La battaglia di Azio

Eneide, VIII, vv. 675-713

In medio classis aeratas, Actia bella,

cernere erat, totumque instructo Marte videres

fervere Leucaten auroque effulgere fluctus.

hinc Augustus agens Italos in proelia Caesar

cum patribus populoque, penatibus et magnis dis,

stans celsa in puppi, geminas cui tempora flammas

laeta vomunt patriumque aperitur vertice sidus.

parte alia ventis et dis Agrippa secundis

arduus agmen agens, cui, (belli insigne superbum),

tempora navali fulgent rostrata corona.

hinc ope barbarica variisque Antonius armis,

victor ab Aurorae populis et litore rubro,

Aegyptum virisque Orientis et ultima secum

Bactra vehit, sequiturque (nefas) Aegyptia coniunx.

una omnes ruere ac totum spumare reductis

convulsum remis rostrisque tridentibus aequor.

alta petunt; pelago credas innare revulsas

Cycladas aut montis concurrere montibus altos,

tanta mole viri turritis puppibus instant.

stuppea flamma manu telisque volatile ferrum

spargitur, arva nova Neptunia caede rubescunt.

regina in mediis patrio vocat agmina sistro,

necdum etiam geminos a tergo respicit anguis.

omnigenumque deum monstra et latrator Anubis

contra Neptunum et Venerem contraque Minervam

tela tenent. saevit medio in certamine Mavors

caelatus ferro, tristesque ex aethere Dirae,

et scissa gaudens vadit Discordia palla,

quam cum sanguineo sequitur Bellona flagello.

Actius haec cernens arcum intendebat Apollo

desuper; omnis eo terrore Aegyptus et Indi,

omnis Arabs, omnes vertebant terga Sabaei.

ipsa videbatur ventis regina vocatis

vela dare et laxos iam iamque immittere funis.

illam inter caedes pallentem morte futura

fecerat ignipotens undis et Iapyge ferri,

contra autem magno maerentem corpore Nilum

pandentemque sinus et tota veste vocantem

caeruleum in gremium latebrosaque flumina victos.