Boenstap onderzoek

Het is 14 juli 1992. Op deze mooie zomerdag zijn Jan Paul de Groot en Wytze Fopma bezig met hun gezamenlijke hobby: zoeken met een metaaldetector.  Aan de oever van de gracht van het oude stinsterrein vond Wytze een jaar eerder allerlei kleine metalen voorwerpjes zoals kledinghaakjes en speldjes. Voor het tweetal dus de aanleiding om in het water te gaan staan en vanuit deze positie zorgvuldig de oever af te struinen. Wat zij nooit hadden kunnen weten is dat vanaf deze dag de manier van zoeken voorgoed zou veranderen. Per ongeluk verstapte Wytze zich en greep zich vast aan een graspol. Met zijn voet belandde hij in een dieper gedeelte midden in de sloot. Hij kwam terecht op de standring van een puntgave melkkan die daar minstens honderd jaar in het water had gelegen. Hij was omringd door een stuk of 4 eveneens puntgave drankflessen uit dezelfde periode, eind 18e eeuw – begin 19e eeuw. Vanaf dat moment  was het raak. De hele middag werd verder gezocht en het ene na het andere mooie stuk aardewerk of glas werd aan de oppervlakte gehaald.  Natuurlijk was het niet alleen goud wat er blonk. Op de harde onderlaag op de bodem van de sloot staken scherpe stukken glas en aardewerk recht omhoog. Voorzichtigheid geboden dus. Je moet je dus inhouden terwijl je als een klein kind in een snoepwinkel word losgelaten. Deze manier van zoeken is dus alles behalve ongevaarlijk. Door ervaring is er de afgelopen jaren aardig bijgeleerd. Dit haal je natuurlijk niet uit een boekje, dat moet je ondervinden. Jan Paul is al eens met een lelijke snijwond naar de huisarts geweest. Een tetanusspuit was noodzakelijk.

Die eerste dag werd er op blote voeten en in de onderbroek gezocht. Al snel bleek dat het te gevaarlijk was en werden er dikke wollen sokken bij gedragen. Met schoenen of laarzen aan voel je niets en maak je meer kapot dan dat je resultaat boekt. De vraag was natuurlijk hoe en waarom al die mooie dingen in de sloot waren beland. Het antwoord is heel simpel. Het was het boenstap van een boerderij die daar een slordige 150 jaar stond. Over de hele breedte van de gracht en zo’n 7 meter lang werden vondsten gedaan uit de periode 1750-1900. Na wat speurwerk in het gemeentearchief kwam die moord uit. Op dit perceel stond ooit de Tsjessinga State. Die is afgebroken in 1742. Vervolgens is daar in 1749 een boerderij gebouwd welke in 1898 werd afgebroken waarna de terp werd afgegraven en de modder, waarin zich waarschijnlijk ook de fundamenten bevonden verkocht. 

Een interessant detail is een pijpenkop met de naam Wiltsje de Jong. Volgens kadastrale gegevens is de boerderij in 1832 eigendom van Pieter Wiltsjes de Jong. Waarschijnlijk is deze Pieter de zoon van de Wiltsje de Jong van de pijpenkop. Het hielmerk van de schelvis vertelt namelijk iets over de ouderdom van de kop waarna een logische beredenering die uitkomst redelijk voor de hand ligt.

Ook van de Tsjessingastate zelf zijn resten teruggevonden. Het fundament van het poortgebouw bevindt zich nog steeds in de gracht. Pal naast de plek van het boenstap. In een later stadium (zomer 2000) zijn deze fundamenten eens blootgelegd om te kijken wat er nog van over was.

Door de jaren heen zijn er verschillende zoekmethodes ontwikkeld om het langer vol te kunnen houden en om in kortere tijd een grotere oppervlakte te onderzoeken. Zo is er met behulp van een giertank al eens een sloot leeggepompt. Er is al een paar keer een heuse graafmachine aan te pas gekomen en als laatste ook grote metalen platen om een gedeelte van de sloot af te kunnen zetten. Qua beschermende kleding is het nu een waadpak. Hierin blijf je droog en heb je weinig last van insecten en scherpe voorwerpen in het water. Het grote nadeel is dat je met je voeten niets meer voelt. Al het water uit een sloot pompen valt niet mee. In de eerste plaats is er altijd nog wel ergens een gaatje waar het water net zo hard terug stroomt, maar als al het water er uit zou zijn kan je je nauwelijks nog bewegen in de zuigende massa die dan overblijft. Zo is er in een sloot al eens een half waadpak blijven hangen nadat Jan Paul er met man en macht uit getrokken werd. Het is dus altijd kiezen tussen twee kwaden, maar spannend blijft het altijd! Waar je ook zoekt, in een boenstap heb je altijd prijs.