ใน สมัยพระนางจามเทวี ปฐมกษัตริย์แห่งอาณาจักรหริภุญไชย ชาติกำเนิดของพระนางจามเทวี มีที่มาจากเอกสารทางประวัติศาสตร์ที่แตกต่างกัน ทั้งจากตำนาน พงศาวดารและหลักฐานอื่นๆ ในตำนานจามเทวีวงศ์ กล่าวว่า พระนางเป็นธิดาของกษัตริย์แห่งกรุงละโว้ ได้เดินทางพร้อมพระสงฆ์ผู้ทรงพระไตรปิฏกและช่างผู้มีฝีมือหลากหลายประเภทละ ๕๐๐ คน จากเมืองละโว้ สู่นครหริภุญไชย ในปีพุทธศักราช ๑๔๐๖
เหรา นั้นเป็นสัตว์ในหิมพานต์ ซึ่งค่อนไปทางจำพวกจรเข้ ผสมกับนาค หลายคนเชื่อว่ามันเป็นสัตว์ที่อยู่ได้ทั้งบนบกและในน้ำ
จะกล่าวถึงเสนามหาอำมาตย์ที่ตามเสด็จผู้หนึ่ง ชื่อว่าพญาแขนเหล็ก ท่านเป็นทหารเอกของเมืองหริภุญไชยท่านได้ป้องกันเมืองหริกุญไชยหลายต่อหลายครั้ง ครั้งหนึ่งท่านได้ทำสงคราม กับทัพหลวงขุนวิลังคะ อันเป็นเจ้าเมืองมิลักขะนคร ตั้งอยู่บนดอยสูงชื่ออุฉุจบรรพต มีพลโยธามากถึง ๘๐,๐๐๐ คน
พระอธิการศักดา ธมฺมิโก
อดีตเจ้าอาวาสวัดกู่เหล็ก
วัดกู่เหล็ก ตำบลต้นธง อำเภอเมือง จังหวัดลำพูน
อายุ ๕๐ พรรษา ๒๒
“สิงห์” หรือ “นรสิงห์” เฝ้าประตูวัด ซึ่งเป็นสัญลักษณ์แห่งอำนาจและความกล้าหาญ
เชื่อกันว่าสิงห์เป็นสัตว์ป่าหิมพานต์ที่ปรากฏในความเชื่อเรื่องจักรวาล ทำหน้าที่ทวารบาลเฝ้า
ทางเข้าและออกของสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ สิงห์เหล่านี้มีรูปลักษณ์แตกต่างจากสิงโตจีน หรือสิงห์
ตามวัดต่าง ๆ ในภาคกลาง แต่มีลักษณะคล้ายคลึงกับสิงห์ในศิลปะพุกามของพม่า
ผีเสื้อวัด เป็นผีที่ดูแลรักษาวัด บางแห่งเรียก เทวดาวัด แต่ละวัดจะมีชาวบ้านอย่างน้อย ๑ คน
เป็นผู้เอาใจใส่ดูแลหอศาล มีหน้าที่จัดแจกันดอกไม้ เติมน้ำในโทให้เต็มอยู่เสมอ และปัดกวาดทำ
ความสะอาด ถ้าวัดมีงาน ผู้ดูแลหอศาลจะเป็นคนนำพานข้าวตอกดอกไม้ธูปเทียนไปบอกกล่าวให้
ผีเสื้อวัดได้รับรู้เพื่อขอให้ช่วยดูแลงานให้เรียบร้อย ไม่ให้เกิดเรื่องร้าย หรืออย่าให้มีอุปสรรคใดๆ
ระหว่างที่วัดมีงาน
เมื่อครั้งที่พระอธิการศักดา ธมฺมิโมอดีตเจ้าอาวาสได้ทำหนังสือขอประทานพระบรมสาริกธาตุ จากสมเด็จสังฆราช องค์ที่19 สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณสังวร วัดบวรนิเวศราชวรวิหาร เมื่อวันที่ 26 พฤษภาคม พ.ศ.2554 และได้รับหนังสือตอบจากพระเทพสารเวที ผู้ปฏิบัติหน้าที่เลขานุการสมเด็จพระสังฆราชวันที่ 3 สิงหาคม พ.ศ.2554 เรื่องประทานพระบรมสารีริกธาตุ เพื่อเป็นที่สักการบูชา เป็นศูนย์รวมจิตใจ เป็นที่ตั้งมั่นแห่งพระพุทธศาสนา เป็นสิริมงคล เป็นขวัญกำลังใจแก่คณะสงฆ์ สามเณร และพุทธศาสนิกชนสืบไป