แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 3

รหัสวิชา ง30207    รายวิชา การเงินส่วนบุคคล (Personal Finance)    ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4/2, 5/1

หน่วยการเรียนรู้ การวางแผนการเงิน    เรื่อง รายรับ รายจ่าย และงบประมาณ    เวลา 50 นาที

ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2569    สอนวันที่ 16, 19 เดือน มิถุนายน พ.ศ. 2569

กลุ่มสาระการเรียนรู้ การงานอาชีพ    ครูผู้สอน นายอิทธิกร จันใสย / นายวีระชัย จันทร์สุข

—------------------------------------------------------------------

1. สาระสำคัญ

การวางแผนการเงินที่มีประสิทธิภาพเริ่มต้นจากการทำความเข้าใจโครงสร้าง "รายรับ" และ "รายจ่าย" ของตนเอง การบันทึกรับ-จ่ายไม่เพียงแต่ทำให้ทราบพฤติกรรมการใช้เงินในอดีต แต่ยังเป็นข้อมูลสำคัญในการจัดทำ "งบประมาณ (Budgeting)" ซึ่งเป็นการวางแผนการใช้เงินล่วงหน้า การจัดทำงบประมาณที่เหมาะสมจะช่วยควบคุมค่าใช้จ่ายไม่ให้เกินตัว ป้องกันปัญหาหนี้สิน และช่วยให้ผู้เรียนจัดสรรเงินออมไปสู่เป้าหมายชีวิตได้อย่างเป็นระบบและพอเพียง

2. ผลการเรียนรู้ (สำหรับรายวิชาเพิ่มเติม)

1. ผู้เรียนสามารถจำแนกประเภทของรายรับ รายจ่ายคงที่ และรายจ่ายผันแปรได้ถูกต้อง

2. ผู้เรียนสามารถจัดทำงบประมาณทางการเงินส่วนบุคคลเบื้องต้นอย่างสมเหตุสมผล

3. สาระการเรียนรู้ (เนื้อหาการเรียนรู้)

1. รายรับ (Income): แหล่งที่มาของรายได้ (เช่น เงินค่าขนมจากผู้ปกครอง, รายได้เสริมจากการทำงาน)

2. รายจ่าย (Expenses): การแบ่งประเภทรายจ่ายเพื่อการบริหารจัดการ

   • รายจ่ายคงที่ (Fixed Expenses): รายจ่ายที่จำเป็นต้องจ่ายจำนวนเท่ากันทุกเดือน เช่น ค่าหอพัก, ค่าอินเทอร์เน็ตรายเดือน

   • รายจ่ายผันแปร (Variable Expenses): รายจ่ายที่ยืดหยุ่นหรือเปลี่ยนแปลงตามพฤติกรรม เช่น ค่าอาหาร, ค่าเดินทาง, ค่าความบันเทิง

3. การจัดทำงบประมาณ (Budgeting): การวางแผนกำหนดวงเงินรับ-จ่ายล่วงหน้า และการใช้สูตรการเงินอย่างง่ายในการจัดสรร (เช่น สูตร 50-30-20 หรือการออมก่อนใช้)

4. สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน

• [x] 1. ความสามารถในการสื่อสาร (การแลกเปลี่ยนแนวคิดจัดสรรงบประมาณภายในกลุ่ม)

• [x] 2. ความสามารถในการคิด (การคิดวิเคราะห์ประเภทรายจ่ายและการคัดกรองรายจ่ายที่ไม่จำเป็น)

• [x] 3. ความสามารถในการแก้ปัญหา (การปรับลดงบประมาณรายจ่ายเมื่อรายรับไม่เป็นไปตามเป้าหมาย)

• [x] 4. ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต (การนำแผนงบประมาณไปประยุกต์ใช้ควบคุมการใช้จ่ายในชีวิตจริง)

• [ ] 5. ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี

5. คุณลักษณะอันพึงประสงค์

• [ ] 1. รักชาติ ศาสน์ กษัตริย์

• [ ] 2. ซื่อสัตย์สุจริต

• [x] 3. มีวินัย

• [x] 4. ใฝ่เรียนรู้

• [x] 5. อยู่อย่างพอเพียง

• [x] 6. มุ่งมั่นในการทำงาน

• [ ] 7. รักความเป็นไทย

• [ ] 8. มีจิตสาธารณะ

6. การอ่าน คิดวิเคราะห์ และเขียน

• [ ] 1. การอ่านเพื่อศึกษาค้นคว้า

• [x] 2. การอ่านเพื่อจับประเด็นสำคัญ

• [x] 3. การอ่านเพื่อวิเคราะห์

• [ ] 4. การอ่านเพื่อการประเมิน

• [x] 5. การเขียนแสดงความคิดเห็น/เขียนสะท้อนคิด

7. การบูรณากับสาระฯ อื่น

• บูรณาการกับกลุ่มสาระการเรียนรู้คณิตศาสตร์: ในเรื่องของการคิดคำนวณเลขคณิตพื้นฐาน (การบวก ลบ คูณ หาร) การหาค่าร้อยละ/เปอร์เซ็นต์ในการจัดสรรสัดส่วนเงินงบประมาณ

• บูรณาการกับหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง: ความประมาณตน (การตั้งงบประมาณไม่เกินรายรับ) และความมีเหตุผล (การจำแนกความจำเป็นของรายจ่าย)

8. จุดประสงค์การเรียนรู้

1. ด้านความรู้ (K): อธิบายความหมาย ความสำคัญของรายรับ รายจ่ายคงที่ รายจ่ายผันแปร และการจัดทำงบประมาณได้ถูกต้อง

2. ด้านทักษะ/กระบวนการ (S): จำแนกประเภทของรายจ่ายและฝึกเขียนโครงร่างงบประมาณทางการเงินประจำสัปดาห์หรือประจำเดือนของตนเองได้

3. ด้านเจตคติ (A): ตระหนักถึงความสำคัญของการวางแผนการเงินล่วงหน้าและมีความมุ่งมั่นที่จะควบคุมค่าใช้จ่ายให้อยู่ในงบประมาณ

9. ภาระงาน/ชิ้นงาน

• ใบงานที่ 3 เรื่อง "My Weekly Budget: การออกแบบงบประมาณทางการเงินประจำสัปดาห์ของฉัน"

10. กิจกรรมการเรียนรู้ (รูปแบบ Thinking School)

1. ขั้นนำ (DO NOW) - [เวลา 5 นาที]

• กิจกรรมฝึกสติ 1 นาที: "ทุกคนเตรียมพร้อม ได้เวลาเติมพลังให้กับชีวิต หนึ่งนาทีชีวีมีสุข โดยกำหนดลมหายใจเข้าออก หายใจเข้ารู้ หายใจออกรู้ เริ่มปฏิบัติ"

• กระตุ้นการคิด: ครูขึ้นกระดานด้วยประโยคสะดุดตา: "หาเงินได้ 10,000 บาท ใช้ 12,000 บาท" เทียบกับ "หาเงินได้ 8,000 บาท ใช้ 6,000 บาท"

• คำถามชวนคิด: ครูใช้เทคนิคการตั้งคำถามเปิดกระตุ้นคิดว่า "นักเรียนคิดว่าคนสองคนนี้ ใครคือผู้ชนะทางการเงินในระยะยาว? เพราะเหตุใดการควบคุมการใช้จ่ายล่วงหน้า (งบประมาณ) จึงมีความสำคัญมากกว่าจำนวนเงินที่เราหามาได้?"

2. ขั้นวัตถุประสงค์ (PURPOSE) - [เวลา 3 นาที]

• ครูแจ้งเป้าหมายการเรียนรู้ในคาบเรียนนี้: "ในคาบเรียนนี้เราจะมาร่วมกันแกะรหัสรายรับและรายจ่ายของตัวเรา โดยเรียนรู้วิธีแบ่งประเภทรายจ่ายคงที่และผันแปร จากนั้นทุกคนจะได้ลงมือทำข้อกำหนดงบประมาณ (Budget) ของตัวเอง เพื่อเปรียบเสมือนการสร้างเขื่อนกั้นไม่ให้เงินรั่วไหลก่อนสิ้นเดือนครับ"

3. ขั้นจัดกิจกรรมการเรียนรู้ (WORK MODE) - [เวลา 30 นาที]

• กิจกรรมที่ 1: คิด-แยกแยะ ประเภทรายจ่าย (10 นาที) ครูอธิบายเนื้อหาเรื่องรายรับ รายจ่ายคงที่ และรายจ่ายผันแปร ผ่านสไลด์ PowerPoint จากนั้นครูเขียนรายการสุ่มบนกระดาน (เช่น ค่าเน็ต, ค่าชานมไข่มุก, ค่ารถโดยสาร, ค่าของขวัญเพื่อน) ให้นักเรียนเล่นเกมตอบคำถามสั้น ๆ เพื่อช่วยกันแยกแยะว่าสิ่งใดเป็นรายจ่ายคงที่หรือผันแปร

• กิจกรรมที่ 2: วางแผนสร้างงบประมาณ (20 นาที) ครูแนะนำแนวคิดการจัดสรรเงินแบบง่าย เช่น สูตรการออมก่อนใช้ หรือการจัดสรรแบบแบ่งตะกร้าเงิน

• นักเรียนรับใบงานที่ 3 เรื่อง "My Weekly Budget" โดยให้นักเรียนกำหนดรายรับสมมติของตนเองใน 1 สัปดาห์ จากนั้นคิดวางแผนล่วงหน้าว่าจะแบ่งเป็นเงินออมเท่าใด ค่าใช้จ่ายคงที่เท่าใด และจำกัดวงเงินสำหรับรายจ่ายผันแปร (ค่าอาหาร ค่าขนม) ไว้ที่เท่าใด เพื่อฝึกการบริหารเงินไม่ให้ติดลบ โดยครูเดินให้คำแนะนำคำนวณสัดส่วนอย่างสมเหตุสมผล

4. ขั้นสรุป สะท้อนคิด (REFLECTIVE THINKING) - [เวลา 12 นาที]

• สรุปประเด็นสำคัญ: ครูสรุปภาพรวมบทเรียนผ่านแผนผังเชื่อมโยง: "รู้แหล่งรายรับ $\rightarrow$ แยกแยะรายจ่ายคงที่/ผันแปร $\rightarrow$ ควบคุมล่วงหน้าด้วยงบประมาณ"

• เขียนสะท้อนคิด (Reflective Thinking): นักเรียนเขียนสรุปความเข้าใจและประเมินตนเองลงท้ายใบงานตามหัวข้อต่อไปนี้:

  1. หากลองตรวจสอบงบประมาณที่เขียนขึ้นมา รายจ่ายประเภทใดที่เสี่ยงจะทำให้แผนการเงินของฉันล่มสลายมากที่สุด?

  2. ฉันจะใช้วิธีการใดควบคุมตัวเองให้ใช้จ่ายเงินให้อยู่ในกรอบงบประมาณที่ตั้งไว้ในชีวิตจริง?

5. เครื่องมือจัดการเรียนรู้

• การตั้งคำถามกระตุ้นคิด, การจำแนกประเภทข้อมูล (Categorizing Tool), ผังความคิดกระบวนการจัดสรรเงิน, และการเขียนสะท้อนคิดท้ายคาบเรียน

11. การวัดและประเมินผล

รายการวัดผล

วิธีการวัดผล

เครื่องมือการวัดผล

เกณฑ์การประเมิน

1. ด้านความรู้ (K)

การร่วมกิจกรรมจำแนกประเภทรายจ่ายบนกระดาน

แบบสังเกตพฤติกรรมการเรียนรู้

ผ่านเกณฑ์ในระดับดีขึ้นไป

2. ด้านทักษะ (S)

ตรวจใบงานที่ 3 การจัดทำงบประมาณประจำสัปดาห์

แบบประเมินผลงาน (ใบงาน)

ผ่านเกณฑ์ร้อยละ 60 ขึ้นไป

3. ด้านเจตคติ (A)

สังเกตพฤติกรรมความตั้งใจ วินัยในการทำงาน และบทสะท้อนคิด

แบบประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์

ผ่านเกณฑ์ในระดับดีขึ้นไป

12. สื่อการเรียนรู้และแหล่งการเรียนรู้

• สื่อการเรียนรู้:

  • สไลด์ PowerPoint เรื่อง "การบริหารรายรับ รายจ่าย และเทคนิคการตั้งงบประมาณ"

  • ข้อความเปรียบเทียบเชิงตัวเลขบนกระดาน (Do Now)

  • ใบงานที่ 3 เรื่อง "My Weekly Budget: การออกแบบงบประมาณทางการเงินประจำสัปดาห์ของฉัน"

• แหล่งการเรียนรู้:

  • ศูนย์คุ้มครองผู้ใช้บริการทางการเงิน (ศคง.) ธนาคารแห่งประเทศไทย

  • เว็บไซต์ห้องเรียนทางการเงิน ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (SET Education)

13. บันทึกหลังการสอน

1. ผลการจัดการเรียนรู้ .....................................................................................................................................................................................

2. ปัญหาอุปสรรค .....................................................................................................................................................................................

3. สาเหตุของปัญหาอุปสรรคที่พบ .....................................................................................................................................................................................

4. แนวทางวิธีการแก้ไขหรือพัฒนา .....................................................................................................................................................................................

ลงชื่อ ................................................ ผู้สอน

(................................................)