Warto wiedzieć. Warto reagować. Warto być bezpiecznym. 🚒
WIEDZA, KTÓRA MOŻE URATOWAĆ ŻYCIE
Bezpieczeństwo zaczyna się od wiedzy, świadomości i odpowiedzialnej reakcji. Proste zasady mogą mieć ogromne znaczenie w sytuacjach zagrożenia. Dzielimy się praktycznymi informacjami z zakresu pierwszej pomocy, ochrony przeciwpożarowej, numerów alarmowych oraz właściwego postępowania w sytuacjach niebezpiecznych. Warto wiedzieć, jak zadbać o siebie, swoich bliskich i osoby wokół nas.
Numer alarmowy 112 to bezpłatny numer alarmowy, działający w Polsce i na terenie całej Unii Europejskiej. Służy do zgłaszania nagłych sytuacji, w których zagrożone jest życie, zdrowie, bezpieczeństwo, środowisko lub mienie.
Zgłoszenie przyjmowane jest przez operatora numeru alarmowego, a następnie przekazywane do odpowiednich służb: Straży Pożarnej, Policji lub Ratownictwa Medycznego.
🚨 JAK PRAWIDŁOWO ZGŁOSIĆ ZDARZENIE?
🛡️ 1. Zadbaj o swoje bezpieczeństwo
Nie narażaj siebie. Oceń, czy możesz bezpiecznie podejść, zatrzymać się lub udzielić pomocy.
👀 2. Oceń sytuację
Sprawdź, co się stało, czy są osoby poszkodowane i czy zagrożenie nadal trwa.
📞 3. Zadzwoń pod 112
Zadzwoń na telefonie pod numer 112 lub jeśli udzielasz pierwszej pomocy, poproś inną osobę, aby zadzwoniła za Ciebie.
Zgłoszenia można dokonać telefonicznie pod numerem 112, przez aplikację mobilną Alarm112 (dla osób, które nie mogą wykonać połączenia głosowego, w szczególności osób głuchych i niedosłyszących), a w samochodach wyposażonych w system eCall pomoc może zostać wezwana automatycznie lub ręcznie.
⚠️ CO POWINNIŚMY ZGŁASZAĆ?
🚗 wypadki drogowe,
🩸 silne krwawienia,
❤️ omdlenia i utratę przytomności,
🔥 pożary,
🚨 kradzieże, rozboje, bójki i przemoc,
⚠️ sytuacje nagłego zagrożenia życia, zdrowia, środowiska, mienia, bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
🗣️ CO POWIEDZIEĆ OPERATOROWI?
📍 miejsce zdarzenia,
❓ co się stało,
📌 okoliczności zdarzenia,
👥 liczbę osób poszkodowanych,
🧍 swoje imię i nazwisko.
Odpowiadaj na pytania operatora. To on powie Ci, jak się zachować do czasu przyjazdu służb. Nie rozłączaj się pierwszy.
📍 Jeśli jesteś w lesie, na polu, przy rzece albo w miejscu bez dokładnego adresu, rozejrzyj się za punktami orientacyjnymi. Możesz też sprawdzić lokalizację w mapach telefonu i podać ją operatorowi.
🚒 Jeśli możesz i jest to bezpieczne - zostań na miejscu. Pomóż służbom szybko trafić do zdarzenia.
PAMIĘTAJ ❗️
112 to numer alarmowy. Nie dzwoń dla żartu, z ciekawości ani w sprawach, które nie są nagłe. W tym czasie ktoś inny może naprawdę potrzebować pomocy.
AED, czyli automatyczny defibrylator zewnętrzny, to przenośne urządzenie służące do udzielania pomocy osobie, u której doszło do nagłego zatrzymania krążenia.
Po przyklejeniu elektrod AED analizuje rytm serca poszkodowanego i ocenia, czy konieczne jest wykonanie wyładowania elektrycznego. Za pomocą komunikatów głosowych oprowadzi osobę udzielającą pomocy przez kolejne czynności.
Do użycia AED nie trzeba mieć wykształcenia medycznego. Wystarczy je uruchomić, zachować spokój i dokładnie wykonywać wydawane polecenia.
📍 AED DOSTĘPNE 24 GODZINY NA DOBĘ
Na budynku naszej remizy, od strony drogi wojewódzkiej, przy bramie garażowej, znajduje się ogólnodostępny automatyczny defibrylator zewnętrzny AED.
Urządzenie jest dostępne przez całą dobę, siedem dni w tygodniu. Można zabrać je w każdej sytuacji, w której ktoś nie reaguje i nie oddycha prawidłowo.
AED zostało zakupione z własnych środków Ochotniczej Straży Pożarnej w Nowym Wiśniczu.
Zdecydowaliśmy się na jego zakup, ponieważ chcemy realnie wspierać bezpieczeństwo mieszkańców. Nasza remiza ma być nie tylko miejscem, z którego strażacy wyjeżdżają do zdarzeń, lecz także miejscem, przy którym przez całą dobę dostępny jest sprzęt mogący pomóc uratować ludzkie życie.
🚨 KIEDY UŻYĆ AED?
AED należy zastosować, gdy osoba:
❌ nie reaguje na głos ani dotyk,
❌ nie oddycha prawidłowo,
❌ wykonuje jedynie pojedyncze westchnięcia, charczy lub nieregularnie łapie powietrze.
W takiej sytuacji zadzwoń pod numer 112, rozpocznij udzielanie pomocy i jak najszybciej poproś o przyniesienie AED.
📦 JAK ZABRAĆ AED Z KAPSUŁY?
1️⃣ Otwórz kapsułę znajdującą się na ścianie remizy, przekręcając pokrywę w lewo, zgodnie ze strzałkami.
2️⃣ Chwyć urządzenie za uchwyt i wyjmij je z kapsuły.
3️⃣ Zabierz AED do osoby potrzebującej pomocy.
Po otwarciu kapsuły uruchomi się syrena alarmowa. Jest to prawidłowe działanie zabezpieczenia. Alarm ma zwrócić uwagę druhów na potrzebę udzielenia pomocy.
Nie przestrasz się syreny, nie zamykaj kapsuły i nie odkładaj urządzenia. Zabierz AED do poszkodowanego.
⚠️ Pamiętaj, że alarm uruchomiony przy kapsule nie zastępuje telefonu pod numer 112. Pomoc służb ratunkowych należy wezwać niezależnie od zabrania AED.
⚡ JAK PRAWIDŁOWO UŻYĆ AED?
🟢 1. Uruchom urządzenie
Otwórz AED i naciśnij przycisk uruchamiający. Po włączeniu AED zacznie wydawać polecenia głosowe. Słuchaj ich uważnie i wykonuj je krok po kroku.
👕 2. Odsłoń klatkę piersiową
Elektrody muszą zostać przyklejone bezpośrednio do skóry. Rozepnij, zdejmij lub rozetnij ubranie zasłaniające klatkę piersiową. Jeżeli skóra jest mokra, szybko ją osusz, aby elektrody mogły się prawidłowo przykleić. Nie przyklejaj elektrod na ubranie.
📌 3. Przyklej elektrody
Wyjmij elektrody z opakowania i odklej folię zabezpieczającą. Przyklej je do odsłoniętej klatki piersiowej:
➡️ jedną elektrodę w górnej części klatki piersiowej, pod prawym obojczykiem,
➡️ drugą po lewej stronie klatki piersiowej, poniżej pachy.
Nie musisz zapamiętywać ich położenia. Rysunki znajdują się bezpośrednio na elektrodach, a urządzenie będzie wydawało kolejne polecenia.
Jeżeli pomocy udzielają dwie osoby, jedna z nich przygotowuje i przykleja elektrody, a druga w tym czasie kontynuuje udzielanie pomocy.
🔍 4. Pozwól urządzeniu przeanalizować rytm serca
Po przyklejeniu elektrod AED rozpocznie analizę rytmu serca. Gdy usłyszysz komunikat, aby nie dotykać poszkodowanego:
➡️ przerwij na chwilę wykonywane czynności,
➡️ odsuń swoje ręce,
➡️ upewnij się, że nikt inny nie dotyka poszkodowanego.
Dotykanie lub poruszanie osoby podczas analizy może zakłócić ocenę rytmu serca.
⚡ 5. Wykonaj polecenie AED
Jeżeli wyładowanie będzie potrzebne, urządzenie wyraźnie o tym poinformuje - wtedy upewnij się, że nikt nie dotyka poszkodowanego.
Jeżeli urządzenie poinformuje, że wyładowanie nie jest zalecane, nie oznacza to, że poszkodowany nie potrzebuje pomocy. Natychmiast wróć do RKO i kontynuuj czynności zgodnie z komunikatami.
❤️ 6. Kontynuuj udzielanie pomocy
Bezpośrednio po wyładowaniu lub po komunikacie, że wyładowanie nie jest zalecane, natychmiast kontynuuj RKO.
AED będzie okresowo ponownie analizowało rytm serca i informowało, kiedy należy odsunąć się od poszkodowanego.
Nie wyłączaj urządzenia i nie odklejaj elektrod. Pozostaw je na klatce piersiowej także wtedy, gdy poszkodowany zacznie prawidłowo oddychać. AED może nadal kontrolować rytm jego serca.
Kontynuuj pomoc do czasu, gdy:
✅ poszkodowany zacznie reagować i prawidłowo oddychać,
✅ przyjadą służby ratunkowe i przejmą działania,
✅ dalsze udzielanie pomocy stanie się niebezpieczne,
✅ całkowicie opadniesz z sił i nie będziesz w stanie kontynuować.
🛡️ DLACZEGO AED NIE ZROBI KRZYWDY?
AED nie wykonuje wyładowania „na próbę”.
Po przyklejeniu elektrod urządzenie samodzielnie analizuje rytm serca i rozpoznaje, czy występuje zaburzenie, przy którym defibrylacja może pomóc.
Jeżeli wyładowanie nie jest potrzebne, AED nie pozwoli go wykonać lub nie wykona go automatycznie.
⚠️ NAJWAŻNIEJSZE ZASADY
✅ Uruchom AED jak najszybciej.
✅ Przyklej elektrody bezpośrednio do odsłoniętej i suchej skóry.
✅ Wykonuj dokładnie polecenia głosowe urządzenia.
✅ Nie dotykaj poszkodowanego podczas analizy rytmu i wykonywania wyładowania.
✅ Po wyładowaniu lub komunikacie o jego braku natychmiast kontynuuj RKO.
✅ Nie odklejaj elektrod i nie wyłączaj AED do czasu przyjazdu służb.
PAMIĘTAJ ❗️
Nie bój się otworzyć kapsuły i użyć AED. Syrena alarmowa jest jedynie sygnałem informującym o otwarciu zabezpieczenia i potrzebie pomocy. Urządzenie zostało stworzone w taki sposób, aby mógł użyć go każdy, również osoba, która nigdy wcześniej nie uczestniczyła w szkoleniu.
📞 Zadzwoń pod numer 112.
📦 Zabierz AED z kapsuły.
🟢 Uruchom urządzenie.
🗣️ Słuchaj poleceń głosowych.
❤️ Działaj do czasu przyjazdu służb.
W nagłym zatrzymaniu krążenia liczy się każda minuta. AED znajdujące się przy naszej remizie jest dostępne dla wszystkich mieszkańców i może zostać użyte o każdej porze dnia i nocy.
Osoba nieprzytomna to osoba, która nie reaguje na głos ani dotyk. Może jednak oddychać prawidłowo albo znajdować się w stanie nagłego zatrzymania krążenia. Dlatego najważniejsze jest szybkie wezwanie pomocy, udrożnienie dróg oddechowych i prawidłowa ocena oddechu. Pierwsze minuty mogą zdecydować o życiu poszkodowanego.
🚨 JAK PRAWIDŁOWO ZAREAGOWAĆ?
🛡️ 1. Zadbaj o bezpieczeństwo
Zanim podejdziesz, sprawdź, czy miejsce zdarzenia jest bezpieczne dla Ciebie, poszkodowanego i innych osób.
Zwróć uwagę między innymi na ruch uliczny, ogień, dym, przewody elektryczne, rozlane substancje, agresywne osoby oraz inne zagrożenia. Nie narażaj własnego życia.
🗣️ 2. Sprawdź reakcję poszkodowanego
Delikatnie potrząśnij poszkodowanego za ramiona i głośno zapytaj:
„Czy wszystko w porządku?”
„Czy mnie słyszysz?”
Jeżeli osoba odpowiada, porusza się lub otwiera oczy, pozostaw ją w bezpiecznym miejscu, sprawdź, co się wydarzyło, i regularnie obserwuj jej stan. Jeżeli nie reaguje, uznaj ją za osobę nieprzytomną.
📞 3. Wezwij pomoc
Zadzwoń pod numer 112 i włącz tryb głośnomówiący, aby móc pozostać przy poszkodowanym i wykonywać polecenia operatora lub dyspozytora.
Jeżeli w pobliżu znajdują się inne osoby, zwróć się o to bezpośrednio do jednej z nich.
🔍 4. Udrożnij drogi oddechowe i sprawdź oddech
Ułóż poszkodowanego na plecach.
Połóż jedną rękę na jego czole, a opuszki palców drugiej ręki umieść pod brodą. Delikatnie odchyl głowę do tyłu i unieś brodę. (Jeżeli w jamie ustnej widzisz przedmiot, który można łatwo wyjąć, ostrożnie go usuń. Nie wkładaj palców do ust „na ślepo”).
Utrzymując drożność dróg oddechowych, pochyl się nad twarzą poszkodowanego i przez nie więcej niż 10 sekund:
👁️ patrz, czy klatka piersiowa się unosi,
👂 słuchaj odgłosów oddychania,
🌬️ staraj się wyczuć wydychane powietrze na swoim policzku.
Pojedyncze westchnięcia, charczenie, głośne łapanie powietrza oraz bardzo wolne lub nieregularne oddechy nie są prawidłowym oddychaniem. Mogą być oddechem agonalnym występującym podczas zatrzymania krążenia.
Jeżeli nie masz pewności, czy osoba oddycha prawidłowo, przyjmij, że oddech jest nieprawidłowy.
✅ JEŚLI POSZKODOWANY ODDYCHA PRAWIDŁOWO
Wezwij pomoc, a następnie sprawdź, czy poszkodowany nie ma silnego krwawienia.
Jeżeli nie podejrzewasz urazu, ułóż go w pozycji bezpiecznej:
➡️ zdejmij okulary poszkodowanego, jeśli je nosi,
➡️ uklęknij obok niego i wyprostuj obie jego nogi,
➡️ bliższą rękę ułóż pod kątem prostym do ciała, zegnij ją w łokciu, a dłoń skieruj ku górze,
➡️ dalszą rękę przełóż w poprzek klatki piersiowej i przyłóż grzbiet dłoni do policzka znajdującego się bliżej Ciebie,
➡️ cały czas przytrzymuj tę dłoń przy policzku poszkodowanego,
➡️ drugą ręką chwyć dalszą nogę tuż nad kolanem i zegnij ją tak, aby stopa pozostała na podłożu,
➡️ pociągnij jednocześnie do siebie za zgięte kolano i zgięty łokieć, ostrożnie obróć poszkodowanego na bok, w swoim kierunku,
➡️ górną nogę ułóż tak, aby biodro i kolano były zgięte, a ciało pozostawało stabilne,
➡️ delikatnie odchyl głowę do tyłu i unieś brodę, aby drogi oddechowe pozostały drożne,
➡️ skieruj twarz lekko w dół, aby ślina, krew lub wymiociny mogły swobodnie wypłynąć z ust.
Pozostań przy poszkodowanym i stale kontroluj jego oddech aż do przyjazdu służb. Zabezpiecz osobę przed wychłodzeniem, przykrywając ją kurtką, kocem lub folią ratunkową.
Jeżeli oddech stanie się nieprawidłowy albo zaniknie, natychmiast obróć poszkodowanego na plecy i rozpocznij RKO.
⚠️ Jeśli podejrzewasz uraz kręgosłupa, głowy lub szyi, nie obracaj poszkodowanego rutynowo. Ogranicz jego przemieszczanie i postępuj zgodnie z instrukcjami dyspozytora. Obrócenie może być jednak konieczne, gdy trzeba zapewnić drożność dróg oddechowych, poszkodowany wymiotuje albo w miejscu zdarzenia występuje bezpośrednie zagrożenie.
🚨 JEŚLI POSZKODOWANY NIE ODDYCHA PRAWIDŁOWO
Natychmiast rozpocznij resuscytację krążeniowo-oddechową i poproś o przyniesienie AED.
✅ Wykonuj 30 uciśnięć klatki piersiowej i 2 oddechy ratownicze.
Jeżeli nie jesteś przeszkolony, nie potrafisz wykonywać oddechów albo ich wykonanie nie jest dla Ciebie bezpieczne, prowadź nieprzerwane uciskanie klatki piersiowej.
🎵 Aby utrzymać właściwe tempo uciskania, wyobraź sobie rytm piosenki „Stayin’ Alive” zespołu Bee Gees. Uciskaj klatkę piersiową mocno i miarowo, w tempie od 100 do 120 uciśnięć na minutę, na głębokość od 5 do 6 cm.
Gdy AED zostanie dostarczone, włącz urządzenie, przyklej elektrody zgodnie z instrukcją i wykonuj jego polecenia głosowe.
Kontynuuj RKO do czasu przyjazdu służb, odzyskania przez poszkodowanego prawidłowego oddechu albo do chwili, gdy nie będziesz już fizycznie w stanie kontynuować pomocy.
PAMIĘTAJ ❗️
Osoba, która nie reaguje, wymaga natychmiastowego działania.
📞 Wezwij pomoc.
🔍 Udrożnij drogi oddechowe i sprawdź oddech.
✅ Jeśli osoba oddycha prawidłowo – ułóż ją bezpiecznie i stale obserwuj.
❤️ Jeśli nie oddycha prawidłowo – natychmiast rozpocznij RKO i użyj AED.
Nie bój się działać. Brak reakcji jest znacznie bardziej niebezpieczny niż niedoskonałe udzielenie pierwszej pomocy.
Zadławienie powstaje, gdy pokarm lub przedmiot częściowo albo całkowicie blokuje drogi oddechowe. Najpierw oceń kaszel.
🔍 SKUTECZNY CZY NIESKUTECZNY KASZEL?
✅ Skuteczny kaszel
Poszkodowany głośno kaszle, może mówić, płakać i oddychać.
Zachęcaj do kaszlu i obserwuj. Nie uderzaj wtedy w plecy i nie wykonuj uciśnięć.
❗ Nieskuteczny kaszel
Kaszel jest cichy, słaby lub zanika. Poszkodowany nie może mówić, płakać ani prawidłowo oddychać, może sinieć i szybko tracić siły.
Zawołaj pomoc. Poproś konkretną osobę o telefon pod 112. Jeżeli jesteś sam, włącz tryb głośnomówiący i rozpocznij pomoc.
👤 DOROSŁY I DZIECKO POWYŻEJ 1. ROKU ŻYCIA
🖐️ 1. Maksymalnie 5 uderzeń między łopatki
Stań stabilnie za poszkodowanym, lekko z boku. Podtrzymuj jego tułów i pochyl go wyraźnie do przodu. Nasadą dłoni uderz zdecydowanie w środek pleców, pomiędzy łopatkami. Po każdym uderzeniu sprawdź, czy przeszkoda została usunięta. Nie wykonuj kolejnych, jeżeli poszkodowany zaczął skutecznie kaszleć lub oddychać.
✊ 2. Maksymalnie 5 uciśnięć nadbrzusza
Jeżeli uderzenia nie pomogły, stań bezpośrednio za poszkodowanym, obejmij go w górnej części brzucha i nadal utrzymuj pochylonego do przodu. Zaciśniętą pięść umieść pomiędzy pępkiem a dolnym końcem mostka. Drugą dłonią obejmij pięść i pociągnij zdecydowanie do siebie i ku górze.
Powtarzaj naprzemiennie:
5 uderzeń między łopatki → 5 uciśnięć nadbrzusza.
⚠️ Uciśnięć nadbrzusza nie wykonuj u niemowlęcia. U osoby w zaawansowanej ciąży lub takiej, której brzucha nie można objąć, stosuje się uciśnięcia klatki piersiowej zgodnie z poleceniami dyspozytora.
👶 NIEMOWLĘ PONIŻEJ 1. ROKU ŻYCIA
🖐️ 1. Maksymalnie 5 uderzeń między łopatki
Ułóż niemowlę brzuchem na swoim przedramieniu, a przedramię oprzyj na udzie. Dłonią podtrzymuj głowę i żuchwę dziecka. Nie uciskaj szyi ani miękkich tkanek pod brodą. Nie zasłaniaj ust i nosa. Głowa powinna znajdować się niżej niż klatka piersiowa. Nasadą wolnej dłoni wykonaj zdecydowane uderzenie pomiędzy łopatkami. Po każdym uderzeniu oceń, czy przeszkoda została usunięta.
❤️ 2. Maksymalnie 5 uciśnięć klatki piersiowej
Jeżeli uderzenia nie pomogły, usiądź, podtrzymując głowę, ostrożnie obróć niemowlę na plecy i ułóż je na swoich udach. Obejmij klatkę piersiową dziecka obiema dłońmi. Oba kciuki ułóż obok siebie na dolnej połowie mostka. Nie uciskaj żeber ani dolnego końca mostka. Wykonaj gwałtowne uciśnięcie mostka. Po każdym uciśnięciu pozwól klatce piersiowej powrócić do poprzedniego położenia.
Jeżeli zadławienie trwa, powtarzaj:
5 uderzeń między łopatki → 5 uciśnięć klatki piersiowej.
🚨 JEŻELI POSZKODOWANY STRACI PRZYTOMNOŚĆ I NIE ODDYCHA
Ostrożnie ułóż go na plecach i zadzwoń pod 112, jeżeli nie zrobiono tego wcześniej.
Dorosły: rozpocznij RKO - 30 uciśnięć i 2 oddechy.
Dziecko lub niemowlę: rozpocznij od 5 oddechów ratowniczych, a następnie:
• 15 uciśnięć i 2 oddechy - jeżeli jesteś przeszkolony w PBLS;
• 30 uciśnięć i 2 oddechy - jeżeli nie masz takiego przeszkolenia.
Jeżeli nie możesz wykonywać oddechów, rozpocznij uciskanie klatki piersiowej i wykonuj polecenia dyspozytora.
Przed oddechami sprawdź jamę ustną. Usuń ciało obce tylko wtedy, gdy jest wyraźnie widoczne i można je łatwo wyjąć. Nie wkładaj palców do ust na ślepo.
❗ PAMIĘTAJ
Przerwij uderzenia i uciśnięcia, gdy poszkodowany zacznie skutecznie kaszleć, mówić, płakać lub prawidłowo oddychać.
Po zastosowaniu uciśnięć nadbrzusza lub klatki piersiowej poszkodowany powinien zostać zbadany przez personel medyczny ze względu na ryzyko obrażeń.
Szybkie i prawidłowe działanie może uratować życie.
Bezpieczny wypoczynek zaczyna się jeszcze przed wyjściem z domu. Sprawdź prognozę pogody, ostrzeżenia, obowiązujące zakazy i warunki w miejscu, do którego jedziesz. Powiedz bliskiej osobie, gdzie się wybierasz, jaką trasą i o której planujesz wrócić.
🔍 PRZED WYJAZDEM
• Sprawdź prognozę pogody, ostrzeżenia i alerty RCB.
• Sprawdź, czy szlaki, kąpieliska i miejsca biwakowe są otwarte.
• Dopasuj trasę i aktywność do swoich możliwości, zdrowia oraz doświadczenia.
• Powiedz bliskiej osobie, dokąd jedziesz, jaką trasą i kiedy planujesz wrócić.
🎒 CO WARTO ZABRAĆ?
• Naładowany telefon, powerbank i zapisane numery ratunkowe.
• Mapę papierową lub mapę działającą bez internetu.
• Apteczkę, folię termiczną NRC, latarkę lub czołówkę i gwizdek.
• Wodę, zapas jedzenia oraz przyjmowane leki.
• Ubranie i obuwie odpowiednie do pogody oraz terenu.
☀️ Latem zabierz nakrycie głowy, krem z filtrem UV i środek chroniący przed kleszczami.
❄️ Zimą zabierz ciepłe, nieprzemakalne ubranie, rękawiczki i zapasową suchą warstwę.
🌊 MORZE, JEZIORO I RZEKA
✅ Wybieraj wyłącznie wyznaczone, strzeżone kąpieliska.
🏳️ Biała flaga oznacza, że kąpiel jest dozwolona.
🚩 Czerwona flaga oznacza zakaz kąpieli.
Brak flagi oznacza, że ratownicy nie pełnią dyżuru.
• Sprawdź jakość wody i ewentualny zakaz kąpieli w Serwisie Kąpieliskowym GIS.
• Przestrzegaj regulaminu, znaków i poleceń ratowników.
• Wchodź do wody stopniowo, szczególnie po opalaniu lub wysiłku.
• Nie wchodź do wody po alkoholu, podczas burzy, silnego wiatru ani wysokich fal.
• Nie skacz do nieznanej wody i nie pływaj w pobliżu portów, zapór, śluz, mostów oraz szlaków żeglugowych.
• Unikaj dzikich kąpielisk, glinianek, żwirowisk i miejsc z nieznanym dnem.
• Na kajaku, łodzi, rowerze wodnym i desce SUP zakładaj dopasowaną oraz zapiętą kamizelkę.
• Dzieci nad wodą obserwuj bez przerwy, także wtedy, gdy potrafią pływać.
🌊 GDY KTOŚ TONIE
Natychmiast powiadom ratownika lub zadzwoń pod numer 112. Pomagaj z brzegu, podając koło, rzutkę, linę lub długi przedmiot, a bez przygotowania i zabezpieczenia nie wskakuj do wody.
❄️ ZAMARZNIĘTE ZBIORNIKI
Nie wchodź na zamarznięte jeziora, stawy ani rzeki, a do jazdy na łyżwach wybieraj przygotowane lodowisko. Gdy pod kimś załamie się lód, zadzwoń pod numer 112 i podaj z brzegu linę, gałąź lub inny długi przedmiot.
⛰️ GÓRY
• Sprawdź pogodę, komunikaty GOPR lub TOPR oraz informacje o zamkniętych szlakach.
• Zimą sprawdź zagrożenie lawinowe i warunki na trasie.
• Wybierz trasę odpowiednią do swoich możliwości i dostępnego czasu.
• Poruszaj się po oznakowanym szlaku i nie wybieraj nieznanych skrótów.
• Wyruszaj rano, zachowaj zapas czasu przed zmrokiem i zawróć, gdy pogoda się pogarsza.
• Zainstaluj aplikację Ratunek.
⛈️ Podczas burzy zejdź ze szczytu, grani i otwartej przestrzeni, nie chowaj się pod samotnym drzewem i jak najszybciej poszukaj bezpiecznego schronienia.
🧭 Gdy zgubisz szlak, zachowaj spokój, sprawdź pozycję na mapie, a jeżeli jest to bezpieczne, wróć do ostatniego widzianego oznaczenia lub wezwij pomoc.
🏕️ LAS I BIWAK
• Biwakuj wyłącznie w miejscach, w których jest to dozwolone.
• Sprawdź zagrożenie pożarowe i prognozę pogody.
• Nie rozstawiaj namiotu pod martwymi lub uszkodzonymi drzewami ani w miejscu zagrożonym zalaniem.
• Nie zastawiaj dróg leśnych i dojazdowych dla służb.
• Zabezpiecz żywność i nie zbliżaj się do dzikich zwierząt.
• Zabezpiecz się przed kleszczami i po powrocie dokładnie obejrzyj ciało.
• Nie jedz nieznanych grzybów, owoców ani roślin.
🔥 GRILL I OGNISKO
• Ogień rozpalaj tylko w miejscu, w którym jest to dozwolone.
• Grill ustaw stabilnie, z dala od namiotów, suchej trawy, drzew i materiałów łatwopalnych.
• Nie rozpalaj ognia podczas silnego wiatru, suszy ani obowiązującego zakazu.
• Nie dolewaj benzyny, spirytusu ani innych łatwopalnych cieczy do ognia.
• Przygotuj wodę, piasek lub gaśnicę i nigdy nie pozostawiaj ognia bez nadzoru.
• Przed odejściem dokładnie ugaś ogień i upewnij się, że nic się nie żarzy.
❗ PAMIĘTAJ
Nie łącz alkoholu z kąpielą, sportem, prowadzeniem pojazdu ani obsługiwaniem ognia. Nie ryzykuj życia, próbując ratować kogoś bez odpowiedniego zabezpieczenia. Najpierw wezwij pomoc i wykonuj polecenia dyspozytora.
☎️ WAŻNE NUMERY
🚨 Ogólny numer alarmowy: 112
🌊 Ratownictwo wodne: 984 lub 601 100 100
⛰️ GOPR i TOPR: 985 lub 601 100 300
Silne krwawienie lub krwotok to utrata dużej ilości krwi, która może w krótkim czasie doprowadzić do bezpośredniego zagrożenia życia, w tym do wstrząsu hipowolemicznego (objawy: blada, zimna i spocona skóra, szybki oddech i przyśpieszona praca serca, możliwe osłabienie, nudności, utrata przytomności). Najważniejsze jest szybkie zatrzymanie utraty krwi. Nie musisz rozpoznawać, czy krwawienie jest tętnicze czy żylne. Liczy się jego intensywność i stan poszkodowanego.
🩸 KIEDY KRWAWIENIE ZAGRAŻA ŻYCIU?
• Krew wypływa stale, bardzo intensywnie lub gwałtownie tryska z rany.
• W krótkim czasie pojawia się duża ilość krwi albo szybko przesiąka ubranie, gaza lub opatrunek.
• Krwawienie nie ustaje mimo mocnego, bezpośredniego ucisku.
• Poszkodowany staje się blady, osłabiony, ma zimną i wilgotną skórę, zawroty głowy, szybki oddech, zaburzenia świadomości lub traci przytomność.
Przy takim krwawieniu natychmiast rozpocznij tamowanie krwi i wezwij pomoc pod numerem 112.
🚨 NAJPIERW BEZPIECZEŃSTWO
Sprawdź, czy miejsce zdarzenia jest bezpieczne oraz zadbaj o ochronę osobistą - załóż rękawiczki jednorazowe (najlepiej podwójnie). Oceń miejsce zdarzenia, stan poszkodowanego, przyczynę obrażeń.
🩸 SILNE KRWAWIENIE Z RANY. JAK POSTĘPOWAĆ?
Jeśli krew wypływa z rany intensywnie, nieprzerwanie lub szybko przesiąka przez opatrunek, potraktuj to jako silne krwawienie i rozpocznij jego tamowanie. Zawsze dążymy do zatamowania krwawienia w miejscu, w którym ono występuje, a nie do zatrzymania krążenia np. w całej kończynie.
Odsłoń ranę i znajdź miejsce, z którego wypływa krew. Przyłóż bezpośrednio do rany gazę, opatrunek lub czysty materiał. Mocno uciskaj ranę dłonią. Ucisk powinien być silny, bezpośredni i ciągły. Najważniejsze jest utrzymanie stałego nacisku. Jeśli gaza przesiąka krwią podczas ucisku, nie odrywaj tej, która leży bezpośrednio na ranie. Możesz dokładać na nią kolejne warstwy gazy/opatrunku i nadal mocno uciskać. Nie trać czasu na przemywanie ani dezynfekowanie mocno krwawiącej rany. Najpierw zatrzymaj krwawienie.
🧪 OPATRUNEK HEMOSTATYCZNY
Opatrunek hemostatyczny to specjalna gaza lub opatrunek zawierający środek wspomagający zatrzymanie krwawienia.
Stosuje się go przy silnym krwawieniu bezpośrednio w miejscu, z którego wypływa krew. Może on zastąpić zwykłą gazę lub opatrunek.
Przy głębokiej ranie opatrunek hemostatyczny można wprowadzić do wnętrza rany, tak aby dotarł bezpośrednio do miejsca krwawienia. Takie wypełnienie rany wykonuj tylko wtedy, gdy wiesz, jak prawidłowo zastosować opatrunek hemostatyczny. Następnie bardzo mocno i nieprzerwanie uciskaj miejsce krwawienia.
❗ Sam opatrunek hemostatyczny nie zastępuje ucisku.
🩹 OPATRUNEK UCISKOWY
Opatrunek uciskowy służy do utrzymywania stałego nacisku na miejsce krwawienia.
Na wcześniej nałożoną gazę, umieść zwinięty w całości bandaż, (zwiększy on nacisk dokładnie w miejscu krwawienia). Następnie całość mocno owiń i przymocuj bandażem elastycznym. Cały czas uciskaj opatrunek ręką, ponieważ celem każdego opatrunku w przypadku krwotoku/krwawienia jest wytworzenie się skrzepu.
❗ Opatrunek uciskowy nie jest tym samym co opaska uciskowa. Opatrunek uciska miejsce rany. Opaska uciskowa zaciska całą kończynę powyżej miejsca krwotoku.
🟥 OPASKA UCISKOWA
Opaska uciskowa to specjalna opaska zaciskana wokół ręki lub nogi w celu zatrzymania zagrażającego życiu krwotoku z kończyny. Nie stosuje się jej przy każdym krwawieniu. Stosuj ją, gdy występuje zagrażający życiu krwotok z ręki lub nogi, którego nie można zatrzymać mocnym bezpośrednim uciskiem (np. w przypadku amputacji lub rozległych zmiażdżeń).
Załóż opaskę około 5 do 7 cm powyżej rany. Nie zakładaj jej na kolanie, łokciu ani innym stawie. Zaciśnij ją aż do zatrzymania krwawienia. Opaska musi być założona ciasno, tak abyśmy nie mogli włożyć pod nią trzech naszych palców. (Ważne: zapisz godzinę jej założenia i niczym jej nie zakrywaj, musi być widoczna). Jeżeli mimo założenia opaski uciskowej krwotok nie ustępuje, zakładamy kolejną powyżej pierwszej. Optymalny czas zastosowanej opaski wynosi 2h.
❗ Założonej opaski nie luzuj ani nie zdejmuj. Powinien zrobić to dopiero personel medyczny. Opaskę uciskową stosujemy do krwotoków z kończyn. Nie zakładamy jej na szyję ani tułów.
🔪 GDY W RANIE TKWI CIAŁO OBCE
Jeżeli w ranie utkwił nóż, kawałek szkła, metalu lub inny większy przedmiot, nie wyciągaj go. Przedmiot może częściowo ograniczać krwawienie. Jego usunięcie może spowodować gwałtowne zwiększenie utraty krwi. Uciskaj ranę wokół przedmiotu, a nie bezpośrednio na niego. Obłóż przedmiot gazą lub innym materiałem opatrunkowym z obu stron, a następnie przymocuj opatrunek bandażem tak, aby przedmiot możliwie dobrze ustabilizować.
Jeżeli występuje zagrażający życiu krwotok z kończyny i konieczne jest zastosowanie opaski uciskowej, załóż ją powyżej miejsca urazu.
👃 KRWAWIENIE Z NOSA
Tutaj postępujemy inaczej niż przy krwawiącej ranie.
• Posadź osobę i pochyl jej głowę lekko do przodu.
• Mocno ściśnij palcami skrzydełka jego nosa.
• Utrzymuj nieprzerwany ucisk przez 10 do 15 minut. W tym czasie osoba powinna oddychać przez usta i wypluwać krew, która znalazła się w jamie ustnej (nie powinna jej połykać!). Nie puszczaj nosa w tym czasie, aby sprawdzić, czy nadal krwawi.
• Dodatkowo możesz przyłożyć poszkodowanemu zimny kompres na kark.
❌ Ważne: nie odchylaj głowy do tyłu!
Krew spływa wtedy do gardła zamiast wydostawać się na zewnątrz. Może zostać połknięta, wywołać wymioty, a przy intensywnym krwawieniu powodować dodatkowe zagrożenie.
🩸 KRWOTOK WEWNĘTRZNY
Krwotok wewnętrzny oznacza krwawienie wewnątrz organizmu. Krwi może w ogóle nie być widać. Może wystąpić między innymi po wypadku komunikacyjnym, upadku z wysokości, przygnieceniu, silnym uderzeniu albo urazie brzucha lub klatki piersiowej.
Niepokojące są bladość, zimna i wilgotna skóra, narastające osłabienie, szybki oddech, senność lub utrata przytomności. Alarmujące są również silny ból, powiększający się obrzęk lub rozległe zasinienie po urazie oraz wymiotowanie, odkrztuszanie lub oddawanie krwi.
Takiego krwawienia nie można zatamować z zewnątrz.
☎️ Natychmiast zadzwoń pod numer 112.
Ogranicz ruch poszkodowanego. Zapewnij mu komfort cieplny i obserwuj jego stan. Nie podawaj jedzenia ani picia.
Jeżeli poszkodowany straci przytomność, sprawdź oddech. Jeżeli nie oddycha prawidłowo, rozpocznij RKO i użyj AED, jeśli jest dostępne.
❗ PAMIĘTAJ
Przy silnym krwawieniu liczy się szybkie działanie.
🩸 Mocno i bezpośrednio uciskaj miejsce krwawienia.
🧪 Jeżeli masz opatrunek hemostatyczny, zastosuj go bezpośrednio na ranę i nadal mocno uciskaj.
🩹 Po opanowaniu krwawienia zastosuj opatrunek uciskowy, aby utrzymać nacisk.
🟥 Jeżeli zagrażającego życiu krwotoku z ręki lub nogi nie można zatrzymać bezpośrednim uciskiem, zastosuj opaskę uciskową.
☎️ Przy krwotoku zagrażającym życiu wezwij pomoc pod numerem 112.
Burza to nie tylko pioruny. Towarzyszyć jej mogą gwałtowne porywy wiatru, ulewny deszcz, grad, podtopienia, spadające konary oraz zerwane linie energetyczne. Warunki mogą pogorszyć się bardzo szybko.
Najważniejsza zasada jest prosta: jeżeli słyszysz grzmot, jesteś już wystarczająco blisko burzy, aby piorun stanowił zagrożenie. Jak najszybciej schroń się w budynku lub zamkniętym samochodzie.
🌩️ ZANIM BURZA NADEJDZIE
Sprawdzaj prognozy i ostrzeżenia IMGW oraz Alerty RCB, szczególnie przed wyjściem w góry, nad wodę lub na dłuższą wycieczkę.
Jeżeli zapowiadane są burze, nie czekaj na pierwszy piorun. Wróć wcześniej do bezpiecznego miejsca. Zabezpiecz przedmioty znajdujące się na balkonie, tarasie i podwórku. Silny wiatr może je porwać. Zamknij okna i drzwi, a samochód przestaw z dala od drzew.
🏠 GDY JESTEŚ W DOMU
Dom jest jednym z najbezpieczniejszych miejsc podczas burzy, ale również wewnątrz warto zachować ostrożność.
• Zamknij okna i drzwi i trzymaj się od nich z daleka.
• Nie wychodź na balkon, taras ani ganek.
• Nie korzystaj w tym czasie z prysznica, wanny ani nie zmywaj naczyń. Prąd po uderzeniu pioruna może przemieszczać się także instalacją wodną.
• Unikaj korzystania z urządzeń podłączonych do sieci elektrycznej. Przed nadejściem burzy warto odłączyć szczególnie wrażliwy i kosztowny sprzęt, np. telewizor, komputer, monitor, router, konsolę, sprzęt audio i ładowarki. Nie czekaj z odłączaniem urządzeń do chwili, gdy burza jest już bezpośrednio nad domem.
⚡ Warto wcześniej zadbać o sprawną instalację elektryczną, prawidłowe uziemienie i ochronę przeciwprzepięciową. Dobra listwa przeciwprzepięciowa może stanowić dodatkową ochronę sprzętu, ale nie zastępuje ochrony przeciwprzepięciowej instalacji ani instalacji odgromowej. Zwykły przedłużacz nie chroni przed przepięciami.
📱 Telefonu komórkowego można używać, jeżeli nie jest podłączony przewodem do ładowarki.
🌳 GDY JESTEŚ W LESIE
Najlepiej jak najszybciej dotrzeć do bezpiecznego budynku lub samochodu. Nie chowaj się pod samotnym, wysokim drzewem. Zagrożeniem jest nie tylko piorun, lecz również łamiące się konary i przewracające drzewa.
Jeżeli nie możesz opuścić lasu, wybierz niżej położone miejsce wśród niższych drzew. Unikaj skraju lasu, najwyższych drzew oraz słupów i linii energetycznych.
🌾 NA OTWARTEJ PRZESTRZENI
Na zewnątrz podczas burzy nie ma miejsca całkowicie bezpiecznego. Priorytetem zawsze jest dotarcie do budynku lub zamkniętego samochodu.
Jeżeli nie masz żadnego schronienia:
• zejdź z wzniesienia i znajdź obniżenie terenu
• oddal się od samotnych drzew, masztów, słupów, ogrodzeń i linii energetycznych
• nie kładź się na ziemi, ponieważ prąd po uderzeniu pioruna może rozchodzić się po jej powierzchni
• w ostateczności przykucnij nisko ze złączonymi stopami, ograniczając kontakt ciała z podłożem
• jeżeli jesteście w grupie, rozproszcie się zamiast stać blisko siebie.
🌊 NAD WODĄ
Jeżeli słyszysz grzmot, natychmiast wyjdź z wody. Dotyczy to jeziora, rzeki, morza, basenu oraz łodzi. Po wyjściu nie pozostawaj na plaży ani bezpośrednio przy brzegu. Odejdź od wody i poszukaj bezpiecznego budynku lub samochodu. Nie czekaj, aż zacznie padać. Piorun może pojawić się również poza obszarem intensywnego deszczu.
⛰️ W GÓRACH
Burza w górach jest szczególnie niebezpieczna ze względu na dużą ekspozycję terenu i szybko zmieniającą się pogodę.
Jeżeli zbliża się burza, jak najszybciej zejdź ze szczytu, grani i innych odsłoniętych miejsc w niższy teren. Nie zatrzymuj się przy krzyżach, masztach, metalowych łańcuchach ani pod samotnym drzewem.
Najważniejsze jest jednak planowanie. Przed wyjściem sprawdź prognozę i tak zaplanuj trasę, aby nie znaleźć się na grani lub szczycie w czasie prognozowanych burz.
🚗 W SAMOCHODZIE
Jeżeli nie możesz dotrzeć do budynku, zamknięty samochód z twardym, metalowym dachem jest dobrym schronieniem przed piorunem. Ochronę zapewnia przede wszystkim metalowa karoseria pojazdu, a nie tylko gumowe opony.
Zamknij szyby i pozostań w środku. Nie dotykaj niepotrzebnie metalowych elementów połączonych z karoserią. Nie zatrzymuj się pod drzewami, słupami ani liniami energetycznymi.
Jeśli jesteś w czasie jazdy, zwolnij i dostosuj prędkość do warunków. Jeśli jazda staje się niebezpieczna, zatrzymaj się w bezpiecznym miejscu i przeczekaj najgwałtowniejszą część burzy. Nie wjeżdżaj w zalaną drogę.
⏱️ BURZA UCICHŁA? JESZCZE NIE WYCHODŹ
Po ostatnim usłyszanym grzmocie odczekaj co najmniej 30 minut, zanim ponownie wyjdziesz na zewnątrz lub wrócisz do aktywności na wodzie czy w górach.
⚡ GDY KOGOŚ PORAZI PIORUN
Osobę porażoną piorunem można bezpiecznie dotknąć. Nie pozostaje ona „naładowana” prądem.
☎️ Wezwij pomoc pod numerem 112.
Sprawdź przytomność i oddech. Jeżeli osoba nie oddycha prawidłowo, rozpocznij RKO i użyj AED, jeżeli jest dostępne.
❗ PAMIĘTAJ
Jeżeli słyszysz grzmot, nie czekaj na deszcz ani na kolejny piorun. Szukaj bezpiecznego schronienia.
Aktualne informacje z życia jednostki, relacje z działań, ćwiczeń, wydarzeń, szkoleń oraz aktywności MDP publikujemy na naszym profilu na Facebooku.
Obserwuj nasze działania!
Jeżeli chcesz dowiedzieć się więcej o działalności naszej jednostki, wesprzeć nas, zapytać o Młodzieżową Drużynę Pożarniczą lub nawiązać współpracę, zapraszamy do kontaktu.