ประเพณีรำลึกวีรชนบ้านช่องช้าง

    บ้านช่องช้าง ตำบลพรุพีนั้นมีพื้นที่ทางภูมิศาสตร์ส่วนใหญ่เป็นป่าและภูเขาสูง มีเขตติดต่อกับ ๔ อำเภอ  คืออำเภอกาญจนดิษฐ์  อำเภอบ้านนาสาร  อำเภอเวียงสระ  จังหวัดสุราษฎร์ธานีและอำเภอท่าศาลา จังหวัดนครศรีธรรม จากด้านภูมิศาสตร์ที่เอื้ออำนวยต่อการสู้รบและการติดต่อสัมพันธ์ดังกล่าว จึงทำให้บ้านช่องช้างนั้นกลายเป็นสถานที่ตั้งของค่าย 508 ของพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย

    หลังจากการต่อสู้ของพรรคคอมมิวนิสต์ แห่งประเทศไทย ในพื้นที่ค่าย 508  ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2508 และได้ยุติลงเมื่อ พ.ศ. 2525 ด้วยเหตุผลหลายประการ เมื่อความต่างทางด้านความคิดได้คลี่คลายดีขึ้นแล้ว  บรรดามิตรสหายร่วมอุดมการณ์ก็แยกย้ายออกจากป่า ไม่ว่าจะเป็นชนบทหรือในเมืองต่างก็ปรับตัวปรับสภาพทางครอบครัวเพื่อประกอบอาชีพตามสภาพที่เอื้ออำนวย

   ครั้นเวลาผ่านไป แต่ความรักความผูกพันที่เคยใช้ชีวิตร่วมทุกข์ร่วมสุขในเขตป่าเขา ทำให้ในปี พ.ศ. 2535 มิตรสหายกลุ่มหนึ่งได้พบปะกันและหารือร่วมกันว่าน่าจะมีการพบปะกันทุกๆปี รวมถึงการค้นหาขุดกระดูกมิตรสหายที่จากพวกเราไปท่ามกลางการต่อสู้ในครั้งนั้นใช้เวลา
ประมาณ ๑ ปีสามารถค้นหาและขุดกระดูกสหายได้มากกว่า ๕๐๐ ชีวิต

วันเสาร์แรกในเดือนเมษายนของทุกปี 

   ผู้เฒ่า ผู้แก่และมิตรสหาย ตลอดจนญาติของมิตรสหายทั้งจากชาวบ้านในหมู่บ้านช่องช้องและจากต่างพื้นที่ ต่างพากันร่วมงานรำลึกวีรชนบ้านช่องช้างเฉกเช่นทุกๆ ปี บรรยากาศภายในงานเกิดขึ้นจากหลายฝ่าย เช่น ฝ่ายพลาธิการ ฝ่ายสดุดีวีรชน ฝ่ายต้อนรับ  ฝ่ายประชาสัมพันธ์ เป็นต้น ทุกฝ่ายต่างทำหน้าที่ของตน เพื่อให้งานเกิดขึ้นอย่างสมบูรณ์  

     กิจกรรมในวันงานรำลึกวีรชนบ้านช่องช้าง  เริ่มต้นกิจกรรมในช่วงเช้า ที่ผู้ร่วมงานทุกคนต่างตั้งจิตอุทิศส่วนกุศลแด่สหายผู้ล่วงลับ และเมื่อเสร็จสิ้นพิธีทางศาสนา กิจกรรมอื่นๆ ก็เริ่มขึ้นตามลำดับ ดังนี้

• การร่วมพิธีบรรจุกระดูกของสหาย ที่ลูกหลานมีความประสงค์จะให้บรรจุไว้ภายในอนุสรณ์สถาน และต่อด้วยการรดน้ำขอพรผู้อาวุโส เพื่อเป็นการเสริมสิริมงคลแก่ลูกหลาน

• การจัดเวทีเสวนาในหัวข้อที่หลากหลายซึ่งหัวข้อในการเสวนาในแต่ละปีนั้นได้มีการคัดเลือกตามความเหมาะสมต่อสถานการณ์ปัจจุบันตามความน่าสนใจและนอกจากการเสวนาทางวิชาการแล้ว การพูดคุยถามข่าวคราวสารทุกข์สุขดิบระหว่างสหายในเมืองกับสหายชนบทหรือระหว่างลูกหลานของสหายที่ล่วงลับไปแล้ว ถือเป็นกิจกรรมที่สร้างบรรยากาศแห่งความสุขไปทั่วบริเวณเขาช่องช้างเลยก็ว่าได้

• กิจกรรมช่วงเช้าผ่านไป เรื่องที่ขาดไม่ได้หลังจากกิจกรรมคือการทานอาหารร่วมกัน โดยมีฝ่ายพลาธิการจัดเตรียมอาหารจากวัตถุดิบพื้นบ้านจากพืชผักในท้องถิ่น  เช่น หยวกกล้วยป่า มะละกอแกงกับไก่หรือปลากระป๋องและหุงข้าวผสมกับมันสำปะหลัง ซึ่งเป็นเมนูเคยทานกันเมื่อสหายอยู่บนเขา และอีกเมนูสำคัญที่ขาดไม่ได้ในทุกปี คือ ข้าวหลามใบเร็ด กับเคยจี ลูกเผ็ดเขียว(กะปิจี่กับพริกชี้ฟ้า) มีวิธีการทำ ดังนี้

1.  ใช้ไม้ไผ่เกรียบ ในการหลามเพราะเป็นไผ่เนื้อหนาไม่แตกเมื่อโดนความร้อนและทำให้หอม

2.  ใช้ใบเร็ด ในการห่อข้าวเพื่อหลาม

3.  กะปิ นำกะปิย่างไฟด้วยถ่าน ให้กะปิแห้งและส่งกลิ่นหอม พร้อมเตรียมพริกชี้ฟ้าอ่อน

•  บรรยากาศช่วงเย็น เมื่อถึงเวลา ๑๗.๐๐ น. เรียกทหารรวมพลเพื่อทำพิธีสวนสนามมุ่งหน้าเดินไปสู่อนุสรณ์สถาน  ในขบวนแถวมีการแต่งกายชุด ทหารปลดแอกประชาชนแห่งประเทศไทย (ทปท.) โดยมีผู้ถือพานที่วางชุด ปทป. และถือพานพวงมาลานำหน้าขบวน ตามด้วย ทปท. ถือธงธงชาติและธงของพรรคคอมมิสต์  ต่อด้วยขบวน ทปท. ถืออาวุธปืน เมื่อถึงด้านหน้าอนุสรณ์ ขบวนธงต่างแยกตัวนำธงที่ถือประดับตามจุดโดยรอบอนุสรณ์  ตามด้วยการวางพานไว้บริเวณด้านหน้าอนุสรณ์สถานแสดงถึงการเริ่มต้นกิจกรรมแห่งการสดุดีวีรชน

•  การแสดงท่าเทคนิค ๑๘ ประตู (แทง ๑๘ ประตู) ซึ่งถือเป็นการแสดงที่มีเอกลักษณ์  โดยการแสดงท่าแทง ๑๘ ประตูนี้  มีประวัติเริ่มต้นเมื่อประมาณ ปี พ.ศ. ๒๕๑๒ สหายเขตงานภาคใต้ได้รับวัฒนธรรมจากพรรคคอมมิวนิสต์มาลายา  ซึ่งเป็นพรรคร่วมพี่น้องของพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศ  ซึ่งเป็นการแสดงท่าสู้รบ ๑๘ ท่า สะท้อนการสู้รบยิงกันทั้ง ๒ ฝ่าย จนหมดกระสุนจึงต้องต่อสู้กันแบบประจัญบาน  ประชิดตัวการแสดงนี้จะมีเฉพาะในเขตงานภาคใต้  ซึ่งแสดงในงานวันสำคัญของพรรค (พทค.)

• เมื่อการแสดงจบ สหายจากเขตงานต่างๆ ภาครัฐและเอกชนร่วมกันวางพวงมาลา รำลึกถึงผู้ล่วงลับไปแล้ว และต่อด้วยเหล่าตัวแทนจากหลายๆ เขตงาน ต่างสลับกันกล่าวคำแสดงความรู้สึกการรำลึกถึงวีรชน ก่อนที่ลูกหลานและผู้ร่วมงานทุกคนจะเริ่มเข้าแถวทยอยนำดอกไม้ที่ถือในมือวางลงในภาชนะที่จัดเตรียมไว้ด้านหน้าของอนุสรณ์

• ถึงเวลาย่ำค่ำ เสียงดนตรีรื่นเริงเริ่มบรรเลงสร้างความสนุกสนาน ทั้งการแสดงของแต่ละเขตงาน การรำวงนักปฏิวัติและการแสดงเพลงของวงดนตรีตะวันแดง ถือเป็นการปิดงานที่สร้างความอิ่มอกอิ่มใจครั้นเมื่อได้พบกัน