Heb je opmerkingen, aanvullingen of een andere vraag: stuur me dan een e-mail via "Contact".
Een bespanning verouderd op 2 manieren:
1. Slijtage: de schurende werking van de bal en het over elkaar heen schuiven van de lengte en dwarssnaren zorgt ervoor dat de snaar dunner wordt en uiteindelijk zal breken. Vraag beantwoord!!!
2. Spanningsverlies: (zie vraag over elasticiteit van een snaar). Een snaar is in het racket "opgespannen" en staat dus onder continue rek. Tijdens het spelen komt hier bovenop nog eens de rek van de balimpact. De elasticiteit zal dus langzaam maar zeker afnemen (zelfs zonder te spelen dus ook). Omdat dit een geleidelijk proces is zal je er misschien aan wennen maar als je je gaat afvragen waarom je toch zo hard moet werken om de bal diep te krijgen, is de bespanning toe aan vernieuwing.
Een veel gebruikte vuistregel is: minimaal jaarlijks vervangen en per jaar net zo vaak vervangen als je wekelijks speelt (dus 2 x per week spelen is 2 keer per jaar vervangen).
Deze vuistregel gaat niet op voor polyester. Een volledig polyester bespanning verliest het meeste van zijn elasticiteit na 10 uur spelen.
Aangezien wij graag kijken naar wat de profs doen en nagenoeg iedere prof minstens voor de helft met (co-)polyester speelt, lijkt de vraag gerechtvaardigd.
Om van (co-)polyester te kunnen genieten moet je onderstaande vragen eens beantwoorden:
Heb je een snelle slag met een hoge racketblad-snelheid?
Speel je met spin?
Zoek je meer controle en spin?
Heb je niet snel last van een pijnlijke onderarm of elleboog?
Heb je het ervoor over om regelmatig je bespanning te vervangen?
Kun je deze antwoorden met ja beantwoorden dan moet je het zeker eens proberen. Vraag om advies weke polyester geschikt zal zijn voor jou.
Het raken van de bal veroorzaakt schokken en trillingen die worden overgebracht op je arm. Verschillende factoren die hierbij een rol spel zijn:
Raakpunt in het racket. Een bal raken in de sweetspot (dat heet niet voor niets zo) voelt het prettigste aan;
Gewicht van het racket. Hoe zwaarder het racket, hoe minder deze door de impact van de bal zal worden beïnvloed (trillingen);
Stijfheid van het racket: nu wordt het iets listiger, want een stijver racket is schokgevoeliger, maar zal weer minder de trillingen doorgeven. Deze stijfheid wordt uitgedrukt in de RA-waarde en staat soms op je racket en anders is het te meten. Zie RA-index;
Gebruikte materialen van het racket en de grip (iedere fabrikant heeft zijn eigen technieken);
De hardheid van de bespanning (lage hardheid, meer demping);
Type snaar (een darm of multifilament dempt beter dan een polyester snaar).
Statische Racket stijfheid of RA-index:
55 - 60 = Flexibel
61 - 65 = Medium
66 - 70 = Stijf
71 > = Zeer stijf
In principe geldt ook hier weer dat de bespanning moet worden afgestemd op de speelstijl en het gebruikte racket.
Ik ben geen voorstander van het hanteren van een harde leeftijdsgrens, maar zou zo lang mogelijk kiezen voor elasticiteit (meer demping en power), die het spelen met techniek meer uitlokt dan het spelen met kracht. Samen met de betere demping zal dit minder belastend zijn voor het in ontwikkeling zijnde lichaam. Pas als de duurzaamheid of controle een probleem gaat worden, kan voor een gedeeltelijke (hybride) of volledige (co-)polyester bespanning worden gekozen.
Een snaar die onder spanning staat wordt na verloop van tijd altijd minder elastisch. Hoe meer je ermee speelt hoe sneller dit proces zal verlopen. Hieronder staan de belangrijkste factoren die hierop van invloed zijn:
Het type snaar (de ene snaar is gevoeliger voor spanningsverlies dan de andere);
Het aantal uren dat met de bespanning wordt gespeeld;
Hoe hard je slaat, denk vooral ook aan de piekbelastingen zoals tijdens een smash of service.
Speel je langere tijd met een bespanning dan zal de kwaliteit van de bespanning merkbaar afnemen terwijl je dit niet hoeft te zien aan de slijtage van de snaren. Als je met een bespanning langer speelt dan een jaar, dan doe je mijns inziens jezelf te kort.
Naarmate je meer met spin speelt zullen ook de snaren meer verschuiven. Factoren die van invloed zijn op het weer terugkeren van de snaren in de oorspronkelijk positie zijn:
De spanning van de snaar (daarom wordt het racket van een spinspeler met een grotere hardheid bespannen);
De dichtheid van het snarenpatroon (wordt bepaald door het aantal snaren en de grootte van het racketblad);
Een meer open patroon zoals een 16x19 zal eerder verschuiven dan een dicht patroon (zoals een 18x20);
De gladheid van de snaar (sommige merken werken met een coating met een lage wrijvingscoëfficiënt.
De elasticiteit van de snaar (deze zal door tijd en spelen altijd minder worden).
Naarmate je langer met een bespanning speelt, zal de elasticiteit van de snaren afnemen en door het zogenaamde "invreten" zullen de snaren minder makkelijk over elkaar heen blijven glijden. Dit veroorzaakt dat de snaren minder naar hun oorspronkelijke positie terugkeren.
Tijdens een spinslag schuiven de lengtesnaren over de dwarssnaren. Hierdoor "zagen" de dwarssnaren als het ware de lengtesnaren door en breken deze ook vaak als eerste.
Dit is ook de reden dat in een hybride bespanning er vaak voor gekozen wordt om de lengtesnaren van een duurzamer type te kiezen.
Voor een hybride bespanning wordt gekozen om de eigenschappen van verschillende typen snaren (zoals nylon, darm en (co-)polyester) te combineren. Zo kan je bijvoorbeeld de power en speelbaarheid van nylon (en darm) combineren met de duurzaamheid, controle en spinpotentieel van polyester.
Speel je nu met een volledig nylon bespanning, maar breek je toch wel regelmatig een snaar, dan zou je kunnen overwegen om voor de lengtesnaar te kiezen voor een (dunne) co-polyester snaar.
Speel je echter maanden met polyester, dan is een nylon (synthetic gut of multifilament) meer geschikt (eventueel in combinatie met polyester) omdat de elasticiteit van polyester veel minder is (de rek is er dan letterlijk uit) en de bespanning voelt niet meer levendig aan.
Normaal gesproken kan een snaar tegen zo'n "miss hit" maar er zijn enkele factoren die ervoor zorgen dat een snaar toch breekt:
(Co-)polyester snaren zijn weliswaar slijtvast, maar ook minder soepel waardoor ze minder bestand zijn tegen scherpe buiging (knikken);
Éen of meerdere grommets (plastic buisje waarmee de snaar door het frame wordt gevoerd) bovenin je racket zijn beschadigd. Het frame kan dan de snaar raken en beschadigen;
Je slaat toch wel erg hard.
Wat speelbaarheid (power, comfort, gevoel en behoud van elasticiteit) betreft is darm nog steeds onovertroffen. In het prof-circuit (waar niet op een paar Euro wordt gelet) wordt de darm dan ook nog veel toegepast, bijna altijd in combinatie met een co-polyester (zoals bij Djokovic , Murray en Federer) en hierbij valt de keuze voor de co-polyester snaar vaak op Luxilon.
Als een racket alleen maar in de hand wordt gehouden zijn balans en gewicht vooral voelbaar maar dit is minder relevant in het spel.
Hiervoor is "swingweight" is een relevante waarde omdat die iets zegt over hoe een racket aanvoelt in de slag.
Swingweight is de weerstand tegen een cirkelvormige beweging (zoals in de meeste stadia van een tenniszwaai) rondom een centrum van rotatie (uiteinde van het handvat). Bij gelijke krachten op de handvatten van twee rackets met verschillende swingweights zal het racket met het hogere swingweight minder snel versnellen en het racket met het lagere swingweight dus meer. In andere woorden: een hoger swingweight betekent minder wendbaar en een lagere swingweight meer.
Maar op het moment van raken zal ook de bal een kracht uitoefenen op het racket. Hiervoor geldt hetzelfde principe. Hoe lager het swingweight, hoe gemakkelijker het racket door de bal wordt beïnvloed (vertragen, twisten, trillen), en hoe hoger het swingweight des te minder.
Dus de afweging wordt: lager swingweight resulteert in een makkelijkere racketacceleratie en hogere zwaaisnelheid, maar meer schokgevoeligheid. Hogere swinggewicht resulteert in moeilijkere racketacceleratie en lagere zwaaisnelheid, maar minder schokgevoeligheid.
Een term die hierbij ook wel wordt gehanteerd is "plowthrough", wat het vermogen is van een racket om door de bal heen te slaan.
Dit wordt ook wel aangeduid met "Dynamic Tension", de kracht die moet worden uitgeoefend op een bespanning om deze 1 cm in te drukken. Gangbare waardes liggen tussen de 28 en de 40, uitgedrukt in kilopond/cm of newton/mm.
De hardheid zegt namelijk meer over een bespanning dan de gebruikte trekkracht. Zo zal een racket bespannen met 25 kg met een 16x19 snaarpatroon veel zachter aanvoelen dan een racket van gelijke afmetingen met een 18x20 snaarpatroon.
Een ander voordeel om met hardheid te werken in plaats van trekkracht, is dat hardheid in het racket te meten is (met bijvoorbeeld de RDC van Babolat, de ERT300 van Beers of Stringlab van Stringway).
Zo kan na het bespannen worden gecontroleerd of de beoogde hardheid is gerealiseerd of kan na enige tijd spelen met een bespanning gemeten worden hoeveel de hardheid is teruggelopen.
Rackets worden getuned om 2 redenen:
1. Om een set van rackets identiek aan elkaar te maken;
2. Om (kleine) veranderingen aan het racket aan te brengen met een bepaald doel.
Ad.1
Je verwacht misschien dat als je meerdere rackets van hetzelfde merk/type koopt, dat ze dan ook precies hetzelfde zullen zijn. Dit is in de praktijk niet vaak het geval met als gevolg dat deze verschillen vaak ook voelbaar zijn. Sommige spelers hebben een favoriet racket zonder te weten waarom. Als dit het zwaardere racket is, dan kun je door tuning (precies de juiste hoeveelheid gewicht op precies de juiste plaats(en)) het andere racket "gelijk" maken aan het zwaardere.
Het tunen betreft het gelijk maken van:
Gewicht
Balans
Swingweight
Ad. 2
Door gewicht op bepaalde plaatsen op je racket toe te voegen kun je bepaalde eigenschappen iets versterken: denk aan meer power of meer "plow trough" of juist meer kantel-stabiliteit. Ook als de zwaarste variant van jouw favoriete racket je niet zwaar genoeg is, kun je met tuning toch je doel bereiken.
De elasticiteit is de belangrijkste eigenschap van een snaar en de materialen waaruit ze bestaan (zoals nylon en polyester) zijn zogenaamd "visco-elastisch". In deze term zitten twee elementen:
Elasticiteit: de snaar komt weer geheel terug zijn zijn oorspronkelijke positie en zou dit dus eindeloos kunnen herhalen
Viscositeit (stroperigheid): de snaar komt NIET terug in oorspronkelijke positie (denk aan het uitrekken van een dropveter)
De elasticiteit van een snaar wordt dus bepaald door de verhouding van de elastische en blijvende rek. Een snaar met een klein beetje blijvende rek (bijvoorbeeld darm) zal dus langer elastisch blijven dan een snaar met veel blijvende rek (polyester).