นาย ศราวุธ ปิจนันท์

ส่วนที่ 2 ข้อตกลงในการพัฒนางานที่เป็นประเด็นท้าทายในการพัฒนาผลลัพธ์การเรียนรู้ของผู้เรียน

ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2565
              ประเด็นที่ท้าทายในการพัฒนาผลลัพธ์การเรียนรู้ของผู้เรียนของผู้จัดทำข้อตกลง  ซึ่งปัจจุบันดำรงตำแหน่งครู ต้องแสดงให้เห็นถึงระดับการปฏิบัติที่คาดหวังของวิทยฐานะครูชำนาญการ คือ การแก้ปัญหา การจัดการเรียนรู้และการพัฒนาคุณภาพการเรียนรู้ของผู้เรียนให้เกิดการเปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดีขึ้นหรือมีการพัฒนามากขึ้น (ทั้งนี้ ประเด็นท้าทายอาจจะแสดงให้เห็นถึงระดับการปฏิบัติที่คาดหวังในวิทยฐานะที่สูงกว่าได้)

   ประเด็นท้าทาย  เรื่อง  “การพัฒนาการจัดการเรียนการเรียนการสอนแบบ Active learning โดยใช้โครงงานเป็นฐาน (PBL) เพื่อพัฒนาสมรรถนะหลักสูตรบ่มเพาะผู้ประกอบการ(สมรรถนะหลัก 6 ด้าน) สำหรับนักเรียนโปรแกรมเตรียมแพทย์ ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4/1”

1. สภาพปัญหาการจัดการเรียนรู้ และปัญหาของผู้เรียน

                  ปัจจุบันเป็นยุคที่มีการเปลี่ยนแปลงทางด้านสังคม เศรษฐกิจและวัฒนธรรม  ในโลกอย่างรวดเร็ว อันสืบเนื่องมาจากการใช้เทคโนโลยีเพื่อเชื่อมโยงข้อมูลต่างๆ ของทุกภูมิภาคของโลกเข้าด้วยกัน การปรับเปลี่ยนทางสังคมที่เกิดขึ้น เป็นสังคมที่ก้าวเข้าสู่ยุคใหม่ที่เรียกว่า ศตวรรษ ที่ 21 ส่งผลกระทบต่อวิถีการดํารงชีวิตของมนุษย์ในสังคมอย่างทั่วถึง มนุษย์จึงต้องมีความตื่นตัวและ เตรียมพร้อมในการเรียนรู้ให้มีทักษะสําหรับการออกไปดํารงชีวิตในโลกแห่งศตวรรษใหม่ โดยทักษะ แห่งศตวรรษที่ 21 ที่สําคัญที่สุดคือทักษะการเรียนรู้(Learning Skill) (สุพรรณา เพ็ชรรักษา และคณะ, 2559) แต่ผู้เรียนต้องฝึกการเรียนรูจากการลงมือปฏิบัติและการแสวงหาความรู้ด้วยตนเอง (Active Learning) โดยมีครูเป็น “โค้ช” ที่คอยออกแบบการเรียนรู้เพื่อช่วยผู้เรียนให้บรรลุผลได้ ประการสําคัญคือ ครูในศตวรรษที่ 21 จะต้องไม่ตั้งตนเป็น “ผู้รู้” แต่ต้องแสวงหาความรู้ไปพร้อมๆ กันกับผู้เรียนในขณะเดียวกัน (สํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน, 2560) การเปลี่ยนเช่นนี้ เป็นสัญญาณเตือนว่าการทํางานและการเรียนรู้ของวิชาชีพครูไม่สามารถทําอย่างโดดเดี่ยว แบ่ง แยกกันทําตามสายงาน หรือทํางาน ภายในกรอบแนวคิดเดิมที่มุ่งเน้นเนื้อหาเพื่อสอนมากกว่าการ เรียนรู้ (Ministry of Education, 2010)

Active Learning ป็นกระบวนการจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดการสร้างสรรค์ทางปัญญา (Constructivism) ที่เน้นกระบวนการเรียนรู้มากกว่าเนื้อหาวิชา เพื่อช่วยให้ผู้เรียนสามารถเชื่อมโยงความรู้ หรือสร้างความรู้ให้เกิดขึ้นในตนเอง ด้วยการลงมือปฏิบัติจริงผ่านสื่อหรือกิจกรรมการเรียนรู้ ที่มีครูผู้สอนเป็นผู้แนะนำ กระตุ้น หรืออำนวยความสะดวก  ให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ขึ้น โดยกระบวนการคิดขั้นสูง กล่าวคือ ผู้เรียนมีการวิเคราะห์  สังเคราะห์ และการประเมินค่าจากสิ่งที่ได้รับจากกิจกรรมการเรียนรู้ ทำให้การเรียนรู้เป็นไปอย่างมีความหมายและนำไปใช้ในสถานการณ์อื่นๆได้อย่างมีประสิทธิภาพ (สถาพร พฤฑฒิกุล, 2558)

ดังที่กล่าวมานั้นทำให้พบปัญหาส่งผลให้สมรรถนะของนักเรียน โปรแกรมเตรียมแพทย์ ในชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4/1 ขาดข้อมูลสารสนเทศเพื่อพัฒนาได้กำหนดไว้ คือร้อยละ 80 ซึ่งต้องสอนให้สอดคล้องกับหลักสูตรฐานสมรรถนะเชิงรุก ที่เป็นภาระงานให้นักเรียนได้ทำการเรียน ซึ่งข้อปัญหาที่พบ คือ  ขาดการบวนการแสดงสมรรถนะ การวัดและประเมินผลสมรรถนะนักเรียน ซึ่งต้องได้รับการปรับปรุงแก้ไขอย่างเร่งด่วน จึงได้วิเคราะห์ปัญหาและหาแนวทางแก้ไข ในการออกแบบการเรียนรู้รูปแบบเดิมไม่สามารถตอบสนองได้ในระยะเวลาที่จำกัด เนื่องจากขาดการออกแบบการเรียนรู้เพื่อให้ผู้เรียนได้ฝึกทักษะที่หลากหลาย การกำหนดเป้าประสงค์และเครื่องมือที่ชัดเจนในการส่งเสริมให้ผู้เรียนมีความสามารถในการคิดอย่างเป็นระบบ รู้จักการคิดวิเคราะห์และการคิดเชิงสร้างสรรค์ จึงต้องแสวงหา นวัตกรรมทางการเรียนรู้เพื่อแก้ปัญหาดังกล่าว จากการศึกษาเอกสารและงานวิจัยต่าง ๆ พบว่า การจัดการเรียนรู้แบบ Active Learning เป็นการจัดการเรียนรู้ที่เน้นให้นักเรียนได้ลงมือปฏิบัติ ฝึกทักษะกระบวนการอย่างเป็นขั้นตอน และสร้างองค์ความรู้ จากเหตุผลดังกล่าวผู้สอนจึงมีความสนใจที่จะศึกษาเพื่อพัฒนาและแก้ไขปัญหาคะแนนผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน ซึ่งกระบวนการเหล่านี้เป็นการจัดการเรียนรู้แบบ Active Learning ที่เน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง เน้นกระบวนการคิด การร่วมมือ กระตุ้นให้ผู้เรียนเกิดความมุ่งมั่นในการเรียนและการทำงาน เกิดความท้าทายและสนุกกับการเรียน และจะส่งผลให้ผู้เรียนพัฒนาคะแนนผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนให้ดียิ่งขึ้น 

ผู้สอนจึงสนใจที่ออกแบบสร้างและใช้หลักสูตรฐานสมรรถนะเชิงรุกจากการพัฒนาจัดการเรียนการเรียนการสอนแบบ Active learning โดยใช้ โครงงานเป็นฐาน และใช้เครื่องมือจากหลักสูตรฐานสมรรถนะเชิงรุก โรงเรียนป่าไม้อุทิศ 4 ในการวัดและประเมินผลสมรรถนะของนักเรียน โปรแกรมเตรียมแพทย์ ในชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4/1

2. วิธีการดำเนินการให้บรรลุผล

1)  ศึกษาหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐานแกนกลางโปรแกรมเตรียมแพทย์ สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4/1 

2) แลกเปลี่ยนเรียนรู้ทางวิชาชีพ เพื่อพัฒนาการจัดการเรียนการเรียนการสอนแบบ Active learning โดยใช้แผนการสอนคิด เพื่อแก้ปัญหาการเรียนรู้ที่ถดถอยและยกระดับคะแนนผลสัมฤทธ์ทางการเรียน

3) ออกแบบออกแบบสร้างและใช้หลักสูตรฐานสมรรถนะเชิงรุกจากการพัฒนาจัดการเรียนการเรียนการสอนแบบ Active learning โดยใช้ โครงงานเป็นฐาน และใช้เครื่องมือจากหลักสูตรฐานสมรรถนะเชิงรุก โรงเรียนป่าไม้อุทิศ 4

4) นำหลักสูตรฐานสมรรถนะเชิงรุก ที่จัดทำขึ้นไปจัดกิจกรรมการเรียนรู้กับนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4/1 โดยปรับกิจกรรมให้เหมาะสมกับบริบทที่สอน

5) บันทึกผลการเรียนรู้ของนักเรียน ที่เกิดขึ้นจากการกิจกรรมการเรียนรู้ และสะท้อนผลการเรียนรู้ให้นักเรียนทราบ และนำข้อมูลที่ได้ไปพัฒนาผลการเรียนรู้ให้นักเรียนบรรลุตามวัตถุประสงค์ที่ตั้งไว้

6) เมื่อประสบความสำเร็จในการแก้ไขปัญหา นำไปแลกเปลี่ยนเรียนรู้ทางวิชาชีพแก่ครูผู้สอนโรงเรียนป่าไม้อุทิศ 4

3. ผลลัพธ์การพัฒนาที่คาดหวัง

       เชิงปริมาณ

       นักเรียนโปรแกรมเตรียมแพทย์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4/1  โรงเรียนป่าไม้อุทิศ 4  มีระดับความสามารถ เริ่มต้น(7) ในสมรรมถนะประจำหลักสูตรบ่มเพาะผู้ประกอบการ(สมรรถนะหลัก 6 ด้าน) ร้อยละ 80

       เชิงคุณภาพ

       นักเรียนโปรแกรมเตรียมแพทย์ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4/1  โรงเรียนป่าไม้อุทิศ 4  สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาตาก เขต 2  ปีงบประมาณ 2567 ( 1 ตุลาคม 2566 – 30  กันยายน 2567 ) มีสมรรถนะการจัดการตนเอง การคิดขั้นสูง การสื่อสาร การรวมพลังทำงานเป็นทีม การเป็นพลเมืองที่เข้มแข็งและการอยาร่วมกับธรรมชาติและวิทยาการอย่างยั่งยืน สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันได้อย่างถูกต้องและมีประสิทธิภาพ

ส่วนที่ 2 ข้อตกลงในการพัฒนางานที่เป็นประเด็นท้าทายในการพัฒนาผลลัพธ์การเรียนรู้ของผู้เรียน
              ประเด็นที่ท้าทายในการพัฒนาผลลัพธ์การเรียนรู้ของผู้เรียนของผู้จัดทำข้อตกลง  ซึ่งปัจจุบันดำรงตำแหน่งครู ต้องแสดงให้เห็นถึงระดับการปฏิบัติที่คาดหวังของวิทยฐานะครูชำนาญการ คือ การแก้ปัญหา การจัดการเรียนรู้และการพัฒนาคุณภาพการเรียนรู้ของผู้เรียนให้เกิดการเปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดีขึ้นหรือมีการพัฒนามากขึ้น (ทั้งนี้ ประเด็นท้าทายอาจจะแสดงให้เห็นถึงระดับการปฏิบัติที่คาดหวังในวิทยฐานะที่สูงกว่าได้)

   ประเด็นท้าทาย  เรื่อง  “การพัฒนาการจัดการเรียนการเรียนการสอนแบบ Active learning โดยใช้โครงงานเป็นฐาน (PBL) เพื่อพัฒนาสมรรถนะหลักสูตรบ่มเพาะผู้ประกอบการ(สมรรถนะหลัก 6 ด้าน) สำหรับนักเรียนโปรแกรมเตรียมแพทย์ ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5/1”

1. สภาพปัญหาการจัดการเรียนรู้ และปัญหาของผู้เรียน

                  ปัจจุบันเป็นยุคที่มีการเปลี่ยนแปลงทางด้านสังคม เศรษฐกิจและวัฒนธรรม  ในโลกอย่างรวดเร็ว อันสืบเนื่องมาจากการใช้เทคโนโลยีเพื่อเชื่อมโยงข้อมูลต่างๆ ของทุกภูมิภาคของโลกเข้าด้วยกัน การปรับเปลี่ยนทางสังคมที่เกิดขึ้น เป็นสังคมที่ก้าวเข้าสู่ยุคใหม่ที่เรียกว่า ศตวรรษ ที่ 21 ส่งผลกระทบต่อวิถีการดํารงชีวิตของมนุษย์ในสังคมอย่างทั่วถึง มนุษย์จึงต้องมีความตื่นตัวและ เตรียมพร้อมในการเรียนรู้ให้มีทักษะสําหรับการออกไปดํารงชีวิตในโลกแห่งศตวรรษใหม่ โดยทักษะ แห่งศตวรรษที่ 21 ที่สําคัญที่สุดคือทักษะการเรียนรู้(Learning Skill) (สุพรรณา เพ็ชรรักษา และคณะ, 2559) แต่ผู้เรียนต้องฝึกการเรียนรูจากการลงมือปฏิบัติและการแสวงหาความรู้ด้วยตนเอง (Active Learning) โดยมีครูเป็น “โค้ช” ที่คอยออกแบบการเรียนรู้เพื่อช่วยผู้เรียนให้บรรลุผลได้ ประการสําคัญคือ ครูในศตวรรษที่ 21 จะต้องไม่ตั้งตนเป็น “ผู้รู้” แต่ต้องแสวงหาความรู้ไปพร้อมๆ กันกับผู้เรียนในขณะเดียวกัน (สํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน, 2560) การเปลี่ยนเช่นนี้ เป็นสัญญาณเตือนว่าการทํางานและการเรียนรู้ของวิชาชีพครูไม่สามารถทําอย่างโดดเดี่ยว แบ่ง แยกกันทําตามสายงาน หรือทํางาน ภายในกรอบแนวคิดเดิมที่มุ่งเน้นเนื้อหาเพื่อสอนมากกว่าการ เรียนรู้ (Ministry of Education, 2010)

Active Learning ป็นกระบวนการจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดการสร้างสรรค์ทางปัญญา (Constructivism) ที่เน้นกระบวนการเรียนรู้มากกว่าเนื้อหาวิชา เพื่อช่วยให้ผู้เรียนสามารถเชื่อมโยงความรู้ หรือสร้างความรู้ให้เกิดขึ้นในตนเอง ด้วยการลงมือปฏิบัติจริงผ่านสื่อหรือกิจกรรมการเรียนรู้ ที่มีครูผู้สอนเป็นผู้แนะนำ กระตุ้น หรืออำนวยความสะดวก  ให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ขึ้น โดยกระบวนการคิดขั้นสูง กล่าวคือ ผู้เรียนมีการวิเคราะห์  สังเคราะห์ และการประเมินค่าจากสิ่งที่ได้รับจากกิจกรรมการเรียนรู้ ทำให้การเรียนรู้เป็นไปอย่างมีความหมายและนำไปใช้ในสถานการณ์อื่นๆได้อย่างมีประสิทธิภาพ (สถาพร พฤฑฒิกุล, 2558)

ดังที่กล่าวมานั้นทำให้พบปัญหาส่งผลให้สมรรถนะของนักเรียน โปรแกรมเตรียมแพทย์ ในชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4/1 ขาดข้อมูลสารสนเทศเพื่อพัฒนาได้กำหนดไว้ คือร้อยละ 80 ซึ่งต้องสอนให้สอดคล้องกับหลักสูตรฐานสมรรถนะเชิงรุก ที่เป็นภาระงานให้นักเรียนได้ทำการเรียน ซึ่งข้อปัญหาที่พบ คือ  ขาดการบวนการแสดงสมรรถนะ การวัดและประเมินผลสมรรถนะนักเรียน ซึ่งต้องได้รับการปรับปรุงแก้ไขอย่างเร่งด่วน จึงได้วิเคราะห์ปัญหาและหาแนวทางแก้ไข ในการออกแบบการเรียนรู้รูปแบบเดิมไม่สามารถตอบสนองได้ในระยะเวลาที่จำกัด เนื่องจากขาดการออกแบบการเรียนรู้เพื่อให้ผู้เรียนได้ฝึกทักษะที่หลากหลาย การกำหนดเป้าประสงค์และเครื่องมือที่ชัดเจนในการส่งเสริมให้ผู้เรียนมีความสามารถในการคิดอย่างเป็นระบบ รู้จักการคิดวิเคราะห์และการคิดเชิงสร้างสรรค์ จึงต้องแสวงหา นวัตกรรมทางการเรียนรู้เพื่อแก้ปัญหาดังกล่าว จากการศึกษาเอกสารและงานวิจัยต่าง ๆ พบว่า การจัดการเรียนรู้แบบ Active Learning เป็นการจัดการเรียนรู้ที่เน้นให้นักเรียนได้ลงมือปฏิบัติ ฝึกทักษะกระบวนการอย่างเป็นขั้นตอน และสร้างองค์ความรู้ จากเหตุผลดังกล่าวผู้สอนจึงมีความสนใจที่จะศึกษาเพื่อพัฒนาและแก้ไขปัญหาคะแนนผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน ซึ่งกระบวนการเหล่านี้เป็นการจัดการเรียนรู้แบบ Active Learning ที่เน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง เน้นกระบวนการคิด การร่วมมือ กระตุ้นให้ผู้เรียนเกิดความมุ่งมั่นในการเรียนและการทำงาน เกิดความท้าทายและสนุกกับการเรียน และจะส่งผลให้ผู้เรียนพัฒนาคะแนนผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนให้ดียิ่งขึ้น 

ผู้สอนจึงสนใจที่ออกแบบสร้างและใช้หลักสูตรฐานสมรรถนะเชิงรุกจากการพัฒนาจัดการเรียนการเรียนการสอนแบบ Active learning โดยใช้ โครงงานเป็นฐาน และใช้เครื่องมือจากหลักสูตรฐานสมรรถนะเชิงรุก โรงเรียนป่าไม้อุทิศ 4 ในการวัดและประเมินผลสมรรถนะของนักเรียน โปรแกรมเตรียมแพทย์ ในชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5/1

2. วิธีการดำเนินการให้บรรลุผล

1)  ศึกษาหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐานแกนกลางโปรแกรมเตรียมแพทย์ สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5/1 

2) แลกเปลี่ยนเรียนรู้ทางวิชาชีพ เพื่อพัฒนาการจัดการเรียนการเรียนการสอนแบบ Active learning โดยใช้แผนการสอนคิด เพื่อแก้ปัญหาการเรียนรู้ที่ถดถอยและยกระดับคะแนนผลสัมฤทธ์ทางการเรียน

3) ออกแบบออกแบบสร้างและใช้หลักสูตรฐานสมรรถนะเชิงรุกจากการพัฒนาจัดการเรียนการเรียนการสอนแบบ Active learning โดยใช้ โครงงานเป็นฐาน และใช้เครื่องมือจากหลักสูตรฐานสมรรถนะเชิงรุก โรงเรียนป่าไม้อุทิศ 4

4) นำหลักสูตรฐานสมรรถนะเชิงรุก ที่จัดทำขึ้นไปจัดกิจกรรมการเรียนรู้กับนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5/1 โดยปรับกิจกรรมให้เหมาะสมกับบริบทที่สอน

5) บันทึกผลการเรียนรู้ของนักเรียน ที่เกิดขึ้นจากการกิจกรรมการเรียนรู้ และสะท้อนผลการเรียนรู้ให้นักเรียนทราบ และนำข้อมูลที่ได้ไปพัฒนาผลการเรียนรู้ให้นักเรียนบรรลุตามวัตถุประสงค์ที่ตั้งไว้

6) เมื่อประสบความสำเร็จในการแก้ไขปัญหา นำไปแลกเปลี่ยนเรียนรู้ทางวิชาชีพแก่ครูผู้สอนโรงเรียนป่าไม้อุทิศ 4

3. ผลลัพธ์การพัฒนาที่คาดหวัง

       เชิงปริมาณ

       นักเรียนโปรแกรมเตรียมแพทย์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5/1  โรงเรียนป่าไม้อุทิศ 4  มีระดับความสามารถกำลังพัฒนา (8) ในสมรรมถนะประจำหลักสูตรบ่มเพาะผู้ประกอบการ (สมรรถนะหลัก 6 ด้าน) ร้อยละ 80

       เชิงคุณภาพ

       นักเรียนโปรแกรมเตรียมแพทย์ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5/1  โรงเรียนป่าไม้อุทิศ 4  สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาตาก เขต 2  ปีงบประมาณ 2567 ( 1 ตุลาคม 2566 – 30  กันยายน 2567 ) มีสมรรถนะการจัดการตนเอง การคิดขั้นสูง การสื่อสาร การรวมพลังทำงานเป็นทีม การเป็นพลเมืองที่เข้มแข็งและการอยาร่วมกับธรรมชาติและวิทยาการอย่างยั่งยืน สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันได้อย่างถูกต้องและมีประสิทธิภาพ