ชื่อ-สกุล นางสาวศรีสมร ธวัชเมธี
ตำแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชำนาญการพิเศษ
กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
โรงเรียนเพ็ญพิทยาคม จังหวัดอุดรธานี
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาอุดรธานี
สอนรายวิชาฟิสิกส์ ม.4 STEM ม.4 และวิทยาศาสตร์โลกและอวกาศ ม.6
ครูที่ปรึกษานักเรียน ม.4/4 (แผนการเรียนวิทยาศาสตร์พลังสิบ)
ประเด็นที่ท้าทายในการพัฒนาผลลัพธ์การเรียนรู้ของผู้เรียนของผู้จัดทำข้อตกลง ซึ่งปัจจุบันดำรงตำแหน่งครู วิทยฐานะครูชำนาญการพิเศษ ต้องแสดงให้เห็นถึงระดับการปฏิบัติที่คาดหวังของวิทยฐานะครูชำนาญการพิเศษ คือ การริเริ่ม พัฒนา การจัดการเรียนรู้และการพัฒนาคุณภาพการเรียนรู้ของผู้เรียน ให้เกิดการเปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดีขึ้นหรือมีการพัฒนามากขึ้น (ทั้งนี้ ประเด็นท้าทายอาจจะแสดงให้เห็นถึงระดับการปฏิบัติที่คาดหวังในวิทยฐานะที่สูงกว่าได้)
ประเด็นท้าทาย เรื่อง ผลการเรียนตามแนวทฤษฎีคอนสตรัคติวิสต์ เสริมด้วยกลวิธี KWL Plus ต่อมโนมติ เรื่อง งานและพลังงาน และความสามารถในการคิดวิเคราะห์ ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4
1. สภาพปัญหาการจัดการเรียนรู้และคุณภาพการเรียนรู้ของผู้เรียน
การจัดการเรียนรู้ฟิสิกส์ในระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 พบว่ายังมีสภาพปัญหาหลายด้านที่ส่งผลให้ผู้เรียนไม่สามารถสร้างความเข้าใจเชิงลึกเกี่ยวกับมโนมติ เรื่อง งานและพลังงาน ได้อย่างแท้จริง แม้ว่าผู้เรียนบางส่วนจะมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนในระดับดี แต่เมื่อพิจารณาเชิงคุณภาพพบว่ายังมีความคลาดเคลื่อนของความเข้าใจพื้นฐานในประเด็นสำคัญ เช่น ความสัมพันธ์ระหว่างแรงกับการกระจัด ความหมายของงานสุทธิ การใช้ทฤษฎีงาน–พลังงาน และการประยุกต์กฎอนุรักษ์พลังงาน นักเรียนบางส่วนสามารถคำนวณได้ตามสูตร แต่ขาดความสามารถในการตีความสถานการณ์จริง ขาดความสามารถในการอธิบายเชิงหลักการหรือเชื่อมโยงการทดลองกับข้อสรุปทางวิทยาศาสตร์
เนื้อหาวิชาฟิสิกส์ส่วนใหญ่ค่อนข้างยาก มีความซับซ้อน ไม่เป็นรูปธรรม เช่น แรง งาน พลังงาน กำลัง เป็นต้น ซึ่งบางครั้งครูผู้สอนต้องใช้สื่อ หรือสัญลักษณ์ต่าง ๆ ในการอธิบายเพื่อช่วยให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ ส่งผลให้ผู้เรียนมีมโนมติที่คลาดเคลื่อนเป็นจำนวนมาก เมื่อผู้เรียนมีมโนมติที่คลาดเคลื่อน ก็จะส่งผลให้ผู้เรียนขาดทักษะในด้านการคิด ไม่สามารถคิดวิเคราะห์ได้ว่าอะไรสำคัญ อะไรสัมพันธ์กัน จากการศึกษาผลงานวิจัยของนักการศึกษาและนักวิชาการที่ผ่านมา บ่งชี้ว่า.มโนมติ เรื่อง งานและพลังงาน เป็นเนื้อหาที่ยาก นักเรียนมีมโนมติที่คลาดเคลื่อน (ชัยยนต์ นนทมาตย์, 2564) ดังนั้นการเปลี่ยนมโนมติที่คลาดเคลื่อนของผู้เรียนในเรื่อง งานและพลังงาน ให้เป็นมโนมติที่สอดคล้องกับมโนมติวิทยาศาสตร์ ครูจำเป็นต้องจัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่ช่วยให้ผู้เรียนเข้าใจสิ่งที่เป็นนามธรรมให้เป็นรูปธรรมมากยิ่งขึ้น เพื่อส่งเสริมให้ผู้เรียนมีมโนมติที่ถูกต้อง นอกจากนี้ความสามารถในการคิดวิเคราะห์ ยังเป็นสมรรถนะที่สำคัญของผู้เรียนอีกอย่างหนึ่ง เนื่องจากจะทำให้ผู้เรียนสร้างมโนมติเพื่อการตัดสินใจเกี่ยวกับตนเองและสังคมได้อย่างเหมาะสม. (กระทรวงศึกษาธิการ, 2551)
กลวิธีสอนเพื่อเปลี่ยนมโนมติเป็นวิธีการที่ให้นักเรียนได้สร้างองค์ความรู้ใหม่บนพื้นฐานของความรู้เดิม มีอยู่หลายรูปแบบ ครูจะต้องเลือกกิจกรรมการเรียนรู้ที่สอดคล้องกับเนื้อหาวิชา และบริบทสิ่งแวดล้อมของการเรียนรู้ ผู้วิจัยได้ค้นคว้างานวิจัยที่ศึกษาในด้านการเปลี่ยนแปลงมโนมติที่คลาดเคลื่อนของนักเรียนให้มีมโนมติที่ถูกต้องนั้น พบว่า วิธีหนึ่งที่จะส่งเสริมให้ผู้เรียนปรับเปลี่ยนความเชื่อหรือมีมโนมติที่ถูกต้อง คือ วิธีการเรียนรู้ตามแนวทฤษฎีคอนสตรัคติวิสต์
ทฤษฎีคอนสตรัคติวิสต์ เป็นทฤษฎีความรู้ (Theory of knowledge) ได้อธิบายการเรียนรู้ว่า บุคคลแต่ละคนพยายามที่จะนำความเข้าใจเกี่ยวกับเหตุการณ์และปรากฏการณ์ที่ตนพบเห็นมาเป็นโครงสร้างทางปัญญา (Cognitive Structure) หรือที่เรียกว่า Schema โครงสร้างทางปัญญานี้ประกอบด้วยความหมาย หรือความเข้าใจเกี่ยวกับประสบการณ์ อาจเป็นความเชื่อ ความเข้าใจ คำอธิบายความรู้ของบุคคลนั้น (พิมพันธ์ เดชะคุปต์, 2544) การจัดการเรียนรู้ตามแนวทฤษฎีคอนสตรัค
ติวิสต์ มุ่งเน้นการพัฒนาผู้เรียนให้มีมโนมติทางวิทยาศาสตร์ และเกิดความสามารถในการคิดขั้นสูง ได้แก่ การคิดวิเคราะห์ การคิดสังเคราะห์ และการคิดแก้ปัญหาทางวิทยาศาสตร์ เน้นให้ผู้เรียนเผชิญสถานการณ์ปัญหาเกี่ยวกับวิทยาศาสตร์หรือเรื่องที่เรียน แล้วมีการสืบค้นข้อมูล หรือออกแบบวิธีการทดลองเพื่อแก้ปัญหา และดำเนินการทดลองด้วยตนเอง นำไปสู่การสรุปความรู้ที่เป็นมโนมติ หลักการ ทฤษฎีทางวิทยาศาสตร์ และนำความรู้ไปใช้กับเหตุการณ์ในชีวิตประจำวัน
นอกจากนี้ Carr and Ogle (1987: 626) ยังได้นำกลวิธี KWL Plus มาใช้พัฒนาความสามารถด้านการเรียนและการคิด ช่วยกระตุ้นผู้เรียนให้สามารถตั้งจุดมุ่งหมายในการเรียน รู้จักการจัดการข้อมูลความรู้ให้เป็นระบบระเบียบ เพื่อนำไปสู่การสร้างองค์ความรู้ใหม่ จนสามารถพัฒนาทักษะการคิดของผู้เรียนได้เป็นอย่างดี ช่วยให้ผู้สอนสามารถตรวจสอบมโนมติที่คลาดเคลื่อนของผู้เรียน และใช้ประเมินการเรียนรู้ของผู้เรียน เหมาะที่จะนำมาประยุกต์ใช้ในการจัดการเรียนการสอน เพราะก่อนทำการเรียนการสอนครูต้องทดสอบความรู้เดิมและแจ้งจุดประสงค์ก่อนเรียน หลังจากสิ้นสุดทำการเรียนการสอนนักเรียนต้องสรุปความรู้ในรูปผังมโนมติ
ดังนั้นการจัดการเรียนรู้ด้วยกลวิธี KWL Plus จึงส่งเสริมให้ผู้เรียนมีมโนมติที่ถูกต้อง และมีความสามารถในการคิดวิเคราะห์สูงขึ้น เพราะผู้เรียนได้วิเคราะห์เปรียบเทียบ ความรู้เดิมกับความรู้ใหม่ที่ได้จากการเรียนรู้ สามารถเปลี่ยนมโนมติที่คลาดเคลื่อนของผู้เรียนให้เป็นมโนมติที่สอดคล้องกับแนวคิดทางวิทยาศาสตร์ ซึ่งสอดคล้องกับงานวิจัยของ รุ่งระวี ศิริบุญนาม (2561) ที่พบว่า นักเรียนที่เรียนรู้แบบวัฏจักรการเรียนรู้ 7 ขั้น และเรียนรู้แบบ KWL มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนเรื่อง กรด - เบส และความสามารถในการคิดวิเคราะห์สูงกว่านักเรียนที่เรียนรู้แบบปกติ
ด้วยเหตุผลและความสำคัญดังกล่าวข้างต้น ผู้วิจัยจึงมีความสนใจที่จะพัฒนามโนมติ เรื่อง งานและพลังงาน และความสามารถในการคิดวิเคราะห์ ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 เพื่อศึกษาว่าการจัดการเรียนรู้ตามแนวทฤษฎีคอนสตรัคติวิสต์ เสริมด้วยกลวิธี KWL Plus จะช่วยพัฒนามโนมติ เรื่อง งานและพลังงาน และความสามารถในการคิดวิเคราะห์ ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 ได้หรือไม่อย่างไร
ศึกษาและวิเคราะห์หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี หลักสูตรสถานศึกษา และหนังสือเรียนรายวิชาฟิสิกส์เพิ่มเติม ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 ของสถาบันส่งเสริมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ศึกษาและวิเคราะห์ หลักการ แนวคิด ทฤษฏี เกี่ยวข้องกับขั้นตอนการจัดการเรียนรู้ตามแนวทฤษฎีคอนสตรัคติวิสต์ เสริมด้วยกลวิธี KWL Plus เพื่อนำไปสร้างและออกแบบกิจกรรม และนำไปทดลองใช้กับผู้เรียน เพื่อดูผลลัพธฺที่เกิดขึ้นกับผู้เรียน
3. ผลลัพธ์ที่คาดหวัง
3.1 เชิงปริมาณ
1) นักเรียนที่เรียนตามแนวทฤษฎีคอนสตรัคติวิสต์ เสริมด้วยกลวิธี KWL Plus มีมโนมติ เรื่อง งานและพลังงาน ที่สอดคล้องกับแนวคิดทางวิทยาศาสตร์หลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียน
2) นักเรียนที่เรียนตามแนวทฤษฎีคอนสตรัคติวิสต์ เสริมด้วยกลวิธี KWL Plus มีคะแนนความสามารถในการคิดวิเคราะห์หลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียน
3.2 เชิงคุณภาพ
ได้นวัตกรรมที่ใช้เป็นสื่อการเรียนการสอนวิชาฟิสิกส์เพื่อพัฒนามโนมติ
และความสามารถในการคิดวิเคราะห์ของผู้เรียน