Ο Ιερός Λόχος των Εθνικών Ομάδων Ελλήνων Ανταρτών (ΕΟΕΑ) του Εθνικού Δημοκρατικού Ελληνικού Συνδέσμου (ΕΔΕΣ) ιδρύθηκε στην Ηπειρο τον Μάιο του 1944 και διαλύθηκε τον Φεβρουάριο του 1945 στην Κέρκυρα. Ο αρχικός πυρήνας του Ιερού Λόχου ήταν φοιτητές μέλη του ΕΣΑΣ (Εθνικού Συλλόγου Ανωτάτων Σχολών). Ο ΕΣΑΣ λειτουργούσε από το 1943 με έδρα κυρίως το ΕΜΠ (Πολυτεχνείο) αλλά είχε μέλη και στην ΑΣΟΕΕ (Ανωτάτη Εμπορική) και στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Ειδικά στο Πολυτεχνείο και στην Ανωτάτη Εμπορική, που στεγάζονταν στα ίδια κτίρια με σήμερα (επί της οδού Πατησίων), οι φοιτητές έκαναν αντίσταση κατά των Γερμανών αλλά ήταν εθνικόφρονες στην πλειονότητα τους, δηλαδή αντίθετοι με την κομμουνιστική ιδεολογία που εξέφραζε το ΕΑΜ, η κυρίαρχη αντιστασιακή οργάνωση κατά την Κατοχή. Ο Ιερός Λόχος πήρε το όνομα του σε ανάμνηση του Ιερού Λόχου της Μολδοβλαχίας που πολέμησε στη μάχη του Δραγατσανίου το 1821.
Μέλη του ΕΣΑΣ, που θέλησαν να απεγκλωβιστούν από τις αδελφοκτόνες συγκρούσεις με τους ΕΑΜίτες και τα στενά όρια της Αθήνας, για να πολεμήσουν τους Γερμανούς, αποφάσισαν να συνταχθούν με τον ανταρτικό στρατό του ΕΔΕΣ με αρχηγό τον Ναπολέοντα Ζέρβα. Η πρώτη ομάδα, οι ιδρυτές, αποτελούνταν από 4 φοιτητές, που έφυγαν από την Αθήνα τον Μάιο του 1944, και πήγαν στα ορεινά χωριά των Ιωαννίνων, την ονομαζόμενη 'Ελεύθερη Ορεινή Ελλάδα', όπου και ήταν οι Δυνάμεις του Ζέρβα. Ο Ιερός Λόχος επανδρώθηκε με αντάρτες σε 3 επόμενες φάσεις, τον Ιούνιο, τον Ιούλιο και στα τέλη Αυγούστου-αρχές Σεπτεμβρίου του 1944. Οι αντάρτες του Ιερού Λόχου ήταν όλοι εγγράμματοι, κυρίως φοιτητές και λιγότερο μαθητές και νέοι πτυχιούχοι, με την συντριπτική πλειονότητα να προέρχονται από την Αθήνα και την Θεσσαλία (κυρίως νομούς Τρικάλων και Καρδίτσας).
Ο Ιερός Λόχος ανήκε στο 3/40 σύνταγμα του ΕΔΕΣ. Το 3/40 σύνταγμα είχε διοικητή τον επίλαρχο (αντισυνταγματάρχη ιππικού) Γεώργιο Αγόρο. Αποτελούνταν τουλάχιστον από δύο τάγματα, που είχαν διοικητές τον Γαλάνη και τον Κατσαδήμα. Το σύνταγμα είχε στην αρχή 5 και μετά 6 λόχους. Στο υπό Κατσαδήμα τάγμα, ανήκε ο 6ος Λόχος με διοικητή τον ίλαρχο Θεόδωρο Χαρβαλάκη, που επονομάστηκε Ιερός Λόχος. Αποτελούνταν απο 2 διμοιρίες. Η μία διμοιρία είχε ως επικεφαλής τον υπολοχαγό Χρήστο Δημόπουλο. Η άλλη διμοιρία είχε ως επικεφαλής τον ανθυπολοχαγό Θεοφάνη Τσιλίχη, από τις 5 Ιουλίου μέχρι που σκοτώθηκε στη μάχη του Αρχαγγέλου (6 Ιουλίου), και μετά τον υπίλαρχο Δημήτρη Σούτζο.
Ο Ιερός Λόχος συμμετείσχε στις εξής μάχες: 1) στον Αρχάγγελο Πρεβέζης, στις 6 Ιουλίου 1944, με απώλειες 3 νεκρούς, 8 τραυματίες και 5 αιχμαλώτους, 2) στην Μενίνα Θεσπρωτίας, στις 17-18 Αυγούστου 1944, με απώλειες 1 νεκρό και 6 τραυματίες 3) στην Βρατίλα (σημερινό Δίλοφο) Θεσπρωτίας, στις 18 Αυγούστου 1944, χωρίς απώλεια 4) στην Δωδώνη Ιωαννίνων, στις 14 Σεπτεμβρίου 1944, χωρίς απώλεια και 5) στην Τσούκα Ιωαννίνων, στις 27-29 Σεπτεμβρίου 1944 χωρίς απώλεια. Και οι 5 μάχες ήταν εναντίον Γερμανών και ειδικά στην Μενίνα εναντίον Αλβανοτσάμηδων που πολέμησαν μαζί με τους Γερμανούς.