COVID-19

Sértu í sóttkví, í hættu á Covid-19 smiti, með flensueinkenni eða illa kvefaður, ertu vinsamlegast beðinn um hafa samband og fresta bókuðum tíma, eða skoða möguleika á að fá símtal eða fjarlækningaviðtal í staðinn.

s. 535-7700 eða á setrid@setrid.is

COVID-19 og hjarta og æðasjúkdómar.

Sýking með SARS-COV-2 veirunni veldur COVID-19 sjúkdómi. Sjúkdómurinn veldur vanalega dæmigerðum einkennum veirusýkinga það er að segja hita, hósta, slappleika og beinverkjum. Einkennin eru allt frá því að vera mjög væg upp í að vera lífshættuleg með alvarlegum öndunarerfiðleikum og líffærabilun en slík versnun getur komið fram nokkrum dögum eftir að veikindanna verður fyrst vart. Langflestir fá tiltölulega væg einkenni en lítill hluti sjúklinga veikist alvarlega.

Fólk með undirliggjandi hjarta og æðasjúkdóma, háþrýsting og sykursýki er í aukinni hættu á alvarlegum veikindum og sama gildir um þá sem eldri eru. Ónæmiskerfi yngra fólks virðist vera betur í stakk búið til að takast á viðsýkinguna.

Reykingafólk og þeir sem hafa lungasjúkdóma er einnig í aukinni áhættu, enda leggst sýkingin í alvarlegum tilfellum fyrst og fremst á lungun. Fólk er því eindregið hvatt til að hætta reykingum.

Ástæður þess að sjúklingar með hjartasjúkdóma, háþrýsting og sykursýki eru í aukinni hættu á að fá alvarleg einkenni hafa ekki verið skýrðar að fullu en ónæmiskerfið virðist spila þar inní. Covid-19 sjúkdómurinn getur einnig aukið talsvert álagið á hjarta og æðakerfi og þeir sem hafa undirliggjandi kransæðasjúkdóm til dæmis geta verið mun viðkvæmari fyrir falli í súrefnismettun.

Hvað er hægt að gera til að koma í veg fyrir sýkingu?

Embætti Landlæknis gaf út ítarlegar leiðbeiningar 7. mars 2020 sem gott er að lesa.

Það er mikilvægt að forðast sýkingu með öllum ráðum og fara enn varlegar en aðrir. Forðast fjölmenna staði og allt samneyti við þá sem hafa einhver einkenni sýkingar, þótt afar væg séu. Allir flurfa að þvo hendur oft og vel og á réttan hátt (börn eiga að hafa fengið góða þjálfun í handþvotti) og fólki er ráðlagt að forðast að snerta andlitið. Sótthreinsa yfirborð sem maður snertir oft; ekki deila með öðrum mat, gleraugum, handklæðum, áhöldum o.s.frv. og hósta í olnbogabótina eða í klút. Það getur verið skynsamlegt að fá aðstoð við innkaup eða heimsend matvæli.

Ef þú ert með hjarta eða æðasjúkdóm ættir þú að:

• Passa að hreyfa þig á hverjum degi. Ef veður leyfir og þú treystir þér til ættir þú að ganga úti. Einnig má nýta sér leikfimi í útvarpi eða sjónvarpi og leiðbeiningar sem hægt er að nálgast á netinu.
• Athugaðu að þú eigir lyf sem duga næstu 4 vikurnar og passaðu að taka lyfin samkvæmt fyrirmælum.
• Ef þú ert ekki þegar bólusett(ur) fyrir lungnabólgu af völdum pneumokokka bakteríu og influensu leitaðu þá til þinnar heilsugæslu.
• Ef þú færð einkenni (hita, hósta) skaltu gæta fyllstu varkárni til að smita ekki aðra. Vertu með rafrænan aðgang að Heilsuveru og hafðu samband í netspjalli við hjúkrunarfæðing. Við alvarlegri einkenni, háan hita eða öndunarfæraerfiðleika er mikilvægt að þú hafir samband við þinn lækni eða lækni á Heilsugæslu. Vaktsíminn 1700 er opinn allan sólarhringinn.
• Þú ættir að fylgjast sérstaklega vel með þinni líðan ef þú smitast af covid-19. Einkenni geta versnað skyndilega! Hafðu alltaf samnband við lækni við öndunarerfiðleika, aukna mæði og/eða mæði í hvíld.
• Taktu parasetamól (panodil) við hita og verkjum. Ekki taka bólgueyðandi verkjalyf (íbúfen, naproxen, celekoxib og fleiri).
• Sýking af hvaða tagi sem er eykur vökvaþörf þína, passaðu að drekka nóg.
• Sjúklingar með hjartabilun sem eru á þvagræsandi lyfjum (furix, torasemide) ættu að fylgjast daglega með vikt. Aukin mæði samhliða þyngdaraukningu getur verið merki um vökvasöfnun í lungum en slíkt getur þó verið erfitt að greina frá lungnabólgu og nauðsynlegt að leita ráða læknis.
• Ef þú ert á töflumeðferð við sykursýki ættir þú að fá leiðbeiningar hjá lækni hvort þú þurfir að stöðva eða breyta skömmtum af sykursýkitöflunum þínum (þetta á t.d. við um jardiance, forxiga, glimeryl og metformin). Stungulyfi sem ekki eru insúlín (victoza og ozempic) valda ekki hættu á sykurfalli og má öllu jöfnu taka áfram.
• Sérstakar leiðbeiningar gilda fyrir þá sem eru á insúlíni en þeim sjúklingum er bent á að vera í sambandi við sinn lækni eða göngudeild sykursjúkra.
• En umfram allt vertu í góðu sambandi við fjölskyldu og vini og farðu vel með þig á þessum erfiðu tímum.

Gangi þér vel

22. mars 2020

Helga Margrét Skúladóttir hjartalæknir