Λύση

Η Λύση, τουρκοκρατούμενη κωμόπολη από το 1974, βρίσκεται στο νοτιοανατολικό άκρο της Μεσαορίας. Διοικητικά υπάγεται στην επαρχία Αμμοχώστου. Γεωγραφικά είναι στο κέντρο τριών πόλεων. Τριάντα χιλιόμετρα ανατολικά είναι η Αμμόχωστος, τριάντα δύο χιλιόμετρα δυτικά είναι η Λευκωσία και είκοσι δύο χιλιόμετρα νότια είναι η Λάρνακα.

Η Λύση, που ιδρύθηκε τη Βυζαντινή περίοδο, είναι διάδοχος της αρχαίας Ελύσης ή Ελίσης (από το ομηρικό λισσή πέτρη= λείος επίπεδος βράχος), στα ανατολικά του χωριού και της Ελισσούς, στα νοτιοδυτικά της. Το πότε χτίστηκε το χωριό εκεί που βρίσκεται σήμερα είναι δύσκολο να προσδιοριστεί με ακρίβεια. Το σίγουρο είναι ότι στην περιοχή υπήρχαν αρχαίοι οικισμοί και ότι τη θέση τουςπήραν αργότερα αρκετοί άλλοι μικροί οικισμοί γεωργοκτηνοτρόφων.

Η εισβολή των Τούρκων το 1974 σταμάτησε την πρόοδο της Λύσης. Κόποι και μόχθοι καταστράφηκαν. Το ξεσπίτωμα των Λυσιωτών από τα σπίτια και τις περιουσίες τους, βύθισε σε πένθος τον κάθε Λυσιώτη και ερήμωσε την όμορφη κωμόπολη.

Ο Δήμος Λύσης ανήγειρε προσωρινά στο Καλό Χωριό τον ανδριάντα του Γρηγόρη Αυξεντίου. Στη λεωφόρο Τιμάγια στη Λάρνακα έχουμε το Μνημείο Ηρώων της Λύσης.

Η δράση της Ε.Ο.Κ.Α. στη Λύση ήταν και πλούσια και αξιόλογη. Ο Γρηγόρης Αυξεντίου έγινε από την πρώτη κιόλας μέρα σύμβολο του Αγώνα. Στη Λύση έδρασε και ο ήρωας του Δικώμου Κυριάκος Μάτσης, ο ήρωας δάσκαλος Φώτης Πίττας, ο Η. Παπακυριακού και άλλοι. Μα η μεγαλύτερη προσφορά της Λύσης ήταν η σπονδή αίματος. Οκτώ παλληκάρια της Λύσης νεκρά σε μάχες, θυσία στο βωμό της Λευτεριάς. Τρεις ηλικιωμένοι Λυσιώτες δολοφονήθηκαν από τους Τούρκους. Εφτά άλλοι αγωνιστές, αφού καταδικάστηκαν για τη δράση τους εξέτισαν ποινές στις Κεντρικές Φυλακές ως πολιτικοί κατάδικοι. Τέσσερις από αυτούς είχαν αρχικά καταδικασθεί σε θάνατο. Είκοσι τρεις άλλοι κρατήθηκαν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης (Κρατητήρια) ως πολιτικοί κρατούμενοι.

Στις 20 του Ιούλη 1974, οι σιδερόφρακτες ορδές του Αττίλα πατούν το έδαφος της Κύπρου, σκοτώνουν, βιάζουν, ξερριζώνουν, λεηλατούν. Στη δεύτερη φάση της εισβολής που άρχισε στις 14 Αυγούστου 1974 και μετά την κατάρρευση της αμυντικής γραμμής της Εθνοφρουράς, τα τουρκικά στρατεύματα προελαύνουν στη Μεσαορία και καταλήγουν στην Αμμόχωστο. Οι κάτοικοι της Λύσης παίρνουν τον τραχύ δρόμο της προσφυγιάς αφήνοντας πίσω τους περιουσίες, βωμούς και εστίες καταφεύγοντας αρχικά στο έδαφος των Αγγλικών βάσεων ( Δασάκι Άχνας, Άχνα, Ξυλοτύμπου, Ορμήδεια…)

Περισσότερες πληροφορίες στην διεύθυνση του Δήμου Λύσης.

Υπεύθυνος σελίδας: Νίκος Μεταλλινός