Autyzm - czym jest?

W walce z mitami!

Według WHO 1 na 100 osób na świecie jest w spektrum autyzmu. Zastanów się ile z tych osób, które mijasz na ulicy może być w spektrum. Dlatego tak ważne jest by uświadamiać społeczeństwo na temat autyzmu ponieważ nie ulega wątpliwości, że jest to jedno z zaburzeń, o którym istnieje najwięcej stereotypów i mitów. Dlatego powstaje ten post, by przedstawić najpopularniejsze mity odnośnie osób autystycznych, które skonfrontujemy z prawdziwymi faktami.

• Mit szczepień wywołujących autyzm

Prawdopodobnie najpopularniejszym mitem odnośnie autyzmu jest ten głoszony przez antyszczepionkowców, czyli, że szczepionki wywołują autyzm. Badania naukowe dowodzą, że źródła autyzmu są neurorozwojowe i sięgają stanu prenatalnego dziecka. Częstość występowania autyzmu u dzieci szczepionych i nieszczepionych nie różni się statystycznie.

• Mit geniusza

Mówi się o osobach z autyzmem jako o geniuszach, lecz tak naprawdę są to tacy sami ludzie jak my wszyscy. To czy ktoś jest geniuszem, czy nie tak jak u nas jest cechą indywidualną osoby. Mit ten może być spowodowany tym, że osoby z autyzmem posiadają swoje  zainteresowania będące nie raz wręcz obsesyjne, którym się całkiem pochłaniają m.in. liczenie, dlatego często są to wybitni matematycy, fizycy, czy informatycy.

• Mit dystansu emocjonalnego

Mówi się, że osoby w spektrum autyzmu unikają kontaktu z innymi ludźmi. Niektórzy twierdzą, że unikają przytulania, kontaktu wzrokowego, lecz jest to nieprawda. Osoby autystyczne mogą potrzebować wsparcia w relacjach z innymi ludźmi, ale większość z nich chce je nawiązywać. Potrafią otwierać się na innych, wchodzić w relacje i zawierać przyjaźnie. Tak samo jak każdy chcą mieć znajomych, pracować, mieć kontakt z innymi ludźmi na co dzień.

• Mit autyzmu tylko u dzieci

Autyzm towarzyszy osobie przez całe życie. Jest z nią od narodzin do dorosłości i późnej starości. To stan, który nie mija. Osób dorosłych w spektrum autyzmu jest więcej niż dzieci. Osoby autystyczne potrzebują wsparcia przez całe życie. Ograniczanie wsparcia tylko do dzieci jest dla wielu osób i ich rodzin krzywdzące i obniża jakość ich życia.

• Mit wylecenia autyzmu

Autyzm to odmienny od typowego sposób rozwoju człowieka, objawiający się różnicami w sposobie komunikacji, nawiązywania relacji, wyrażania emocji, uczenia się oraz różnorodnym schematem zachowań. Każda osoba w spektrum jest indywidualnością, a wymienione wcześniej cechy mogą występować w różnym natężeniu. Autyzm towarzyszy osobie przez całe życie. Oferowane rodzicom małych dzieci terapie, które obiecują „wyleczenie” autyzmu, są nadużyciem.

Istnieje jeszcze wielu mitów, które można obalić na temat autyzmu i można się z nimi zapoznać na stronach wielu fundacji, których celem jest uświadamianie ludzi na temat autyzmu, do których link znajdzie się poniżej oraz w literaturze poświęconej temu tematowi.

• Umiłowanie rutyny 

Osoby z autyzmem przywiązują się do konkretnych miejsc i czynności, raczej nie lubią zmian, co  sprawia że mogą mieć one problemy z przystosowaniem się do zmian w otoczeniu i rutynie dnia  codziennego co może prowadzić do niepokoju i dezorientacji. 

• Nawiązywanie znajomości 

Osoby z autyzmem mają trudność w rozumieniu zachowania innych ludzi, często trudno jest im  zrozumieć jak inne osoby się czują i co mają na myśli. Wyzwaniem jest dla nich im nawiązywanie  przyjaźni i dogadywanie się z ludźmi w codziennych sytuacjach. 

• Trudność ze skupieniem 

Problemy dotyczą zarówno koncentracji uwagi na zadaniach, jak i jej przenoszenia. Dzieciom ze  spektrum autyzmu trudno jest również selekcjonować istotne informacje, a uwagę koncentrują  zazwyczaj jedynie na czynnościach dotyczących ich specyficznych zainteresowań.

Jak pomagać osobom autystycznym?

Przede wszystkim szacunek i zrozumienie autyzmu! Zrozumienie, że autyzm to nie choroba, ale sposób, w jaki dana osoba postrzega świat, jest kluczowe. Ludzie z autyzmem mogą odbierać bodźce zmysłowe, emocje i sytuacje społeczne inaczej niż neurotypowi. Nie oceniaj ich zachowań przez pryzmat swoich doświadczeń – zaakceptuj różnorodność i traktuj ich jak równych sobie.

Pamiętaj o życzliwości: pomóż, gdy możesz

Twoja pomoc może mieć ogromne znaczenie, nawet w małych gestach, wspieraj, kiedy widzisz, że ktoś ma trudności w nowej sytuacji lub gdy czuje się przytłoczony.

Dlaczego to ważne?  Pomoc osobom z autyzmem opiera się na empatii i zrozumieniu ich wyjątkowego postrzegania świata.

Możesz zapytać zawsze, co tą osobę drażni bądź jakie bodźce sensoryczne wywołują u nich nieprzyjemne emocje. Postaraj się unikać ich w kontakcie z nimi w razie możliwości – na przykład jeśli bardzo źle reaguje na mocne, intensywne barwy, to nie ubieraj na tą okazję bardzo drażniących oczy ubrań.

Nie wyśmiewaj tego, w jaki sposób reagują na drażniące bodźce oraz tego, które właśnie tak na nich działają. Nie mają na to wpływu. Mogą one być nieoczywiste, jak na przykład niepokój wywołany ostrymi kantami lub kolorem różowym. Nie wybrali sobie tego. Okaż zrozumienie sytuacji.

Nie próbuj robić nagłej terapii szokowej osobom ze spektrum po to, by je "znieczulić" lub "wyleczyć", szczególnie bez ich zgody. 

Autorzy materiałów:

A. Mikulska, Z.Gunia, M. Nowak, S. Szpila, Z. Legieć, E. Kozik, G. Kozdrój