STREFA RODZICA

1. Zacznij od ustalenia ile czasu poświęca na naukę w domu, jak wygląda jego plan dnia, ile czasu odpoczywa i w jaki sposób (czy spędza go na świeżym powietrzu). Zastanów się czy nie nadużywa: internetu, telefonu, telewizji.  

2. Jeśli w twoim domu brakuje jasnych zasad, co do obowiązków szklonych pora to zmienić. Porozmawiaj z dzieckiem czego oczekujesz, wspólnie ustalcie porę na naukę, zabawę i odpoczynek. Warto wprowadzić zasadę "najpierw nauka, później przyjemności". Bądź konsekwentny w przestrzeganiu ustaleń. 

3. Pomóż dziecku się uczyć- niezależnie od wieku (są dzieci, które wymagają wsparcia dorosłego, nawet jeśli ci się wydaję, że jest wystarczająco duże na samodzielną naukę). Ustalcie od czego zaczyna np. zadania domowe, bieżące lekcje i nauka na zaplanowane sprawdziany. Sprawdzaj wiedzą jaką już utrwaliło np. odpytuj słówek, sprawdź zadanie. 

4. Stawiaj dziecku realne wymagania- jeśli dziecko ma problemy np. z matematyką nie oczekuj, że będzie zdobywało same czwórki
   i piątki. 

5. Stosuj pochwały za każdy widoczny postęp w nauce dziecka - np. uczeń trójkowy dostał stopień wyżej ocenę bądź plusa za aktywność- doceń to, pochwal. 

6. Wzmacniaj w dziecku poczucie własnej wartości, jeśli dziecko ma problemy w nauce zazwyczaj ma niższą samoocenę (myśli o sobie: nic nie potrafię, nie poradzę sobie, i tak się tego  nie nauczę, to nie jest na moje możliwości) – staraj się używać komunikatów typu: dasz radę, wieże w ciebie, potrafisz. 

7. Unikaj porównywania do innych osób tzn. rodzeństwa, kolegów/ koleżanek z klasy- nie pytaj jakie oceny otrzymali inni uczniowie, ile osób miało taką ocenę jak ono, a kto lepszą. Dziecko, które jest porównywane do innych utwierdza się w przekonaniu, że jest gorsze.

8. Ucz dziecko odpowiedzialności za swoje czyny: nie przejmuj jego obowiązków, nie wyręczaj go, nie rób za niego zadania domowego, nie pakuj tornistra, nie usprawiedliwiaj nieuzasadnionych nieobecności. 

9. Okaż cierpliwość, nie krzycz  jednakże bądź stanowczy w swoich oczekiwaniach.

POWODZENIA 🙂

Lęk w życiu dziecka, jak i dorosłego człowieka jest nierozłącznym elementem, pełniącym istotne role. Jedną z nich jest obrona przed sytuacjami trudnymi, zagrażającymi. Odpowiednie nasilenie lęku stwarza również okazje do maksymalnego wykorzystania swojego potencjału. Każdy etap życia niesie ze sobą pewnego rodzaju strach, nad którym zazwyczaj jesteśmy w stanie zapanować. Lęk staję się zaburzeniem w chwili, kiedy zaczyna niekorzystnie oddziaływać na nasze funkcjonowanie i utrzymuję się zbyt długo.                                                              
Obawy i niepokoje są dość powszechne u dzieci w każdym wieku, jednak bagatelizowanie przez rodziców dziecięcych lęków może w konsekwencji doprowadzić do poważnych problemów. Niepokojącymi symptomami mogą być: 

• przygnębienie, 

• niechęć do ulubionej aktywności,

•  rezygnacja z hobby,

•  unikanie kontaktów z rówieśnikami, 

• pogorszone wyniki w nauce, 

• dolegliwości somatyczne (bóle brzucha, wymioty, biegunki, trudności z oddychaniem, przyspieszona akcja serca),

•  problemy z zasypianiem, budzenie się w nocy. 

Każdy lęk jest inny, tak samo jak inne są dzieci, dlatego ten sam czynnik wywołujący lęk będzie powodował inną reakcję u różnych osób. Można jednak mówić o zmianach zachodzących u dzieci doświadczających zaburzeń lękowych w trzech aspektach: 

1.  sfera myślenia- wszystko skupia się wokół niepokoju, którego doświadcza dziecko;

2. doświadczanie fizyczne w ciele- wytwarzają się różnego rodzaju mechanizmy obronne min. wspomniane wyżej dolegliwości somatyczne;

3.  zmiana zachowania, która bardzo często będzie połączona z reakcją unikania- ucieczki od czynników wywołujących niepokój. 

Istotną role pełnią rodzice, którzy swoją reakcją podtrzymują, bądź oswajają dziecięce lęki. Dorośli, którzy wręcz wyczuwają niepokój dziecka zaczynają tworzyć tzw. „parasol ochronny”,  nie pozwalając mu zmierzyć się ze słabością, co w efekcie powoduję w przyszłości strach przed światem i brak wiary w możliwość przezwyciężenia swoich słabości. Rozsądny rodzic pozwoli zmierzyć się dziecku, z jego lękami przy zachowaniu odpowiedniego wsparcia ze swojej strony.
Co zrobić, aby chronić swoje dziecko przed zaburzeniami lękowymi? Przede wszystkim należy zadbać o realizację podstawowych potrzeb dziecka, a w szczególności bezpieczeństwa emocjonalnego. Najbardziej narażone na zaburzenia lękowe są dzieci z obciążeniami genetycznymi w tym zakresie, niemniej jednak znaczącą role odgrywa również środowisko wychowawcze, na które się składa min. sposób zaspokajania podstawowych potrzeb dziecka, atmosfera i styl wychowawczy, problemy życiowe i psychologiczne osób będących najważniejszymi opiekunami dziecka, obecność traumatycznych wydarzeń lub/i poważnych konfliktów w życiu rodziny itp.                                  
Wczesna diagnoza zaburzeń lękowych u dzieci jest bardzo ważna, z punktu widzenia dalszego postępowania. Leczenie może ograniczyć się do terapii, aczkolwiek niekiedy występuje potrzeba wsparcia farmakologicznego. W przypadku podejrzenia zaburzeń lękowych u swojego dziecka najlepiej skontaktować się z psychologiem klinicznym bądź psychiatrą.

W obecnych czasach co raz częściej słyszymy o diagnozie depresji wśród nastolatków. Bardzo często sami nastolatkowie używają, a czasem nawet nadużywają sformułowania depresja, aby określić swoje złe samopoczucie.

Czym tak naprawdę jest depresja?

Depresja jest poważną chorobą, w której dochodzi do zaburzeń nastroju. W zależności od stanu chorego może różnić się objawami i znacząco wpływać na zdolność funkcjonowania i satysfakcji z życia. Nieleczona może prowadzić do stanów zagrażających życiu, a nawet śmierci.

Depresja u nastolatka

Dorastająca młodzież jest szczególnie narażona na stany depresyjne. Bliscy nastolatków często ignorują pierwsze symptomy choroby i mylnie określają je mianem okresu dojrzewania, czasem nawet lenistwa. Aby to zrozumieć należy dogłębniej przeanalizować adolescencje.                                                                                                 
Dorastanie to skomplikowany proces, gdzie tak naprawdę od młodego człowiek wymaga się, aby nie zachowywał się jak dziecko, a jednocześnie nie daje się mu praw wynikających z bycia dorosłym. Wczesna adolescencja przypadająca na okres 11-13 lat to czas, gdzie ciało dziecka zaczyna się zmieniać- wymaga to akceptacji z jego strony, jednocześnie jest źródłem niepokojów i lęków. Kształtuję się w tym czasie tożsamość psychoseksualna i silna przynależność do grupy jednopłciowej, z którą się identyfikuje.
W raz z wiekiem nastolatkowie tworzą swoją tożsamość, którą stale odkrywają i modyfikują poprzez przynależność do grupy rówieśniczej. Dorastający człowiek szuka wśród swoich rówieśników podobieństw i różnic, dlatego tak ważne jest, aby przynależał do tej grupy. Dojrzewanie to czas, gdzie człowiek zaczyna zauważać związki między rzeczami, których wcześniej nie dostrzegał, bądź były dla niego bez znaczenia. Nastolatki zaczynają rozkładać na czynniki pierwsze swoje relacje z innymi- baczniej obserwować i analizować rzeczywistość. To czas, gdzie młodzi ludzie tworzą swoje własne teorie dotyczące funkcjonowania, poprzez to co obserwują i czego doświadczają. Silny egocentryzm poznawczy czyli tzw. nastawienie na siebie, może być przyczyną wielu konfliktów między dorastającą młodzieżą a dorosłymi.
Wraz z wiekiem na skutek prawidłowych interakcji w grupie rówieśniczej, rośnie zdolność nastolatka do samokrytycyzmu, zmniejsza się egocentryzm i doskonali się zdolność  porozumiewania- wzmacnianie krytycznego myślenia.                                                                                                             

Na różnych etapach adolescencji mogą pojawiać się wielorakie okoliczności sprzyjające wystąpieniu depresji. Jednak mówiąc o przyczynach należy uwzględnić dwa podstawowe  źródła: dziedziczenie oraz niekorzystne czynniki środowiskowe. Niestety jeśli w rodzinie występowały zachorowania na depresje, zwłaszcza jeżeli dochodziło do nawrotów choroby zwiększa się prawdopodobieństwo zachorowania. Badania na skale światową potwierdzają dziedziczenie skłonności do zachorowania wśród krewnych. Za dziedziczenia nie odpowiadają pojedyncze geny, a raczej niewielki wpływ bardzo wielu genów, które często ujawniają się na skutek niekorzystnych sytuacji życiowych.  Nieodpowiednie czynniki środowiskowe obejmują wszystko to, co może negatywnie wpłynąć na nasze funkcjonowanie i przewlekle podnosić poziom odczuwanego stresu. Są to wszelkiego rodzaju trudności i deficyty związane ze środowiskiem rodzinnym w tym:

• brak wystarczającej opieki i wsparcia;

•  zaniedbania;

• maltretowanie;

• wykorzystywanie seksualne;

•  nadmiernie karząca dyscyplina ( zwłaszcza ze strony matki);

• brak poczucia bezpieczeństwa;

• wysoki poziom negatywnych emocji;

Bardzo często pierwsze stany depresyjne u nastolatków są poprzedzone negatywnymi wydarzeniami o charakterze straty tj.:

•  konflikt w rodzinie;

•  rozwód rodziców;

• choroba somatyczna;

• utrata kogoś bliskiego, przyjaciela.

Jednym słowem ważne jest dzieciństwo, które jest okresem przygotowań na wyzwania i trudy nastoletniości.                                                                                                
Naukowcy podkreślają znaczenie doświadczania przez dzieci negatywnych wydarzeń i przeżyć w relacji z rodzicami (krytyka, odrzucenie, nadmierne wymagania, przemoc, depresja rodzica) na zdolności interpersonalne w kontaktach rówieśniczych, a te z kolei wpływają na funkcjonowanie młodych osób.

Czy wobec tego istnieją czynniki chroniące młodych ludzi przez zachorowaniem na depresje?

„Nastolatki, których rodzice mają wysokie, ale adekwatne do możliwości swojego dziecka oczekiwania co do jego akademickiego rozwoju, którzy monitorują zachowanie dziecka, wspólnie spożywają posiłki oraz wspólnie angażują się w różne rodzinne i przyjemne zajęcia, są mniej zagrożone depresją i zachowaniami samobójczymi.”

W zależności od wieku objawy depresji mogą przybierać odmienną postać. U dzieci i młodszych nastolatków występuje znacznie więcej objawów lękowych- zgłaszanie nieokreślonych lęków oraz objawy somatyczne tj. bóle głowy i brzucha. W przypadku starszych nastolatków perspektywa jest bardziej typowa- szczególną uwagę należy zwrócić na utratę zainteresowań, myśli rezygnacyjne czy nawet samobójcze. Depresja u dojrzewających ludzi będzie się objawiać wysoką drażliwością, którą rodzice często określają jako agresywność.

Objawy depresji

W Polsce obowiązują kryteria diagnostyczne depresji według klasyfikacji ICD-10, które określą epizod depresji łagodny, umiarkowany i ciężki. Diagnozując depresję psycholog bądź psychiatra określa liczbę i rodzaj objawów, czas trwania (przynajmniej dwa tygodnie) oraz ciężkość zaburzenia.

Depresja występuje w postaci (wystarczy dwa z następujących objawów, aby można rozpoznać epizod depresyjny łagodny):

    I.           

•  obniżenie nastroju przez większość dnia (przez minimum dwa tygodnie);

•   utrata zainteresowań lub zadowolenia z aktywności, która byłą źródłem przyjemności;

• zmniejszona energia lub zwiększona męczliwość.

Dodatkowo może występować:

  II.           

•  spadek zaufania lub szacunku do siebie;

• nieracjonalne poczucie wyrzutów sumienia lub nadmiernej, a nie uzasadnionej winy;

• nawracające myśli o śmierci lub samobójstwie albo jakiekolwiek zachowania samobójcze;

• skargi na zmniejszoną zdolność myślenia lub skupienia się albo jej przejawy tj. niezdecydowanie lub wahanie się;

• zmiany w zakresie aktywności psychoruchowej w postaci pobudzenia lub zahamowania;

• zaburzenia snu wszelkiego typu ( senność, bezsenność);

• zmiany łaknienia (wzrost lub spadek) wraz z odpowiednią zmianą wagi.

W przypadku depresji umiarkowanej musi wystąpić minimum sześć objawów, w tym dwa z pierwszej grupy, a w przypadku depresji ciężkiej osiem objawów.

Często rodzice pytają czy zaburzenia zachowania w postaci opozycyjno- buntowniczej są objawem depresji. Nie ma jednoznacznej odpowiedzi. W literaturze spotyka się określenie, iż są one maską depresji. Mogą towarzyszyć depresji bądź ją poprzedzać. Na pewno współwystępowanie tych dwóch problemów znacznie pogarsza rokowanie leczenia.        

Leczenie depresji

Leczenie depresji jest procesem długotrwałym i opiera się na psychoterapii, farmakoterapii bądź połączeniu tych dwóch metod. W ciężkich przypadkach zwłaszcza w sytuacji zagrożenia życia występuje potrzeba leczenia szpitalnego. W leczeniu nastolatka istotną role odgrywają rodzice, opiekunowie od których wymaga się maksymalnego wsparcia
i zaangażowania. Niestety badania wskazują na dużo prawdopodobieństwo nawrotów epizodów depresyjnych w latach późniejszych, dlatego należy szczególnie zadbać
o szybką diagnozę i właściwe leczenie.