Morgana Hoornweg
Sappho (Attisch: Σαπφώ, “Sappho”, Nederlandse uitspraak “Sapfo”; Aeolisch: Σάπφω) was een lyrische dichteres uit het oude Griekenland. Ze werd door Anacreon “de zoetzingende” genoemd en door Lucianus “de honingzoete glorie van Lesbos.”
Een epigram, toegeschreven aan Plato, noemt haar zelfs de “tiende muze”: “Er zijn negen Muzen, zeggen sommigen — hoe kortzichtig: er is ook nog Sappho van Lesbos, de tiende.”
Christiane Kuby schrijft over Sappho: “Sappho was bij uitstek geschikt voor projectie, er zijn immers nauwelijks teksten van haar bewaard.
De fragmenten die gevonden zijn, nadat het meeste in de christelijke eeuwen moedwillig was vernietigd, spraken, dachten wij, een duidelijke taal. Sappho was de vrouwelijke pendant van Socrates, historisch namen we het niet zo nauw.”
Sappho van Lesbos leefde in de zesde eeuw voor Christus.
Haar lyrische poëzie, voorgedragen bij de klanken van de lier, behoort tot de wereldliteratuur. Sappho schreef zowel gedichten over de liefde tussen vrouwen als over mannen. Ze was waarschijnlijk biseksueel. Als lesbienne ben ik echter vooral geïnteresseerd in haar poëzie over vrouwenliefde; anderen zullen zich meer herkennen in haar andere gedichten.
Van haar meer dan 100.000 werken zijn slechts een paar fragmenten overgebleven. Hier is een voorbeeld van haar prachtige poëzie:
LEES MEER over Sappho
Ik smeek je Gonglya
mijn ontluikende roos
kom vanavond
en breng je Lydische lier
Het verlangen van mijn hart
gaat altijd weer uit
naar jouw schoonheid
alleen al
Het zien van je kleed
ontroert mij
en ik ben blij
dat het zo is
Ook al heb ik eens met
Aphrodite getwist
maar nu bid ik
dat ze niet zal twisten
en mij spoedig
met de vrouw zal verenigen
die ik het meest
begeer te zien.
Deze schitterende poëzie heeft zij aan het licht gebracht, met een uniek woordgebruik dat vrij is van holle, loze woorden. Haar woorden raken mij diep, alsof ze als een pijl van Amor mijn hunkerend hart doorboren, zesentwintig eeuwen later.
Gezegende Sappho…
Margaret C. Storm
De regenboog... altijd weer een betoverend fenomeen. Tegenwoordig weten we dat het een natuurverschijnsel is: het witte zonlicht wordt door de regenwolken gebroken en verspreid in een kleurenpalet: rood, oranje, geel, groen, blauw, indigo, en violet. Altijd in dezelfde volgorde. Maar vroeger, toen mensen nog niet wisten hoe dit alles werkte, ontstonden er prachtige mythen en verhalen over deze bijzondere hemelboog.
In deze rubriek duiken we in die verhalen en brengen we de magie van de regenboog tot leven. In dit eerste verhaal neem ik jullie mee naar de binnenlanden van Australië, waar we het verhaal van Yarapi, de regenboogslang, ontdekken.
De Aboriginals, de oorspronkelijke bewoners van Australië, hebben een rijke geschiedenis die teruggaat tot ongeveer 60.000 jaar geleden. Hun verhalen en mythologieën zijn door de eeuwen heen doorgegeven en geven ons inzicht in hun wereldbeeld en cultuur.
Een van de meest fascinerende wezens in hun mythologie is de regenboogslang, die door sommige stammen Yarapi wordt genoemd. In andere stammen, met name in het noordoosten van Arnhemland in Australië, staat de slang bekend als Yurlunggur. Deze slang, die zowel mannelijk als vrouwelijk was, speelde een cruciale rol in de Droomtijd, de mythische periode waarin de aarde werd gevormd.
LEES MEER over Yarapi
De Regenboogslang, ook wel Regenboogserpent genoemd, wordt afgebeeld als een lang, mythisch wezen samengesteld uit verschillende dierlijke onderdelen, zoals de kop van een kangoeroe, de staart van een krokodil en een enorm slangenlichaam.
Terwijl Yarapi door het landschap kronkelde, creëerde hij/zij rivieren, beken en stromen. Wanneer de slang de aarde in dook en verderop weer tevoorschijn kwam, ontstonden bergen, diepe dalen en ravijnen.
Na al het scheppingswerk rustte Yarapi uit in waterholen en diepe poelen. De Aboriginals respecteerden de regenboogslang en beschouwden hem/haar als de heerser over al het water, en daarmee over het leven zelf. Zonder water is er immers geen leven.
In tijden van overstromingen slokt de Regenboogslang mensen op en spuugt hun botten uit, die in steen veranderen. De slang kan ook een man binnendringen en hem magische krachten geven, of 'kleine regenbogen', hun nageslacht, in zijn lichaam achterlaten, wat hem ziek zal maken en uiteindelijk zal doen sterven.
Maar Yarapi kon ook boos worden als zijn/haar domein niet werd gerespecteerd. Dan donderde en bliksemde het hevig. Als de zon en regen vochten om de hemel, sprong Yarapi in een grote boog van de ene waterpoel naar de andere, en verscheen de regenboog.
Zo zagen en eerden de Aboriginals de regenboog, als symbool voor de beschermer van het land, zijn mensen en de bron van al het leven, als van symbool van respect en de kracht van de natuur.
Suzanne “Suzander” Oskam ontdekte al op jonge leeftijd dat gender en seksualiteit veel complexer zijn dan de maatschappij vaak doet vermoeden.
Bij Rainbow Society Leiden vond Suzander een gevoel van verwantschap en een plek om een warm hart toe te dragen aan de regenbooggemeenschap op een manier die past bij diens eigen talenten en interesses.
Suzander wordt niet graag gereduceerd tot een label vanwege diens voorkeur voorcomplexiteit en nuances. De omschrijving die nog het best in de buurt zou komen is ‘non-binaire panromantische grace.’
Veel mensen zullen daar niet snel een beeld bij kunnen vormen, en dat vindt Suzander een groot voordeel omdat er daardoor ook minder verwachtingen en vooroordelen aan kleven.
Non-binair
Overkoepelende term voor iemand die zich niet thuisvoelt in de binaire gendercategorieën man of vrouw
Panromantisch
Term voor iemand die romantische aantrekking tot allegenders ervaart, maar niet noodzakelijk seksuele aantrekking voelt.
Grace(Gray-Asexual, grijs-aseksueel)
Een term binnen het spectrum alloseksueel-aseksueelvoor iemand die zelden en/of alleen onder specifieke omstandigheden seksueleaantrekking ervaart.
Na een lange reis naar zelfontdekking en vele experimenten vond Suzander uiteindelijk een persoonlijke balans door te accepteren dat diens identiteit geen strakke grenzen kent. Deze fluïditeit verschilt niet alleen van dag tot dag, maar zelfs van moment tot moment.
LEES MEER over Suzander
Voor Suzander is gender geen vaststaand gegeven, maar een systeemwaarin vrij bewogen kan worden.
Het is geen intrinsiek deel van diens eigenidentiteit; Suzander ervaart zichzelf als een ongevormd potentieel met een rijkdom aan mogelijke (gender)expressies.
Dit gebrek aan een intrinsieke genderidentiteit heeft bij Suzander ook vaak geleid tot frustraties, vooral wanneer prestaties beoordeeld werden op basis van gender in plaats van op de verdiensten als persoon.
Gender is voor Suzander slechts een onderdeel van een nog veel meer complexe identiteit, niet iets dat diens complete identiteit definieert.
Liever identificeert Suzander zich met diens werk als kunstenaar, filosoof, en voorvechter van talentontwikkeling.
Suzander, een dubbele doctorandus in filosofie en media studies, rondt momenteel een PhD-dissertatie af over leesvaardigheid in het digitale tijdperk.
Bij BureauTalent werkt Suzander om het talent van cognitief getalenteerde jongeren testimuleren met, onder andere, de ontwikkeling en verspreiding vanTalentprojecten, digitaal lesmateriaal voor (hoog)begaafde leerlingen.
Creativiteit is altijd een constante bron van vreugde geweest. Vanaf jonge leeftijd heeft Suzander getekend, geschreven en nieuwe kunstvormen verkend. Het schrijven van verhalen, zoals het magnum opus over de Goden van Leven en Dood, vormt het hart van Suzanders creatieve uitingen. In diens fictieve universum is er ruimte voor karakters met een grote diversiteit aan identiteiten en achtergronden.
Een belangrijk thema in deze verhalen is dat de waarheid bestaat uit een mozaïek van perspectieven en dat ieder perspectief op zich slechts een beperkt beeld van de werkelijkheid biedt.
Als boodschap voor de wereld benadrukt Suzander het belang van diversiteit. Iedereen is anders, en juist die verschillen maken het leven prachtig.
Diversiteit is niet alleen mooi, maar ook noodzakelijk voor overleving, zoals de evolutietheorie ons leert.
Laten we elkaars verschillen waarderen en gebruiken om elkaar te versterken, in plaats van te veroordelen.
John Wijfjes
Het thema van de Pride in Amsterdam 2024 was "Together"—een breed begrip dat treffend werd ingevuld door de community, juist in een tijd waarin polarisatie dreigt. Wanneer ik aan "together" denk, moet ik terugdenken aan de jaren '80 in Amsterdam, toen ik als homo daar woonde.
In die tijd stonden we samen voor seksuele vrijheid. Onbeschermde seks was de norm, en elk weekend werden er allerlei feesten georganiseerd. Een van mijn favoriete plekken was het Pakhuis aan de Lijnbaansgracht, waar leermannen samenkwamen. Ook de darkrooms in vele clubs waren een belangrijk onderdeel van het nachtleven.
Samen streefden we naar diversiteit binnen de homogemeenschap. De jaren '80 markeerden de glorietijd van de Reguliersdwarsstraat, waar homo's en hetero's voor het eerst openlijk samen feestvierden. Trendy bars zoals Downtown en April waren populair, terwijl volkse cafés zich langs de Amstel en rond het Rembrandtplein bevonden. Homo leermannen vonden hun toevlucht in kroegen in de Warmoesstraat, zoals Argos en Cockring. Grote clubs en discotheken openden hun deuren, met namen zoals DOK, Havana, RoXY en IT, die me nog goed bijstaan.
Sinds de late jaren '50 was Amsterdam de meest homovriendelijke stad van Europa, een aantrekkingskracht die ook homotoeristen uit Amerika trok. Zelfs vanuit Londen en Duitsland werden in die jaren speciale chartervluchten naar Amsterdam georganiseerd!
Maar samen stonden we ook voor duidelijkheid over een nieuwe, angstaanjagende ziekte.
LEES MEER over de jaren 80
In 1981 werd de wereld opgeschrikt door AIDS (Acquired Immune Deficiency Syndrome), een mysterieuze en dodelijke ziekte. De gemiddelde ziekteduur tot aan de dood was destijds slechts één tot twee jaar. In 1983 werd het virus ontdekt dat AIDS veroorzaakt: HIV (Humane Immunodeficiency Virus). De hiv-test werd in 1985 beschikbaar, maar het afnemen van de test werd nog niet gepromoot, want weten dat je hiv had, stond gelijk aan de confrontatie met je naderende dood. In 1987 begon de eerste voorlichtingscampagne om de aidsepidemie te beperken. Het condoomgebruik steeg drastisch, van 20% naar 70% bij losse contacten. Wat een tijd was dat: aan de ene kant de jaren van seksuele vrijheid, en aan de andere kant een gezamenlijke strijd als community tegen stigma’s. Als ik terugkijk op die periode, besef ik hoe sterk we als gemeenschap waren, ondanks de uitdagingen waarmee we werden geconfronteerd. We vierden onze vrijheid, maar we stonden ook zij aan zij in tijden van angst en onzekerheid. Het thema "Together" van de Pride dit jaar herinnert ons eraan hoe belangrijk die solidariteit is, niet alleen toen, maar ook nu.
In een tijd waarin polarisatie wederom op de loer ligt, kunnen we veel leren van de veerkracht en saamhorigheid van de jaren '80. De strijd voor acceptatie, diversiteit en liefde gaat door, en het is aan ons om die erfenis voort te zetten. Samen kunnen we de wereld blijven veranderen, net zoals we dat toen deden, met dezelfde vastberadenheid en hetzelfde geloof in de kracht van verbinding.
Morgana Hoornweg
"De Veelzijdigheid van Hermaphroditus”
Het verhaal van Hermaphroditus, zoals beschreven door Homerus en verwoord door Ovidius (Boek IV, verzen 275-385), biedt een rijke mix van mythologie en medische symboliek. Dit oude verhaal over de samensmelting van mannelijke en vrouwelijke eigenschappen raakt aan diepe thema's die nog steeds relevant zijn, vooral voor degenen die leven met een vorm van Diversity in Sexual Development (DSD).
Het verhaal van Hermaphroditus gaat over de zoon van de goden Hermes en Aphrodite, die bekendstaat om zijn buitengewone schoonheid. Op een dag zwemt hij in een heldere vijver, waar de nimf Salmacis hem ziet en onmiddellijk verliefd op hem wordt. Hoewel Hermaphroditus haar avances afwijst, houdt Salmacis vast aan haar verlangen om voor altijd met hem verenigd te zijn. Ze omhelst hem stevig en smeekt de goden om hen nooit meer te scheiden. In antwoord op haar smeekbede smelten hun lichamen samen tot één wezen dat zowel mannelijke als vrouwelijke kenmerken heeft.
Na deze transformatie bidt Hermaphroditus tot zijn ouders, Hermes en Aphrodite, om ervoor te zorgen dat elke man die in de vijver van Salmacis baadt, ook een deel van zijn mannelijkheid verliest en vervrouwelijkt. Dit mythologische verhaal wordt vaak geïnterpreteerd als een symbool voor de eenheid van mannelijke en vrouwelijke elementen in één persoon en raakt aan thema's van gender, identiteit, en seksuele diversiteit.
Zoals bij zovelen vertellingen uit de Griekse oudheid, is deze doorspekt met psychologische, esoterische en medische kennis. We komen vanaf deze tijd de term ‘hermafrodiet’ tegen; een term die niet meer wordt gebezigd, daar zij misbruikt is als scheldwoord.
LEES MEER over HERMAPRODITUS & DSD
Het verhaal van Hermaphroditus is een verhaal met verschillende lagen: medisch, psychologisch en esoterisch: een genetische variatie op de 4 meest bekende genetische geslachten, te weten:
1. XX chromosomen, een genetische ‘vrouw’, die zichoverigens ook uiterlijk als jongen kan ontwikkelen als er sprake is van eenovergevoeligheid voor mannelijke hormonen (androgenen)
2. XY chromosomen, een genetische ‘man’, die als er sprake is van een (gehele als gedeeltelijke androgeen deficiëntie) uiterlijk als meisje ter wereld komt.
3. X0 chromosomen, oftewel Turner Syndroom, die genetisch slecht één vrouwelijk X chromosoom heeft, met als gevolg ontwikkelingsstoornissen. Meer dan 90% van deze embryo’s wordt niet voldragen.
4. XXY Chromosomen, oftewel Klinefelter Syndroom: uiterlijk een jonge die overigens ook interne vrouwelijke organen als (geheel of gedeeltelijk ontwikkelde) baarmoeder en eierstokken (ovaria) kan hebben, en/of een vrouwelijke hormooncyclus kan hebben
Hier vertel ik niet zoveel over, omdat het verhaal erg ingewikkeld kan worden, omdat meer endocriene stoffen van invloed zijn op de geslachtsontwikkeling.
Bij mensen met een DSD-ontwikkeling is er vaak sprake van schaamte, omdat je niet in het vakje man of vrouw past. Zaken als pesten, geweld en misbruik kunnen verhoudingsgewijs vaker voorkomen. Bovendien vonden er vroeger gewoon medische ingrepen plaats, zelfs zonder de ouders te betrekken. In het document voor de rechten van de mens is opgenomen dat dit niet mag plaatsvinden, maar de beslissing aan de persoon zelf moet worden overgelaten wanneer deze voldoende is ingelicht op jongere leeftijd.
In september dit jaar zal ik een lezing geven over dit onderwerp. Hou hiervoor onzer website in de gaten.
Overigens ben ik zelf geboren met XXY-chromosomen, dus kan ik uit ervaring, en vanuit de door mij opgedane kennis over het onderwerpspreken. Op het moment dat ik las in de Metamorfoses van Ovidius in mijn jeugd was daar een enorme herkenning, hoewel ik pas veel later werd gediagnosticeerd.
Margaret C. Storm
De regenboog… toch tekens weer een verrassend verschijnsel.
Ja, nu weten we dat het een natuurlijk verschijnsel is. Nu weten we dat het witte licht van de zon door de natte regenwolken wordt gebroken in een spectrum van kleuren, altijd in dezelfde volgorde: rood – oranje – geel – groen – blauw – indigo – violet.
Ja, dat weten we nu. Maar vroeger werden de mensen nog meer verrast door die bijzondere hemelboog en zij verzonnen verhalen en mythen en magische verklaringen.
In deze rubriek vertel ik je over deze bijzondere verhalen. Tijdens onze eerste nieuwsbrief heb je gelezen over Yarapi - de regenboogslang, welke een bijzondere betekenis heeft bij de Aboriginals.
Deze tweede nieuwsbrief neemt
je mee naar het einde van de regenboog naar….
De pot met goud
Aan het einde van de regenboog vind je een pot met goud. Dat is een bekend verhaal, in heel veel landen. Voor de oorsprong van het verhaal moeten we diep graven in de Ierse folklore en kennismaken met de Leprechaun.
Een Leprechaun is een soort kabouter met eenrode baard die gekleed is in een groen kostuum. Hij loopt meestal rond met eenklaver in zijn hand. Het woord Leprechaun kan komen van de Ierse stam lú,die kleiner betekent, en van de Ierse stam chorp. Chorp komt van het Latijnse woord corpus dat lichaam betekent.
Een tweede theorie zegt dat het woord afkomstig is van Leath Bhrógan, dat halve schoen betekent. Alle Leprechauns zijn namelijk schoenmakers, die schoenen maken voor de elven.
LEES MEER over de leprechauns
Leprechauns zijn vredelievende wezentjes die p rustige plaatsen wonen in de natuur, zoals in een bos. Naar de mensen toekunnen ze wat plagerig zijn.
In de Ierse folkore komen ook elven voor, mensachtige mythische wezens. Het zijn de elven die de pot met goud bezitten die zich aan het einde van de regenboog bevindt. Zij hebben de Leprechauns de opdrachtgegeven om deze pot te bewaken. In ruil daarvoor kregen zij de magische kracht om ineens te verdwijnen. Dat komt goed van pas met hun plagerige aard. Zo zie je er één, en zo is die ineens weer weg.
Natuurlijk willen de mensen weten waar en hoe zij die pot met goud kunnen vinden. Daarom proberen ze de Leprechauns te vangen en hun het geheim te ontfutselen. Het is echter erg moeilijk om ze te zien, laat staan om ze te vangen. Lukt het toch, dan is het bijna onmogelijk om ze zo lang vast te houden dat ze het geheim verraden.
Lukt het toch om de plaats van de pot te weten te komen, pas dan maar op. De elven gaan wraak nemen: je raakt zelf iets belangrijks kwijt of nog erger je gaat een dierbare verliezen…
Dus, de volgende keer dat je een regenboog ziet, geniet van zijn schoonheid, maar wees je bewust van de oude wijsheid: soms is het beter om de regenboog op een afstand te bewonderen dan om te proberen zijn geheimen te onthullen. Want wat je daar vindt, kan een kostbare les zijn—en niet altijd in goud uitgedrukt.