ตามที่สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงมีพระราชดำริบางประการเกี่ยวกับการอนุรักษ์พันธุกรรมพืช ซึ่งมีใจความดังต่อไปนี้ “การสอนและอบรมให้เด็กมีจิตสำนึกในการอนุรักษ์พืชพรรณนั้น ควรใช้วิธีการปลูกฝังให้เด็กเห็นความงดงาม ความสนใจ และเกิดความปิติที่จะทำการศึกษาและอนุรักษ์พืชพรรณต่อไป การให้วิธีสอน การอบรมและให้ความรู้สึกกลัวว่า หากไม่อนุรักษ์แล้วจะเกิดผลเสียเกิดอันตรายแก่ตนเอง จะทำให้เด็กเกิดความเครียด ซึ่งจะเป็นผลเสียแก่ประเทศในระยะยาว”
โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ ได้ดำเนินงานสนองพระราชดำริจัดตั้งงาน “สวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน” เพื่อเป็นสื่อในการสร้างจิตสำนึกด้านอนุรักษ์พันธุกรรมพืชโดยให้เยาวชนนั้นได้ใกล้ชิดกับพืชพรรณไม้ เห็นคุณค่าประโยชน์ ความสวยงาม อันจะก่อให้เกิดความคิดที่จะอนุรักษ์พืชพรรณต่อไป
สวนพฤกษศาสตร์ คือ แหล่งที่รวบรวมพันธุ์พืชชนิดต่างๆ ทีมีชีวิต จัดปลูกตามความเหมาะสมกับสภาพถิ่นอาศัยเดิม มีห้องสมุด สถานที่เก็บรวบรวมตัวอย่างพรรณไม้รักษาสภาพ อาจเป็นตัวอย่างแห้งหรือตัวอย่างดอง หรือเก็บรักษาด้วยวิธีอื่นๆ พันธุ์พืชที่ทำการรวบรวมไว้นั้นจะเป็นแหล่งข้อมูลและการเผยแพร่ความรู้เกี่ยวกับพันธุ์ไม้ นอกจากนี้สามารถใช้เป็นแหล่งพักผ่อนหย่อนใจซึ่งสามารถดำเนินการสวนพฤกษศาสตร์ในพื้นที่ของโรงเรียน โดยมีองค์ประกอบดังกล่าว เป็นสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียนใช้ในวัตถุประสงค์ดังกล่าว อีกทั้งใช้ในการศึกษาและเป็นประโยชน์ในการสอนวิชาต่างๆ
โรงเรียนบ้านแม่โจ้ จังหวัดเชียงใหม่ ตระหนักและเล็งเห็นถึงความสำคัญของ“สวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน” เพื่อเป็นสื่อในการสร้างจิตสำนึกด้านอนุรักษ์พันธุกรรมพืชโดยให้เยาวชนนั้นได้ใกล้ชิดกับพืชพรรณไม้ เห็นคุณค่าประโยชน์ ความสวยงาม จึงประสงค์เป็นสมาชิก “สวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน” ลำดับสมาชิก 7-50290-002 เมื่อวันที่ 16 กันยายน 2556 เป็นต้นมา โดยได้ดำเนินการตามแนว 5 องค์ประกอบของงานสวนพฤกศาสตร์ในโรงเรียน
วัตถุประสงค์ของโครงการ
1. สร้างจิตสำนึกให้นักเรียนมีความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับพรรณไม้ในโรงเรียน
2. นักเรียนสามารถใช้แหล่งเรียนรู้สวนพฤกษศาสตร์เพื่อพัฒนาการเรียนรู้ได้อย่างเต็มศักยภาพ
3. นักเรียนมีเจตคติที่ดีในการอนุรักษ์สวนพฤกษศาสตร์ของโรงเรียนเสนานิคม
4. นักเรียนได้เรียนรู้การทำงานเป็นกลุ่ม มีความรัก สามัคคีในหมู่คณะ
เป้าหมายของโครงการ
ด้านปริมาณ
นักเรียนระดับชั้นอนุบาลปีที่ ๑ – ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๓ ร้อยละ ๑๐๐ เข้าร่วมกิจกรรมตามโครงการ
ด้านคุณภาพ
2.1 นักเรียนรู้จักพืชพรรณไม้ในโรงเรียนและบอกวิธีดูแลรักษาสวนพฤกษศาสตร์
2.2 นักเรียนศึกษาหาความรู้จากสวนพฤกษศาสตร์ในโรงเรียนผ่านกิจกรรมฐานการเรียนรู้
ประโยชน์ที่ได้รับ
1. เกิดความร่วมมือร่วมใจภายในโรงเรียนและโรงเรียนกับชุมชน
2. เป็นแหล่งข้อมูลพืชพรรณ และภูมิปัญญาท้องถิ่น เชื่อมต่อกันด้วยระบบข้อมูล
3. ศึกษาค้นคว้า เกิดผู้เชี่ยวชาญ เกิดผลงานทางวิชาการ
4. ผู้ปฏิบัติจะรู้จักใช้สื่อกับธรรมชาติที่มีอยู่รอบตัว ในการเรียนรู้ รู้จักตั้งคำถาม หาคำตอบ ช่างสังเกต และค้นคว้า
5. มีจิตใจอ่อนโยน เห็นคุณค่า ทำให้เกิดความรักในพืชพรรณไม้ มีแนวคิดที่จะอนุรักษ์สืบไป
6. ได้เพิ่มพื้นที่สีเขียวในโรงเรียนมากขึ้น