ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2569

1. ภาระงาน จะมีภาระงานเป็นไปตามที่ ก.ค.ศ. กำหนด

1.1 ชั่วโมงสอนตามตารางสอน รวมจำนวน 21 ชั่วโมง/สัปดาห์ดังนี้

-กลุ่มสาระการเรียนรู้/รายวิชา การอ่านภาษาไทย ชั้นประถมศึกษาปีที่ 1/2   จำนวน 4 ชั่วโมง/สัปดาห์

-กลุ่มสาระการเรียนรู้/รายวิชา การเขียนภาษาไทย      ชั้นประถมศึกษาปีที่ 1/2   จำนวน 4 ชั่วโมง/สัปดาห์

-กลุ่มสาระการเรียนรู้/รายวิชา การคิดคำนวณ      ชั้นประถมศึกษาปีที่ 1/2  จำนวน 5 ชั่วโมง/สัปดาห์

-กลุ่มสาระการเรียนรู้/รายวิชาเศรษฐกิจและการเงิน ชั้นประถมศึกษาปีที่ 1/2  จำนวน  1  ชั่วโมง/สัปดาห์

-กลุ่มสาระการเรียนรู้/รายวิชา บูรณาการ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 1/2  จำนวน 3 ชั่วโมง/สัปดาห์

กิจกรรมพัฒนาผู้เรียน      

รายวิชา แนะแนว  ชั้นประถมศึกษาปีที่ 1  จำนวน  1  ชั่วโมง/สัปดาห์

รายวิชา ลูกเสือ-เนตรนารี  ชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 จำนวน  1  ชั่วโมง/สัปดาห์

รายวิชา ชุมนุม ชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 จำนวน  1  ชั่วโมง/สัปดาห์

1.2 งานส่งเสริมและสนับสนุนการจัดการเรียนรู้ จำนวน 5 ชั่วโมง/สัปดาห์

การจัดทำแผนจัดการเรียนรู้ 1 ชั่วโมง/สัปดาห์

การวัดและประเมินผลการเรียนรู้ 1 ชั่วโมง/สัปดาห์

การสร้างและพัฒานาสื่อการเรียนการสอน 1 ชั่วโมง/สัปดาห์

การทำวิจัย/นวัตกรรม เพื่อพัฒนาผู้เรียน 1 ชั่วโมง/สัปดาห์

งานที่ปรึกษา งานดูแลนักเรียน งานโฮมรูม 1 ชั่วโมง/สัปดาห์

1.3 งานพัฒนาคุณภาพการจัดการศึกษาของสถานศึกษา จำนวน 5 ชั่วโมง/สัปดาห์

    งานตามคำสั่งโรงเรียนบ้านหนองโค้ง  1 ชั่วโมง/สัปดาห์

งานตรวจการบ้านนักเรียน 2 ชั่วโมง/สัปดาห์

กิจกรรมจิตศึกษา 2 ชั่วโมง/สัปดาห์

1.4 งานตอบสนองนโยบายและจุดเน้น จำนวน 3 ชั่วโมง/สัปดาห์

งานจุดเน้น สพฐ. กระทรวงศึกษาธิการ และเขตพื้นที่การศึกษา 3 ชั่วโมง/สัปดาห์

ชื่อประเด็นท้าทาย: การพัฒนาทักษะการจำพยัญชนะและสระไทยของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 โดยใช้ชุดแบบฝึกทักษะประสาทสัมผัสร่วมกับกิจกรรม Active Learning ผ่านเกมการเรียนรู้

1. สภาพปัญหาการจัดการเรียนรู้และคุณภาพการเรียนรู้ของผู้เรียน

      การศึกษาเป็นหัวใจสำคัญของการพัฒนามนุษย์ให้มีคุณภาพ ทำให้มนุษย์สามารถดำรงชีวิตอยู่ในสังคมได้อย่างมีความสุข รู้เท่าทันต่อการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นอย่างรวดเร็วทั้งด้านเทคโนโลยี ข้อมูล ข่าวสารต่าง ๆ และเป็นกระบวนการพัฒนาอันจะนำไปสู่ความสำเร็จในอนาคต ผู้เรียนสามารถพัฒนาเต็มตามศักยภาพของตน ให้เป็นบุคคลแห่งการเรียนรู้หรือสร้างความรู้ได้ด้วยตนเอง แนวการจัดการเรียนการสอนจึงมุ่งเน้นการลงมือปฏิบัติที่สอดคล้องกับชีวิตจริง ทั้งด้านร่างกาย ความรู้ คุณธรรม ดังจะเห็นได้จากหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐานของกระทรวงศึกษาธิการ ที่มุ่งพัฒนาผู้เรียนให้มีความพร้อม ทั้งด้านร่างกาย ความรู้ คุณธรรม มีจิตสำนึกในความเป็นพลเมืองที่ดี ยึดมั่นในการปกครองตามระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข มีความรู้และทักษะพื้นฐาน รวมทั้งเจตคติที่จำเป็นต่อการศึกษาต่อ การประกอบอาชีพ และการศึกษาตลอดชีวิต โดยมุ่งเน้นเป็นสำคัญว่าทุกคนสามารถเรียนรู้และพัฒนาตนเองได้เต็มตามศักยภาพ

ภาษาไทยเป็นเครื่องมือสำคัญในการติดต่อสื่อสาร การแสวงหาความรู้ และเป็นรากฐานของการเรียนรู้ในทุกกลุ่มสาระการเรียนรู้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในระดับประถมศึกษาตอนต้น การปูพื้นฐานความรู้ทางภาษาไทยที่ถูกต้อง โดยเฉพาะทักษะการจำพยัญชนะ 44 ตัว และสระพื้นฐาน ถือเป็นหัวใจสำคัญที่สุดในการสร้างความฉลาดรู้ด้านการอ่าน (Reading Literacy) ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญสำหรับการเรียนรู้และการแจกลูกสะกดคำในระดับที่สูงขึ้น หากผู้เรียนขาดทักษะพื้นฐานด้านการจำรูปและเสียงอักษร ย่อมส่งผลกระทบโดยตรงต่อการอ่านและการเขียนในชีวิตประจำวัน  การจัดการศึกษาในปัจจุบันกำลังเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงที่รวดเร็วและไม่แน่นอน ทั้งเศรษฐกิจ เทคโนโลยี และสังคม  ซึ่งทักษะและความรู้ที่เคยเพียงพอในอดีตไม่สามารถตอบสนองต่อความท้าทายในอนาคตได้ ด้วยเหตุนี้ หลักสูตรการศึกษาของชาติจึงมีความจำเป็นต้องได้รับการปรับปรุง เพื่อเตรียมความพร้อมให้ผู้เรียนสามารถเผชิญกับความเปลี่ยนแปลงและความท้าทายที่เกิดขึ้นได้อย่างมีประสิทธิภาพตามแนวคิดการจัดการศึกษาแบบอิงมาตรฐาน โดยเน้นการบรรลุผลลัพธ์การเรียนรู้ ทำให้การจัดการเรียนรู้บางครั้งยากต่อการบูรณาการ และให้ความสำคัญกับความรู้ความเข้าใจมากกว่าการนำความรู้ไปใช้ในการแก้ปัญหา สะท้อนได้จากผลประเมินที่พบว่าผู้เรียนส่วนใหญ่ยังมีภาวะถดถอยทางการเรียนรู้ (Learning Loss) และขาดทักษะพื้นฐานที่จำเป็น  ด้วยเหตุผลและความจำเป็นดังกล่าว กระทรวงศึกษาธิการ โดยสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ได้ดำเนินการพัฒนาหลักสูตรการศึกษาของชาติฉบับใหม่ คือ หลักสูตรการศึกษาประถมศึกษาตอนต้น (ชั้นประถมศึกษาปีที่ 1-3) พุทธศักราช 2568 โดยยึดแนวคิดการจัดการศึกษาฐานสมรรถนะ (Competency-based Education) ซึ่งให้ความสำคัญกับสมรรถนะตามช่วงวัย มุ่งพัฒนาผู้เรียนให้มีพื้นฐานการเรียนรู้ที่เข้มแข็ง สามารถประยุกต์ใช้ความรู้ในชีวิตประจำวัน มีจินตนาการที่สร้างสรรค์ และมีความสุขในการเรียนรู้ โดยมีหลักการสำคัญคือเน้นการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) การบูรณาการความรู้ และสร้างสถานการณ์ที่ช่วยให้ผู้เรียนพัฒนาผ่านประสาทสัมผัสและการลงมือปฏิบัติจริง  ในส่วนของความสามารถด้านภาษาไทยและการสื่อสารนั้น หลักสูตร พ.ศ. 2568 กำหนดให้ผู้เรียนเมื่อจบชั้นประถมศึกษาตอนต้นต้องสามารถรับรู้ เข้าใจ และจำแนกสัญลักษณ์ทางภาษาได้อย่างถูกต้อง ความรู้พื้นฐานสำหรับชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ครอบคลุมถึงเรื่อง การจำรูปและเสียงของพยัญชนะไทย 44 ตัว และสระพื้นฐาน ซึ่งต้องใช้วิธีการเรียนรู้ผ่านรูปธรรมและการกระตุ้นประสาทสัมผัสที่หลากหลาย (Multisensory Approach) เพื่อสร้างเครือข่ายความจำในสมองอย่างยั่งยืน

จากการสังเกตการณ์ในชั้นเรียนระดับประถมศึกษาปีที่ 1/2  พบว่า นักเรียนส่วนใหญ่เป็นเด็กวัยเปลี่ยนผ่าน (Transition Period) จากชั้นอนุบาล จึงยังปรับตัวกับการเรียนรู้สัญลักษณ์นามธรรม (Abstract Symbols) ของภาษาไทยได้ไม่ดีเท่าที่ควร ส่งผลให้นักเรียนประสบปัญหาสำคัญ คือ "จำรูปและเสียงของพยัญชนะและสระไม่ได้" สับสนตัวอักษรที่มีรูปทรงคล้ายกัน (เช่น พ/ผ, ฟ/ฝ, ด/ต, ก/ถ/ภ) และวางตำแหน่งสระผิดพลาด นำไปสู่ปัญหาโดมิโนคืออ่านไม่ออก เขียนไม่ได้ และขาดความมั่นใจในการเรียน สาเหตุเกิดจากการจัดการเรียนรู้แบบเดิมที่เน้นการท่องจำเชิงสัญลักษณ์ (Rote Learning) ผ่านสื่อ 2 มิติที่ขาดการกระตุ้นประสาทสัมผัสทางกายภาพ ไม่สอดคล้องกับพัฒนาการตามวัย 

จากเหตุผลและความจำเป็นดังกล่าว ผู้จัดทำจึงได้พัฒนานวัตกรรม ชุดแบบฝึกทักษะประสาทสัมผัส ร่วมกับกิจกรรม Active Learning ผ่านเกมการเรียนรู้ สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1/2 โดยมุ่งเน้นการเปลี่ยนสัญลักษณ์นามธรรมให้เป็นรูปธรรมผ่านการสัมผัสร่องอักษรนูน การแยกสีหัวพยัญชนะ และการลงมือปฏิบัติผ่านเกมเคลื่อนไหว ซึ่งสอดคล้องกับหลักสูตรการศึกษาประถมศึกษาตอนต้น พุทธศักราช 2568 ที่มุ่งเน้นให้ผู้เรียนมีความสุขในการเรียนรู้ มีทักษะพื้นฐานภาษาไทยที่เข้มแข็ง และพร้อมสำหรับการแจกลูกสะกดคำในระดับที่สูงขึ้นต่อไป

 2.วัตถุประสงค์

2.1 ด้านความรู้ความเข้าใจ (Knowledge)

    2.1.1 เพื่อให้นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1/2 สามารถบอกชื่อ ออกเสียง และจำแนกรูปพยัญชนะไทย 44 ตัว และสระพื้นฐานได้อย่างถูกต้องแม่นยำ ผ่านกระบวนการเรียนรู้ที่เชื่อมโยงระหว่างรูปสัญลักษณ์นามธรรมกับรูปธรรม

      2.1.2 เพื่อให้นักเรียนมีความรู้ความเข้าใจในตำแหน่งการวางสระ และความสัมพันธ์ระหว่างรูปอักษรกับเสียงสระพื้นฐานในภาษาไทยได้อย่างถูกต้องตามหลักภาษา

2.2ด้านทักษะและกระบวนการ (Process & Skills)

       2.2.1 เพื่อพัฒนากล้ามเนื้อมัดเล็ก ประสาทสัมผัสทั้ง 4 (VAKT: Visual, Auditory, Kinesthetic, Tactile) และทิศทางการเขียนตัวอักษรของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1/2 ให้สอดคล้องกับพัฒนาการตามวัย

       2.2.2 เพื่อแก้ปัญหาภาวะถดถอยทางการเรียนรู้ (Learning Loss) และลดความสับสนของตัวอักษรที่มีรูปทรงคล้ายกัน (เช่น พ/ผ, ฟ/ฝ, ด/ต) ผ่านการปฏิบัติจริงด้วยชุดแบบฝึกทักษะและเกมการเรียนรู้

2.3 ด้านเจตคติและคุณลักษณะ (Attitude & Attributes)

2.3.1 เพื่อสร้างเจตคติที่ดี ความสุข และความกระตือรือร้นในการเรียนรู้ภาษาไทย ลดความวิตกกังวลในการเรียน และส่งเสริมให้ผู้เรียนมีความมั่นใจในการแสดงออก

2.3.2 เพื่อพัฒนาทักษะทางสังคมและการทำงานร่วมกับผู้อื่น ผ่านการทำกิจกรรม Active Learning และการเล่นเกมการเรียนรู้ร่วมกับเพื่อนในชั้นเรียน

3. วิธีการดำเนินการให้บรรลุผล  

3.1 จัดทำและพัฒนาชุดเกมการเรียนรู้ Multi-Sensory (VAKT)

• วิเคราะห์หลักสูตรการศึกษาประถมศึกษาตอนต้น (ชั้นประถมศึกษาปีที่ 1-3) พุทธศักราช 2568 กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย

• ออกแบบและจัดสร้างชุดเกมการเรียนรู้ผ่านประสาทสัมผัสโดยการทำอักษรนูนจากลังกระดาษ และการปั้นอักษรนูนจากดินน้ำมัน เพื่อพัฒนาทักษะการจำรูป-เสียงพยัญชนะและสระ

3.2  พัฒนาแผนการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning)

• ศึกษาหลักสูตรฯ และพัฒนาแผนการจัดการเรียนรู้ โดยบูรณาการกระบวนการเรียนรู้ ๕ ขั้นตอน ได้แก่:

  • ขั้นนำ (๑๐ นาที): Warm-up & Brain Gym กระตุ้นระบบประสาทและการรับรู้

  • ขั้นสอน (๑๕ นาที): สำรวจผ่านประสาทสัมผัส VAKT (บัตรกระดาษรูปพยัญชนะจากลังกระดาษ, ดินน้ำมัน)

  • ขั้นปฏิบัติ (๒๐ นาที): Active Learning ผ่านเกมการเรียนรู้ (ปั้นดินน้ำมันเป็นรูปพยัญชนะอักษรนูน)

  • ขั้นสรุป (๑๐ นาที): สะท้อนความรู้และทำแบบฝึกทักษะประสาทสัมผัส (Embossed Tracing)

  • ขั้นประเมิน (๕ นาที): ประเมินตามสภาพจริงและให้ข้อมูลย้อนกลับทันที (Formative Assessment)

3.3 วัด ประเมินผล และบันทึกผลการเรียนรู้

• สรุปผลการวัดและประเมินผลการเรียนรู้ของผู้เรียน บันทึกพฤติกรรมการจำรูป-เสียงพยัญชนะและสระ เพื่อนำข้อมูลไปปรับปรุงการสอนและแก้ไขปัญหาผู้เรียนเป็นรายบุคคล

3.4 สำรวจความพึงพอใจของผู้เรียน

• จัดทำแบบสำรวจเจตคติและความพึงพอใจของนักเรียนหลังได้รับการจัดการเรียนรู้ด้วยการปั้นดินน้ำมันเป็นตัวอักษร

3.5 แลกเปลี่ยนเรียนรู้ผ่านชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC)

• นำปัญหาและผลการจัดกิจกรรมเข้าสู่กระบวนการ PLC ร่วมกับผู้บริหารและครูในกลุ่มสาระฯ เพื่อสะท้อนผลและวางแนวทางพัฒนาผู้เรียนร่วมกัน

3.6 สรุปและรายงานผลการดำเนินงาน

• รวบรวมข้อมูล จัดทำรายงานผลการดำเนินการตามข้อตกลงในการพัฒนางาน (PA) ประเด็นท้าทาย เพื่อนำเสนอต่อผู้อำนวยการสถานศึกษา ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๙

4. ผลลัพธ์การพัฒนาที่คาดหวัง

4.1 ด้านเชิงปริมาณ (Quantitative Outcomes)

· นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ไม่น้อยกว่า ร้อยละ 80 มีคะแนนการจำรูปและเสียงของพยัญชนะและสระไทย หลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ

·นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ไม่น้อยกว่า ร้อยละ 75 ผ่านเกณฑ์การประเมินการเขียนและการอ่านออกเสียง  พยัญชนะและสระไทยตามที่กำหนด

4.2 ด้านเชิงคุณภาพ (Qualitative Outcomes)

• ทักษะการจดจำแม่นยำขึ้น: นักเรียนสามารถเชื่อมโยงรูปอักษร เสียง และทิศทางการเขียนพยัญชนะ-สระไทยได้อย่างถูกต้อง ผ่านความคุ้นเคยของกล้ามเน้อมือ สายตา และการฟัง (VAKT)

• เจตคติและความสนใจในการเรียน: นักเรียนมีความสุข สนุกสนาน และมีกระตือรือร้นในการเรียนรู้ภาษาไทย ลดความเครียดและความเบื่อหน่ายในการท่องจำแบบเดิม

• เจตคติและการมีส่วนร่วม: นักเรียนมีทักษะการทำงานร่วมกับผู้อื่น รู้จักการปฏิบัติตามกติกา กล้าแสดงออก และมีปฏิสัมพันธ์ที่ดีในชั้นเรียนผ่านกิจกรรมเกม Active Learning

4.3 ด้านประโยชน์ที่ได้รับต่อการจัดการเรียนรู้ (Impact & Secondary Benefits)

• ได้ ชุดแบบฝึกทักษะประสาทสัมผัส และ นวัตกรรมเกมการเรียนรู้ สำหรับแก้ปัญหาเด็กจำพยัญชนะและสระไม่ได้ ที่สามารถนำไปปรับใช้ในบทเรียนภาษาไทยอื่น ๆ หรือใช้ซ่อมเสริมเด็กกลุ่มเรียนรู้ช้าได้

• ครูผู้สอนได้แนวทางการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบ Active Learning ที่ตรงกับพัฒนาการตามวัยของเด็กชั้น ป.1

5.ข้อเสนอแนะในการจัดกิจกรรมและการใช้นวัตกรรม (Implementation Guidelines)

5.1 เน้นการเรียนรู้แบบค่อยเป็นค่อยไป (Scaffolding): ควรเริ่มจากการกระตุ้นประสาทสัมผัสหยาบไป ละเอียด (เช่น จากการสัมผัสอักษรนูนจากลังกระดาษหรือดินน้ำมัน → ร่องอักษรนูน → การลากเส้นบนกระดาษ) เพื่อให้กล้ามเนื้อและสมองปรับตัวรับรู้สัญลักษณ์นามธรรม

5.2 การประเมินตามสภาพจริง (Authentic Assessment): ควรสังเกตพฤติกรรมรายบุคคลขณะทำกิจกรรมเกมการเรียนรู้ และบันทึกจุดที่นักเรียนยังสับสน เพื่อนำมาซ่อมเสริม (Remedial) ทันทีในชั่วโมงถัดไป