By : John Michopoulos

The temple of Apollo Epicurious is located in the Bassae of Figaleia at an altitude of 1130 meters . The area called Vasses which means small plains. It is 14 km from Andritsaina in Ilia in the Peloponnese of Greece . In this area there was the ancient city of Figaleia .Today the remains of this ancient city are preserved . The ancient Figalians built the temple to thank the god Apollo who heled them, that is, an assistant to overcome the plaque that had occured in the city .

It should be noted that the excavations showed that in the same place there was a small temple dedicated to Vassita Apollo,with an artless wooden xoano of the god inside . This is what the Figalians resorted to and worshipped to save them from the plaque epidemic that had occured in the city . It seems that this move to a sunny and healthy enviroment resulted in them being cured of the plaque .

After this event, they decided to built a magnificent temple in honnor of the god .The new temple is the work of Iktinos, the architect of the Parthenon in Athens . In the new temple coexist all three ancient architectual styles . That is, the Doric, the Corinthian as well as the Ionic . The temple has a large size, ( 39,87 X 16,13 ) supported by 6 columns one one side and 15 on the other ( insted of 13 as was usal until then ). Despite its large dimensions, the temple takes advantage of the shadows of the area and does not show, from afar its huge size . The ancient traveler Pausanias describes the temple as one of the most beautiful in the Peloponnese . The temple was destroyed in the period of the 4th to 5th century after Christ, during the period of persecution of all pagans, as well as great earthquake that took place in the area . Over time, the temple was covered with earth and its discovery is due, according to tradition , to the observation of a shepherd of the area . During the Turkish occupation in 1812, the temple was explored by the English, Xaller and Hallerstein, who specialized in stealing ancient monuments . Among other things, the 23 marble slabs of the frieze of the temple were removed,which eventually ended up, through auctions, in the British Museum . These plates depict the battle of the young Athenians with the Amazons, as well as the centauromachy . That is, the battle between the Lapithes and the Centaurs .Copies of these marble slabs , are now in the Historical Library of Andritsaina, after the donation by the British Museum . Excavations and thefts continued in the following years . In 1836 , after the establishment of the new Greek state, a published excavation was carried out by Russian archaeologists. Some of the objects found are in the Museum of Fine Arts in Moscow,Russia . The excavations continued in the following years, by Greek archaeologistits . In 1972, the American archaeologist Cooper, drilling holes in the foundations of the temple,discovered that it had beenfounded on successive layers of gravel .This fueled theories, that the temple had the ability to rotate very slightly, 50,2 seconds of degree, so that it could align with the equinoxes and always see the triple sun Sirius . The temple is part of the great history of the area . Starting from Mount Lyceum, where remains of the ancient stadium that existed thre are preserned, continues to Ancient Alifeira ( 11 km from Andritsaina ), where remains of the temple of Athena are preserved, as well as vaulted tombs. From hear, through today’s village, Dafnoula, where remains of Roman baths where discovered ( at the location Mavrorema), one ends up in Ancient Olympia .

Bibliography :

Pausanias : Ancient traveler of th 2nd century after Christ

Wikipedia .

Frederick Cooper ( 1936 – 2011) : American archaeologist author of the four- volume work : The Temple of Bassitas Apollo .

Nikos Kazantzkis : Greek traveler , writer,Philosopher .



                                                            *******************

Ο ναός του Επικούριου Απόλλωνα στις Βάσσες στην Πελοπόννησο .

Ο ναός βρίσκεται σε υψόμετρο 1130 μέτρων σε μια περιοχή που το όνομά της σημαίνει ” μικρές κοιλάδες “. Η άποψη του Αμερικανού αρχαιολόγου Cooper, ο οποίος διεξήγαγε εκτεταμένη ανασκαφή στον ναό , είναι ότι Βάσσες σημαίνει ¨βραχώδης ρεματιά “.Το έργο του Cooper το οποίο αποτελείται από τέσσερις τόμους, αναφέρεται στον Βασσίτα Απόλλωνα .Ο ναός, απέχει 14 χιλιόμετρα από την Ανδρίτσαινα της Ηλείας στην Πελοπόννησο . Στην περιοχή υπήρχε η αρχαία πόλη της Φιγαλείας . Σήμερα σώζονται ερείπια της αρχαίας πόλης . Οι αρχαίοι Φιγαλείς έχτισαν τον ναό ,για να ευχαριστήσουν τον θεό Απόλλωνα ( θεό της ίασης και του ήλιου ) που τους βοήθησε ( είρθε επίκουρος, δηλ. βοηθός ) να ξεπεράσουν τον λοιμό, που είχε ενσκήψει στην περιοχή . Να σημειωθεί ότι οι ανασκαφές έδειξαν , ότι στην ίδια θέση , προϋπήρχε μικρός ναός, με άτεχνο ξόανο του θεού Βασσίτα Απόλλωνα, στο εσωτερικό του . Σ’ αυτό, το ξόανο, κατέφυγαν οι Φιγαλείς και προσκύνησαν για να τους σώσει, από την επιδημία πανώλης που υπήρχε στην πόλη τους . Φαίνεται ότι η μετακίνηση σε ένα ποιό υγιεινό και ηλιόλουστο περιβάλλον, είχε ως αποτέλεσμα, να θεραπευτούν από την αρρώστια . Μετά από αυτό το γεγονός, αποφάσισαν , να χτίσουν , έναν μεγαλοπρεπή ναό . Ο ναός πιστεύεται ότι είναι έργο του Ικτίνου, του αρχιτέκτονα του Παρθενώνα της Αθήνας . Στον ναό συνυπάρχουν και οι τρεις αρχιτεκτονικοί ρυθμοί της αρχαιότητας . Δηλαδή, ο Δωρικός, ο Κορινθιακός καθώς επίσης και ο Ιωνικός ρυθμός . Ο ναός έχει μεγάλο μέγεθος ( 38,87 Χ 16,13 μέτρα ) στηριζόμενος σε 6 κίονες από την μία πλευρά και 15 στην άλλη ( αντί για 13 κίονες όπως συνηθίζονταν μέχρι τότε ) . Παρά τις μεγάλες διαστάσεις του, ο ναός, εκμεταλλεύεται τις φωτοσκιάσεις της περιοχής και δεν δείχνει από μακριά , το τεράστιο μέγεθός του . Ο αρχαίος περιηγητής Παυσανίας, περιγράφει τον ναό , σαν έναν από τους ωραιότερους της Πελοποννήσου . Ο ταξιδευτής, ιστορικός, συγγραφέας και φιλόσοφος, Καζαντζάκης ,αναφέρει , ότι ο ναός είναι ένας βράχος ο οποίος έχει χτισθεί πάνω σε έναν άλλο βράχο. Αλλά από αυτόν τον βράχο, πέρασε το πνεύμα . Ο ναός καταστράφηκε την περίοδο του 4ου με 5ου αιώνα μχ. , κατά την περίοδο του διωγμού όλων των ειδωλολατρών, καθώς και ενός μεγάλου σεισμού που έγινε στην περιοχή . Με την πάροδο του χρόνου, ο ναός σκεπάστηκε από χώματα και η ανακάλυψή του οφείλεται ( σύμφωνα με την παράδοση ), στην παρατηρητικότητα ενός βοσκού της περιοχής . Κατά την διάρκεια της τουρκοκρατίας το 1812, ο ναός ερευνήθηκε από τους Άγγλους, Χάλλερ και Χαλλερστάιν , οι οποίοι ειδικεύονταν στις κλοπές αρχαίων μνημείων . Να σημειωθεί ότι, οι ίδιοι είχαν κλέψει τα αρχαία της Αφαίας Αθηνάς , στην Αίγινα, τα οποία σήμερα βρίσκονται στο μουσείο του Βερολίνου, στην Γερμανία .Αφαιρέθηκαν,εκτός των άλλων , και οι 23 μαρμάρινες πλάκες της ζωοφόρου του ναού και κατέληξαν, μέσω δημοπρασιών , στο βρετανικό μουσείο του Λονδίνου . Σ’αυτές τις μαρμάρινες πλάκες, απεικονίζονται στιγμές από την μάχη των νεαρών Αθηναίων με τις αμαζόνες, καθώς επίσης και η κενταυρομαχία,δηλαδή η μάχη των Λαπιθών με τους Κενταύρους . Η ζωοφόρος του ναού, σε αντίθεση με ότι μέχρι τώρα συνηθιζόταν, κοσμούσε το εσωτερικό του σηκού . Αντίγραφα των μαρμάρινων αυτών πλακών, βρίσκονται σήμερα στην Ιστορική Βιβλιοθήκη Ανδρίτσαινας, μετά από δωρεά του Βρετανικού μουσείου . Ο ναός ήταν στο μεγαλύτερό του μέρος χωρίς σκεπή, για να μπορεί να εκμεταλλεύεται το φως του ήλιου . Στο εσωτερικό του , υπήρχε χάλκινο άγαλμα του θεού . Το άγαλμα αυτό, μετέφερε ο στρατηγός Επαμεινώνδας στην Μεγαλόπολη ( αρχαία Αρκαδική πόλη ). Η ιδιομορφία του προσανατολισμού του ναού ( από τον βορά προς τον νότο ), δεν οφείλεται στην έλλειψη χώρου όπως πιστεύεται, αλλά έχει να κάνει , κυρίως με τις λατρευτικές παραδόσεις των Αρκάδων . Οι ανασκαφές ( και οι κλοπές ) συνεχίσθηκαν κατά καιρούς . Το 1836 ( μετά την ίδρυση του νέου Ελληνικού κράτους ), έγινε από Ρώσους αρχαιολόγους, δημοσιευμένη ανασκαφή . Μερικά από τα αντικείμενα που βρέθηκαν στην ανασκαφή, βρίσκονται σήμερα , στο μουσείο καλών τεχνών, Πούσκιν στην Μόσχα της Ρωσίας . Οι ανασκαφές , συνεχίσθηκαν τα επόμενα χρόνια και από Έλληνες αρχαιολόγους . Το 1972 ,ο Αμερικανός αρχαιολόγος Cooper, ανοίγοντας τρύπες, στα θεμέλια του ναού,διαπίστωσε ότι είχε θεμελιωθεί πάνω σε αλλεπάλληλα στρώματα χαλικιών . Το γεγονός αυτό, τροφοδότησε θεωρίες ότι ο ναός, είχε την δυνατότητα της πολύ μικρής περιστροφής ( 50,2 δευτερόλεπτα της μοίρας ), έτσι ώστε να μπορεί να ευθυγραμμίζεται με την μετάπτωση των ισημεριών … και να βλέπει πάντα τον τριπλό ήλιο Σείριο …

Ο ναός αποτελεί μέρος της σπουδαίας ιστορίας της περιοχής . Ξεκινώντας από το Λύκειο όρος, όπου σώζονται λείψανα του αρχαίου σταδίου που υπήρχε εκεί,συνεχίζεται στην αρχαία Αλίφειρα ( 11 χιλιόμετρα από την Ανδρίτσαινα ) όπου σώζονται λείψανα του ναού της Αθηνάς, καθώς και θολωτοί τάφοι . Από εδώ και δια μέσου του σημερινού χωριού Δαφνούλα, όπου ανακαλύφτηκαν απομεινάρια Ρωμαϊκών λουτρών ( στην θέση Μαυρόρεμα ) , καταλήγει κανείς στην Αρχαία Ολυμπία .

Βιβλιογραφία :

Παυσανίας : Έλληνας περιηγητής του 2ου αιώνα μετά τον Χριστό

ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ .

Frederick Cooper : Αμερικανός αρχαιολόγος ( διεξήγαγε ανασκαφές στον ναό , αλλά και αλλού στην Ελλάδα .

Νίκος Καζαντζάκης : Έλληνας ταξιδευτής, συγγραφέας , ιστορικός και φιλόσοφος.