoed gedeelte dat zegt dat de Almachtige geen extreme eisen stelt aan een persoon.
Een manier om om te gaan met met vage schuldgevoelens is om een lijst te maken van speciale terreinen waarin u kan verbeteren, bijvoorbeeld torah study, gebeden, het vervullen van de geboden, het doen van liefdadigheid, karakter verbetering, het overwinnen van slechte gewoontes. Schrijf voor wat betreft elk terrein een preciese lijst met dingen die daadwerkelijk kan doen om te verbeteren. Wees zo gedetaileerd mogelijk. Vage schuldgevoelens zijn vaak het gevolg van het geen aandacht schenken aan details. Verheug u in elke mate van vooruitgang die u boekt.
B) Sommige mensen voelen zich zeer schuldig over een vaag gevoel dat zij niet genoeg presteren in geestelijke zaken. Zij hebben het gevoel dat zij falen, maar het is hen niet duidelijk waar zij precies moeten verbeteren. Een gesprek met een begrijpende en geduldige torah geleerde die ervaring heeft in het adviseren kan soms in korte tijd wonderen doen. Iemand vertelde me hoe rabbi Chaim Shmuelevitz, de overleden hoofdrabbijn van Mir, hem geholpen had om zijn gevoelens van mislukking waar hij al heel lang last van had te verwijderen is slechts 5 minuten! Een torhah geleerde zou punten kunnen aangeven waarin u kan verbeteren. En een torah geleerde zal meestal aangeven dat de persoon in kwestie vele deugden heeft en een waardevol persoon is ondanks het feit dat hij zijn fouten heeft. Ook de wetenschap dat ook anderen gebukt gaan onder gelijksoortige schuldgevoelens is vaak een opluchting.
Een familielid van de Chofetz Chaim klaagde eens dat hij niet in staat was om te bidden met de benodigde concentratie. De Chofetz Chaim antwoordde: "Tijdens een normaal seizoen zullen graanhandelaren het graan wat ze inkopen grondig inspecteren. Maar als er droogte is zijn ze blij als er iets te koop is en zullen ze het niet zo nauwkeurig inspecteren. Evenzo, in voorgaande generaties, toen iedereen zijn gebeden bad, werden de gebeden nauwkeurig bekeken. Maar in deze generatie is de inspectie niet zo streng."
10. Realiseert u zich de positieve aspecten van het feit dat u weet dat u een overtreding begaan hebt.
A) Er is een positief aspect aan het feit dat iemand een overtreding begaan heeft en oprecht tot inkeer is gekomen vergeleken met iemand die nooit gezondigd heeft. Een totaal rechtvaardig persoon zou arrogant kunnen worden vanwege zijn rechtvaardigheid. Maar een persoon die gezondigd heeft en tot inkeer gekomen is zal nederig zijn. Een zeer rechtvaardig persoon zei is tegen zijn studenten: "Als jullie nooit de fout ingaan dan maak ik me zorgen over iets wat erger is dan een overtreding." "Wat is erger dan een overtreding?" vroegen zij. "Arrogantie" antwoordde hij.
B) Een wijze man zei: "De realisatie dat dat wat u gedaan hebt fout is, is al de helft van het inkeerproces."
C) Wanneer een persoon zich niet realiseert dat hij ziek is, dan is hij in serieus gevaar. Dan zal hij de medicijnen die hij zo dringend nodig heeft weigeren. Wanneer hij zich realiseert dat hij ziek is dan zal hij doen wat nodig is voor de genezing en dan is hij beter af dan toen hij zich niet realiseerde dat hij ziek was. Evenzo, wanneer iemand zich bewust is van zijn fouten dan is hij in een veel betere positie dan iemand die zich dat niet realiseert, want hij kan nu gaan werken aan verbetering.
Daarom moet iemand geen extreme schuldgevoelens koesteren wanneer hij zich bewust wordt van zijn fouten. Hij moet juist blij zijn dat hij zich nu bewust is van zijn fouten, want nu kan hij gaan werken aan verbetering.
D) Als iemand niet in staat is om tot een hoog geestelijk nivo te stijgen vanwege omstandigheden die hem niet verwijtbaar zijn, en hij voelt zich daar ongelukkig onder omdat hij niet meer kan doen, dan zal dat alleen hem op een hoger nivo brengen en dat kan zijn negatieve gevoelens verminderen.
E) Zuchten vanwege een overtreding vermindert een gedeelte van de ernst van de overtreding.
11. Tot inkeer komen moet gepaard gaan met vreugde.
A) Wanneer een persoon berouw heeft van zijn misstappen, dan is de spijt die hij heeft omdat hij dan gedaan heeft geen belemmering om gelukkig te zijn, hetgeen een verplichting is voor iedereen. Alhoewel iemand die veel zware overtredingen begaan heeft de verplichting heeft om diep berouw te voelen voor zijn overtredingen, moet hij toch blij zijn omdat hij nu bezig is met tot inkeer te komen. Zijn spijt moet gemengd zijn met gevoelens van vreugde vanwege zijn huidige kennis van de waarheid. Jammer genoeg zijn er mensen die denken dat een ba'al tshuvah, iemand die van een niet religieuze levensstijl is overgestapt op het onderhouden van de geboden, dat die persoon zich constant miserabel moet voelen vanwege zijn eerdere overtredingen. Neerslachtig zijn is gevaarlijk en kan een persoon ten gronde richten. Een persoon die zware overtredingen begaan heeft moet bidden voor vergeving, en zijn goede daden vermeerderen. Hoewel hij zich bewust moet zijn van zijn vroegere overtredingen moet hij toch constant gelukkig zijn dat hij nu de waarheid gezien heeft.
B) Wanneer een persoon een overtreding begaan heeft, en hij komt tot inkeer, dan is zijn relatie met de Almachtige op een hoger nivo dan voorheen. Dit was wat de geleerden bedoelden toen zij zeiden: "In de plaats waar een persoon die tot inkeer is gekomen staat, daar kan een kompleet rechtvaardig persoon niet staan."
C) De acceptatie van berouw door de Almachtige is een groter wonder dan alle andere wonderen. Voor elk wonder is iemand verplicht lofzangen te zeggen, dus voor acceptatie van berouw gaat dat in nog grotere mate op.
Wanneer iemand tot inkeer komt, moet hij de vreugde van berouw voelen.
De vereisten voor tot inkeer komen zijn: Spijt hebben van wat men in het verleden gedaan heeft, en zich voornemen om die fout in de toekomst niet meer te maken.
In die mate waarin een persoon zich bewust is van zijn fouten en pijn voelt voor wat hij heeft misdaan, in diezelfde mate is zijn berouw van grotere waarde. De essentie is om extreme vreugde te voelen voor het wonder van de acceptatie van berouw, en om lof te geven aan de Almachtige voor zijn eeuwigdurende goedheid.
D) Rabbi Morechai van Lekhivitz zei in de naam van zijn vader: "Inkeer moet gepaard gaan met vreugde. Als het berouw oprecht is dan zal de persoon vrolijk zijn, ook al is hij nederig. Als het berouw niet oprecht is dan zal de persoon depressief en geirriteerd zijn en zal kwaad reageren op mensen die met hem praten.
E) Berouw hebben over je fouten is een gebod net als elk ander gebod. Net zoals we ons verheugen wanneer we willekeurig welk ander gebod vervullen, moeten we ons ook verheugen als we het gebod van tot inkeer komen vervullen.
12. Ongeacht wat iemand gedaan heeft, hij kan altijd tot inkeer komen.
A) Voel u nooit te ontmoedigd om tot inkeer te komen. Zelfs een oudere die een leven vol overtredingen geleefd heeft kan nog steeds tot inkeer komen voordat hij sterft.
B) Zelfs als een persoon zinkt tot het allerlaagste nivo en ieder mogelijke overtreding begaat, dan nog kan hij tot inkeer komen. Oprecht berouw zal altijd aanvaard worden. Het belangrijkste gedeelte is dat de persoon in kwestie inziet dat wat hij gedaan heeft fout was. Zo lang als mensen dat onder ogen kunnen zien kunnen ze zichzelf spiritueel verheffen.
C) In 1 moment kan een persoon zich verheffen van de diepste diepten tot de grootste hoogte. Men kan zich op het zelfde nivo als de Almachtige brengen.en de karatertrekken van medelijden en genade verwerven. Hoe kan iemand in zeer korte tijd "zijn wereld verkrijgen"? Door tot inkeer te komen. Inkeer veranderd een persoon van het ene uiterste naar het andere uiterste. Met oprecht berouw kan een persoon zich verheffen tot de hoogste nivo's.
D) Als u iemands gevoelens gekwetst hebt en u kan hem niet meer om vergeving vragen omdat hij niet langer leeft, dan is het goed om in zijn naam geld aan een goed doel te geven.
13. Grote verzoendag brengt verlichting.
A) Nadat een persoon tot inkeer is gekomen moet hij de opluchting ervaren van het verlost zijn van zijn overtredingen. Dit is speciaal het geval op grote verzoendag.
B) Voel enorme vreugde omdat op grote verzoendag de Almachtige ons onze zonden vergeeft. Hoe meer je je bewust bent van het feit dat je vergiffenis ontvangt, hoe groter je gevoel van vreugde.
C) De talmoed prijst mensen die eten op de negende dag van Tishree, de dag voor grote verzoendag. Waarom? Omdat wanneer iemand zijn fouten en mislukkingen overdenkt, dan is het erg gemakkelijk om je eetlust te verliezen. Maar iemand die weet dat hij vergeven zal worden voelt zich opgelucht en verkrijgt weer zijn eetlust. Daarom is het een teken van geloof en het zich bewust zijn van het feit dat de Almachtige de zonden vergeeft van hen die oprecht berouw hebben.
14. Soms is het goed om u te concentreren op uw goede daden.
A) Mijn leraar, rabbi Chaim Mordechai Katz, de overleden hoofdrabbijn van Telshe placht te zeggen dat zelfs in spirituele zaken men "tevreden moet zijn met zijn deel". Het is zo gemakkelijk om je te concentreren op je gebrek aan torah kennis, je gebrek aan goede daden, je gebrek aan concentratie tijdens de gebeden, of op je fouten en gebreken. Wanneer iemand dat doet zal hij neerslachtig worden en niet het enthousiasme en energie op kunnen brengen om meer te kunnen bereiken. En daarom moet je ook in overweging nemen hoeveel je geleerd hebt, (ook een klein beetje is waardevol) hoeveel goede daden je gedaan hebt, de keren dat je je wel geconcentreerd hebt op je gebeden, en je goede karaktertrekken. Zo lang als je kans ziet om niet arrogant of hoogmoedig te worden is dit een bron van aanmoediging die je er toe zal aanzetten om verder te verbeteren.
B) Wanneer iemand zich ontmoedigd voelt omdat hij veel gebreken heeft en veel misstappen begaan heeft, dan moet hij proberen om zich concentreren op goede daden die hij gedaan heeft. Wanneer hij zijn goede daden onder de loep neemt dan zal hij zien dat ze niet optimaal uitgevoerd zijn, maar desalniettemin moet hij zich concentreren op de positieve kanten van die goede daden. Dat zou voldoende aanmoediging moeten zijn om te zorgen dat hij blijft verbeteren.
C) Rabbi Meir Hager, rabbijn van Vizinitz, vertelde dat 1 van de grote chassidische rabbijnen eens aan het bidden was met groot enthousiasme. Zijn slecht neiging kwam tot hem op het moment dat hij bad met de meeste toewijding en inzet, en fluisterde in zijn oor: "Hoe kan je zo brutaal zijn om zo te bidden? Gisteren deed je dingen die niet in de haak waren. Jij bent niet goed genoeg om zo te bidden." De rechtvaardige man was niet van zijn stuk gebracht door zijn slechte neiging, en in gedachten antwoordde hij: "Het kan zijn dat ik gisteren een fout gemaakt heb. En het is ook mogelijk dat ik morgen weer de fout in ga, maar nu ben ik aan het bidden, dus maak dat je weg komt!"
15. Beoordeel uzelf gunstig.
A) Voel u nooit ontmoedigd dat u zoveel fout hebt gedaan dat u niet meer tot inkeer kan komen en niet meer geestelijk kan groeien. Realizeert u zich dat de fouten die u hebt begaan geen opzettelijke daden van rebellie waren, maar zwakheden van uw kant. U was niet in staat om sterk genoeg te zijn in uw strijd tegen de neiging naar het kwaad. Wanneer iemand volhard in zijn pogingen om te verbeteren dan zal hij daar uiteindelijk in slagen.
B) Jaren van schuldgevoelens over een bepaald iets kunnen soms overwonnen worden in een verrassend korte tijd als iemand de zaak vanuit een andere invalshoek gaat bekijken. Vaak geven mensen zichzelf onnodig de schuld. Als u onterechte schuldgevoelens hebt geef uzelf dan een preek waarom u uzelf niet schuldig hoeft te voelen. Pak een stuk papier en schrijf en schrijf manieren op waarop uzelf gunstig kan beoordelen. Pas op dat u dit niet doet met zaken die daadwerkelijk gecorrigeerd moeten worden. We hebben het nu alleen over irrationele schuldgevoelens, niet over situaties waarin iemand
excuses zoekt om zijn falen te verklaren waar het gaat om het doorvoeren van moeilijke maar noodzakelijke veranderingen.
Als u het moeilijk vind om uzelf gunstig te beoordelen, vraagt u zich dan af: "Hoe kan ik iemand anders in deze situatie gunstig beoordelen?" Mensen beladen met schuldgevoel vinden het vaak makkelijker om anderen positief te beoordelen dan zichzelf, en dit kan gebruikt worden als een middel om hun zelfbeschuldigende gedachten te verminderen.
C) Soms proberen anderen u te manipuleren door u op te zadelen met een schuldgevoel als u niet precies doet wat zij willen. ("Hoe kan je zo egoistisch zijn?!", "Ik dacht dat jij een goed karakter had!", "Je geeft niets om me") Maar niemand kan u een schuldgevoel aanpraten. Het is uw keus. Wat u in gedachten moet houden is: "Ben ik het met die persoon eens of niet?" Als u het met hem eens ben, voel u dan niet schuldig maar doe dan gewoon wat juist is! Als u het niet met hem eens bent, realiseert u zich dan dat er geen reden is waarom u zich schuldig zou moeten voelen omdat u zich niet voegt naar iemand zijn pogingen om u te manipuleren.
16. Zie uzelf als een nieuw persoon.
A) Wanneer een persoon berouw heeft van wat hij gedaan heeft in het verleden, dan moet hij zichzelf bezien als een totaal nieuwe creatie, en daarom kunnen zijn vroegere misstappen niet met hem geidentificeerd worden.
B) Hoewel we verplicht zijn om spijt te hebben van wat we in het verleden fout gedaan hebben jagen sommige mensen zichzelf overmatig in de stress terwijl ze dat doen. Voor hen is het belangrijk om elke gedachte aan wat ze fout gedaan hebben voorlopig uit hun hoofd te zetten. Rabbijn Jona schreef: "Wanneer een persoon tot inkeer komt, moet hij zichzelf zien alsof hij op die dag geboren is. Hij moet zichzelf zien alsof hij geen zonden en geen goede daden heeft. In zijn ogen moet deze dag zijn als het begin van al zijn daden. Als iemand op deze manier denkt zal hij volledig tot inkeer kunnen komen en zijn negatieve gedachten zullen dan geen opstakel zijn. Rabbi Yechezkail Levenstein citeerd dit gezegde en en legt er sterk de nadruk op dat een met schuld beladen persoon zijn verleden totaal moet vergeten en zijn gedachten moet concentreren op het heden.
Door naar uw leven te kijken alsof het vanaf dit moment begint zal u uzelf verlossen van een zware last die een grote belemmering vormt. Ik heb de opluchting gezien op de gezichten van de mensen die deze techniek toepasten. Voorheen voelden ze een zware last op hun schouders rusten. Maar nu ze naar hun leven keken alsof het nu net begonnen was verdween de last als sneeuw voor de zon en voelden ze zich aangemoedigd om te gaan werken aan verbetering.
Voor de introductie van "De Poort naar het Geluk" en een index van de hoofdstukken zie HIER