Polska debata o powszechnym bezpieczeństwie dochodowym rozwijała się w kilku środowiskach. W latach dziewięćdziesiątych Szczęsny Górski przybliżał teorię kredytu społecznego i związaną z nią ideę dywidendy narodowej. W pierwszej dekadzie XXI wieku Ryszard Szarfenberg i Jacek Warda podejmowali zagadnienia dochodu podstawowego oraz pokrewnych rozwiązań w polityce społecznej i ekonomii.
Już w 2005 roku trwały przygotowania do seminarium o powszechnym dochodzie obywatelskim. Przed kampanią europejską działała także redagowana przez Ryszarda Szarfenberga witryna dochodpodstawowy.pl, gromadząca informacje, teksty i odsyłacze do literatury. Powstawało w ten sposób zaplecze polskiej dyskusji o rozwiązaniu, które miało zapewniać każdej osobie dochód niezależny od zatrudnienia i sytuacji materialnej.
Kampania europejska w 2013 roku
Ważnym momentem dla współpracy polskich zwolenników BDP była Europejska Inicjatywa Obywatelska dotycząca bezwarunkowego dochodu podstawowego. Zarejestrowana 14 stycznia 2013 roku, rozpoczęła roczną kampanię zbierania podpisów. Jej bezpośrednim celem było skłonienie Komisji Europejskiej do zbadania możliwości wprowadzenia BDP.
W Polsce inicjatywę wspierała otwarta koalicja, której ulotka wymieniała Stowarzyszenie Dom Wszystkich Polska, Kancelarię Sprawiedliwości Społecznej, Stowarzyszenie Równość i Nowoczesność, Społeczeństwo Fair oraz Partię Zieloni 2004. Działania obejmowały zbieranie podpisów, kontakty z europejskimi koordynatorami i obecność w mediach.
Kampania sprzyjała także współpracy nad polskimi materiałami informacyjnymi. Roberto Cobas Avivar, Krzysztof Lewandowski i Ryszard Szarfenberg dyskutowali nad argumentami przedstawionymi w ulotce „10 plus 1 powodów”, dla których warto poprzeć BDP. Rozmawiano o jego wysokości, zakresie, skutkach dla pracy i sposobach finansowania. Wspólne poparcie dla idei łączyło się z różnicami w jej ekonomicznym i społecznym uzasadnieniu.
Współpraca po zakończeniu kampanii
Do stycznia 2014 roku nie udało się zebrać miliona podpisów wymaganego dla europejskiej inicjatywy. Kontakty nawiązane podczas kampanii stały się jednak podstawą dalszej współpracy. Na poziomie europejskim rozwijała się sieć Unconditional Basic Income Europe — UBIE. W kwietniu 2014 roku w Brukseli odbyła się konferencja poświęcona możliwościom wprowadzenia dochodu podstawowego. Maciej Szlinder relacjonował to wydarzenie, a Rafał Szumny przedstawiał jego relację jako materiał UBIE–Polska.
Polska koalicja kampanijna nie stała się od razu trwałą organizacją skupioną na BDP. We wrześniu 2014 roku Szarfenberg odnotował, że przestała działać, a nowa polska organizacja zrzeszająca teoretyków i aktywistów dochodu podstawowego jeszcze nie powstała. Późniejsza PSDP czerpała z tych doświadczeń i kontaktów, ale jej powołanie było osobnym etapem organizowania się.
Równolegle rozwijała się współpraca naukowa i tłumaczeniowa. Istotnym miejscem dyskusji była „Praktyka Teoretyczna”. Jej numer 2(12)/2014, redagowany przez Macieja Szlindera, poświęcono bezwarunkowemu dochodowi podstawowemu. Analizy i przekłady przybliżały polskim czytelnikom różne uzasadnienia BDP, a także krytykę tej koncepcji.
Powołanie stowarzyszenia w 2016 roku
12 marca 2016 roku odbyło się zebranie założycielskie Polskiej Sieci Dochodu Podstawowego. Przyjęto statut i rozpoczęto organizowanie działalności stowarzyszenia. Dyskutowano o stronie internetowej, materiałach informacyjnych, szkoleniach oraz wydarzeniach publicznych. 29 września 2016 roku PSDP została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem 0000636506.
W pierwszym zarządzie znaleźli się Maciej Szlinder jako prezes oraz Ryszard Szarfenberg, Marta Koronkiewicz-Kaczmarska, Roberto Cobas Avivar i Marek Jedliński. Komisję rewizyjną tworzyli Jarosław Klebaniuk, Mikołaj Ratajczak i Jacek Warda.
Stowarzyszenie skupiło osoby wywodzące się z różnych środowisk naukowych, społecznych i politycznych. Jego statut określił trzy cele: zwiększanie wiedzy o dochodzie podstawowym, prowadzenie interdyscyplinarnych badań oraz popularyzację i promocję tej idei. Ważnym elementem wspólnej pracy było przygotowanie odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania o BDP — jego sens, wysokość, finansowanie oraz wpływ na gospodarkę i pracę.
Debaty, edukacja i publikacje
19 października 2016 roku w siedzibie Fundacji Pomocy Wzajemnej „Barka” w Poznaniu odbyła się konferencja „500 zł na dziecko, a może 1000 zł dla każdego?”, pierwsze wydarzenie zorganizowane przez Sieć. Dyskutowano o konsekwencjach programu Rodzina 500+, bezwarunkowych świadczeniach pieniężnych, eksperymentach z dochodem podstawowym i sposobach jego finansowania. W listopadzie tego samego roku temat BDP pojawił się także podczas spotkania w Kawiarni Naukowej w warszawskim Wawrze.
W kolejnych latach stowarzyszenie rozwijało pomysły na edukację i popularyzację. Podczas walnego zgromadzenia w czerwcu 2017 roku planowano wydarzenia związane z międzynarodowym tygodniem dochodu podstawowego w Poznaniu, Warszawie, Wrocławiu i Trójmieście. Rozważano także warsztaty dla członków i członkiń, przygotowanie scenariuszy lekcji szkolnych, współpracę z mediami oraz dalsze przekłady. Był to program poszerzania dyskusji poza grono osób już zainteresowanych BDP.
W 2018 roku Wydawnictwo Naukowe PWN wydało książkę Macieja Szlindera „Bezwarunkowy dochód podstawowy. Rewolucyjna reforma społeczeństwa XXI wieku”. Przedstawiała ona historię idei, jej uzasadnienia, spory i możliwości zastosowania w Polsce. Publikacja była również przedmiotem dyskusji w Polskim Towarzystwie Ekonomicznym.
Osoby związane z Siecią uczestniczyły w debatach naukowych i publicznych także w następnych latach. Ryszard Szarfenberg przygotował część poświęconą argumentom zwolennika BDP w raporcie Polskiego Instytutu Ekonomicznego „Bezwarunkowy Dochód Podstawowy. Nowy pomysł na państwo opiekuńcze?”. Raport przedstawiono publicznie 2 lutego 2021 roku. Zestawiał on stanowiska zwolennika i krytyka oraz wyniki badań opinii społecznej.
Koncepcja pilotażu na Pograniczu
W 2022 roku przygotowano koncepcję pilotażu dochodu podstawowego w gminach Pogranicza na Warmii i Mazurach. Nad projektem pracowali Mariusz Baranowski i Piotr Jabkowski z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, Radomir Matczak ze Związku Miast Polskich, Ryszard Szarfenberg z Uniwersytetu Warszawskiego oraz Maciej Szlinder reprezentujący PSDP.
Koncepcja przewidywała wypłatę 1300 zł miesięcznie przez dwa lata oraz badanie zmian dotyczących m.in. aktywności zawodowej, edukacji, zdrowia i relacji społecznych. Projektowi towarzyszyły seminaria, dyskusja publiczna i starania o finansowanie. Była to próba połączenia debaty o BDP z przygotowaniem badań w polskich warunkach i współpracą z samorządami.
Debata na Regeneracji w 2026 roku
4 września 2026 roku podczas V Kongresu Regeneracja w Dąbrowie Górniczej odbył się panel „Wolność, równość, solidarność – o dochodzie podstawowym (i gwarancji zatrudnienia)”. Maciej Szlinder moderował rozmowę z Mileną Kowalską, Ryszardem Szarfenbergiem i Iwem Augustyńskim. Panel zapowiadał również Kongres BIEN 2027 we Wrocławiu.
Nagranie debaty na YouTube →
Odnowienie stowarzyszenia w 2026 roku
Historia Sieci obejmuje również trudności z utrzymaniem sprawności organizacyjnej. 10 października 2026 roku odbyło się w Warszawie nadzwyczajne walne zebranie członków, zwołane w celu wyboru nowych władz i przywrócenia stowarzyszeniu zdolności do działania.
Do zarządu wybrano Macieja Szlindera jako prezesa oraz Milenę Kowalską i Ryszarda Szarfenberga. W skład komisji rewizyjnej weszli Robert Jadach, Przemysław Warchałowski i Jacek Warda. Odnowienie struktur organizacyjnych otworzyło kolejny etap współpracy na rzecz dochodu podstawowego w Polsce.