Νίκος Μάνεσης (μέρος 1/2)
Νίκος Μάνεσης (μέρος 1/2)
19/03/2025 - konstantina g.,Mema & κ. Νίκος Μάνεσης - Συνέντευξη
Ετικέτες: εκπαίδευση, πρωτοβάθμια εκπαίδευση, δευτεροβάθμια εκπαίδευση, τριτοβάθμια εκπαίδευση, δάσκαλος, εκπαιδευτικός, μαθητής, εκπαιδευτικό σύστημα, παιδεία, σχολείο
Ξεκινώντας, ας ξεκαθαρίσουμε σε ποιο επάγγελμα θα αναφερθούμε σήμερα. Ποιο είναι το επάγγελμά σας;
Εργάζομαι στο Πανεπιστήμιο της Πάτρας στο Tμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και Κοινωνικής Εργασίας, ως Eργαστηριακό Διδακτικό Προσωπικό.
Τι σας παρακίνησε σε αυτήν σας την επιλογή;
Οι αρχικές μου σπουδές είναι εκπαιδευτικός. Όταν τελείωσα το Λύκειο, πέρασα στα Ιωάννινα ως δάσκαλος. Εκείνη την περίοδο ήταν και σχετικά εύκολος ο διορισμός. Mόλις απολύθηκα από τον στρατό βρέθηκα να διδάσκω σε ένα μονοθέσιο σχολείο. Μετά από περίπου δέκα χρόνια εργασίας, αντιλαμβανόμουνα ότι κάτι δεν πάει καλά με το επάγγελμά μου. Όσο και να κατέβαλα κόπο, δεν έδειχνε να αποδίδει αυτό για τους μαθητές και τις μαθήτριες. Δεν έβλεπα την πρόοδό τους. Ταυτόχρονα άρχισα να μην νιώθω καλά με το επάγγελμά μου γι’ αυτόν τον λόγο, ότι κάτι δεν έκανα καλά. Έτσι, αποφάσισα να μελετήσω περισσότερο και να κάνω μεταπτυχιακές και διδακτορικές σπουδές. Το 2004 γύρισα ως δάσκαλος στο σχολείο. Υπηρέτησα ως διευθυντής, αλλά και ως σχολικός σύμβουλος μέχρι που το 2019 αποφάσισα να περάσω στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Δηλαδή τώρα έχω στην φροντίδα μου τους αυριανούς δασκάλους και δασκάλες.
Ποιες σπουδές ή πτυχία θα χρειαζόταν κάποιος για να γίνει εκπαιδευτικός;
Εκείνα τα χρόνια χρειαζόταν όπως είπα πριν, το πτυχίο μιας Παιδαγωγικής Ακαδημίας. Τότε ήταν επαρκές για να πας να διδάξεις ως δάσκαλος. Σήμερα, έχουν αλλάξει οι οικονομικές, πολιτιστικές και κοινωνικές συνθήκες όπως και η δομή της οικογένειας. Έχει αλλάξει και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Υπάρχει ακόμα μεγαλύτερη ανάγκη για διεύρυνση των βασικών σπουδών για να ανταποκριθείς και σε άλλους ρόλους. Δεν είναι πια μόνο διδακτικός, δεν είναι μόνο οι γνώσεις. Είναι πολύ σημαντικό να είσαι συμβουλευτικός τόσο με τους γονείς και τα παιδιά όσο και με τους συναδέλφους. Έχεις ανάγκη για ευρύτερες γνώσεις, καθώς οι βασικές σπουδές δεν είναι αρκετές πια. Για να τις αποκτήσεις χρειάζονται περαιτέρω σπουδές, επιμορφωτικά σεμινάρια και τα λοιπά.
Ποιες δεξιότητες είναι κατά τη γνώμη σας απαραίτητες;
Καταρχήν επικοινωνιακές δεξιότητες. Για ένα καλό μάθημα πρέπει να καταφέρεις ο μαθητής να είναι εκεί και να παρακολουθεί. Σε αυτό το κομμάτι η διαδικασία που θα παραδώσεις το μάθημα εμπλέκοντας τους μαθητές και τις μαθήτριες ενεργητικά, η οπτική επαφή, ο τρόπος που θέτονται οι ερωτήσεις, μέχρι και η αλλαγή του τόνου φωνής, είναι τέτοιες δεξιότητες. Μετά όπως προείπα είναι και οι συμβουλευτικές. Να μπορείς να ακούς, να έχεις συναισθηματική νοημοσύνη, να αναγνωρίσεις ότι είναι αναμενόμενο να μην ενδιαφέρονται όλοι για όλα, ιδιαίτερα τα παιδιά γιατί ούτε εμείς ενδιαφερόμασταν για όλα. Επίσης χρειάζεται να αναστοχάζεσαι την διδασκαλεία σου με στόχο να βελτιώνεσαι για να συμμετάσχουν όλο και περισσότεροι/ες στο μάθημα και ταυτοχρόνως να έχει και αποτελέσματα. Είναι μια επίπονη καθημερινή εργασία που απαιτεί ψυχική ανθεκτικότητα γιατί θα χρειαστεί να σταθεί ως προσωπικότητα και ως εκπαιδευτικός.
Είναι πολύ αργά για κάποιον να ξεκινήσει μετά από κάποια συγκεκριμένη ηλικία;
Όχι, ποτέ δεν είναι αργά. Για παράδειγμα, δεν θα ξεχάσω ποτέ την κυρία Έφη, που γνώρισα δουλεύοντας ως σχολικός σύμβουλος σε ένα χωριό κάποιας περιφέρειας, η οποία δούλευε πολλά χρόνια στο νοσοκομείο του Ρίου στις κλινικές και μετά από πάρα πολλά χρόνια επίπονης δουλειάς αποφάσισε να διαβάσει, να σπουδάσει και να γίνει δασκάλα. Είναι μια πάρα πολύ καλή δασκάλα γιατί ήθελε πάντα να βοηθήσει τον άνθρωπο, αυτή τη φορά από ένα άλλο πόστο. Αρκεί να έχει κάποιος την έγνοια της φροντίδας, του να νοιάζεσαι για κάποιον.
Ποια θα λέγατε ότι είναι τα αρνητικά του να εργάζεται κάποιος ως δάσκαλος/δασκάλα;
Για εμένα δεν υπάρχουν αρνητικά. Καταρχάς, είναι ένα επάγγελμα που έχει ως κέντρο τον άνθρωπο. Πρέπει να είσαι ανοιχτός, να λειτουργείς ως γέφυρα, να θες να δώσεις σε κάποιον ή σε κάποια ευκαιρίες να ακολουθήσει τον δρόμο του. Θα αναγκαστείς όμως να συνειδητοποιήσεις ότι δεν θα μάθουν τα ίδια όλοι και όλες. Θα υπάρξουν δυσκολίες, αλλά τα παιδιά δεν είναι εκεί για να σε βασανίσουν. Ο μαθητής δεν είναι το πρόβλημα, το πρόβλημα έρχεται μαζί με τον μαθητή και το αντιμετωπίζεις. Ο άνθρωπος που θέλει να ακολουθήσει αυτό το μονοπάτι πρέπει να ρωτήσει τον εαυτό του αν μπορεί να το κάνει, γι’ αυτό και μίλησα για ψυχική ανθεκτικότητα. Πρέπει το παιδί να καταλάβει ότι κάποιος είναι εδώ να το ακούσει, ακόμα κι αν δεν μπορεί πάντα να το βοηθήσει. Δεν πρέπει το επάγγελμα να το βλέπεις ως πρόβλημα.
Ποια είναι η χειρότερη εμπειρία σας;
Υπάρχουν αρκετές δύσκολες εμπειρίες, δύσκολες στιγμές τις οποίες σκέφτομαι και οφείλονται σε δικά μου λάθη γνωστικά ή συμπεριφορικά. Κάποια φορά που μίλησα πιο απότομα, κάποια φορά που βιάστηκα να πάρω μια απόφαση ή να κατηγορήσω κάποιον επειδή κι εγώ άργησα να καταλάβω τον ρόλο μου. Τα πρώτα χρόνια σκεφτόμουν «Γιατί δεν μαθαίνουν όλοι;» κάτι το οποίο είναι πολύ μακριά από την πραγματικότητα. Χρειάστηκε να αλλάξω τον τρόπο που σκέφτομαι.
Βέβαια, υπήρχαν και οι άσχημες εμπειρίες, όπως όταν μια μαθήτρια λιποθύμησε λόγω διαβήτη και δεν μας είχε ενημερώσει η οικογένεια γι΄ αυτό το θέμα. Γι’ αυτό θέλουμε να ξέρουμε το ιστορικό του παιδιού, για τις ώρες ανάγκης. Γιατί θέλουμε τα παιδιά να γυρίζουν ασφαλή στο σπίτι τους. Είναι και αυτό φροντίδα.
Σε αντίθεση με την προηγούμενη ερώτηση, ποια είναι η καλύτερη εμπειρία σας;
Πολλές. Νιώθω ευλογημένος, χωρίς να το θεωρηθεί εγωιστικό, γιατί πάρα πολλοί άνθρωποι μου εκφράζονται με εμπιστοσύνη. Μου μεταφέρουν προσωπικά τους προβλήματα, ζητήματα που τους απασχολούν. Έχω την τιμή να μοιράζονται μαζί μου τις χαρές και τις λύπες τους, σαν να είμαι δικός τους άνθρωπος. Είναι άπειρες αυτές οι στιγμές και με κάνουν ιδιαίτερα χαρούμενο, γιατί αποδεικνύει ότι μπόρεσα να ανταποδώσω, έστω και λίγο, αυτήν την αγάπη που πήρα από τους μαθητές και τις μαθήτριες αλλά και από τις οικογένειές τους.
Πώς θα χαρακτηρίζατε τον μισθό;
Σε όλον τον κόσμο, πλην μερικών χωρών όπως η Τουρκία –ναι, σωστά διαβάζετε-, οι μισθοί των εκπαιδευτικών είναι από τους πιο χαμηλούς. Ταυτόχρονα ο εκπαιδευτικός δέχεται όλο και περισσότερη πίεση για μαθησιακά αποτελέσματα, κάτι το οποίο εν μέρη είναι ψευδές γιατί όση πίεση και να βάλεις στον εκπαιδευτικό, η διαδικασία έχει να κάνει με τον μαθητή και την μαθήτρια, με τους γονείς, με τις κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες, με την νοημοσύνη. Δεν έχει να κάνει μόνο με τον εκπαιδευτικό. Ωστόσο, ανά την Ευρώπη και τον κόσμο, ενώ οι μισθοί είναι χαμηλοί, οι απαιτήσεις είναι υψηλές και θεωρείται ότι ο εκπαιδευτικός έχει όλη την ευθύνη. Αν δεν σου αρέσει το επάγγελμα, αξίζει να δεσμεύσεις την ζωή σου για 800€ μισθό; Πρέπει να το σκεφτούμε σοβαρά γιατί είναι ένα απαιτητικό, όπως είπαμε, αλλά και χαμηλόμισθο επάγγελμα. Να σημειωθεί ότι πολλοί εκπαιδευτικοί χρησιμοποίησαν δικά τους χρήματα για να εξοπλιστούν για την εξ αποστάσεως εκπαίδευση. Άνοιξαν το σχολείο από τα σπίτια τους. Μπορούν να προσφερθούν κι άλλα από την Πολιτεία στον/στην εκπαιδευτικό, αλλά και για την εκπαίδευση.
Μετανιώνετε για κάτι σχετικά με το επάγγελμά σας; (Π.χ. μία ευκαιρία, μία προαγωγή)
Όχι. Είχα ευκαιρία το ’90 να βρεθώ με απόσπαση στο Λονδίνο σε Ελληνικό σχολείο, αλλά εκείνο το χρονικό διάστημα είχαν διαμορφωθεί οικογενειακές και επαγγελματικές συνθήκες που ήθελα να εξελίξω, οπότε δεν θα ακολουθούσα εκείνο τον δρόμο. Παρ’ όλο που θα ήταν μια καλή οικονομική ευκαιρία, δεν το μετάνιωσα στην πορεία γιατί οι σπουδές μου μού επέτρεψαν να απασχοληθώ και σε άλλες δομές εκπαίδευσης και σε άλλες βαθμίδες και να δω πιο σφαιρικά την εκπαίδευση.
Για ποιο πράγμα πρέπει να προετοιμαστεί κάποιος που θέλει να ακολουθήσει το επάγγελμα αυτό;
Νομίζω ότι έχω απαντήσει. Να προετοιμαστεί για δια βίου μάθηση, για συμβουλευτικές και επικοινωνιακές δεξιότητες, για τις συνεχείς αλλαγές του κοινωνικού πλαισίου. Στην ουσία πρέπει να είναι συνέχεια σε εγρήγορση. Κάθε μέρα μαθαίνεις και αυτό είναι και το ωραίο. Αλλάζεις ως άνθρωπος και αυτό είναι πρόοδος. Η επαγγελματική εξέλιξη συνάδει με την προσωπική εξέλιξη.
Τι θα τον συμβουλεύατε;
Θα συμβούλευα να έχει διάθεση προσφοράς. Να θέλει να συνδράμει, να θέλει να αναδείξει, να δώσει την ευκαιρία στους μαθητές του να παρουσιάσουν τα ταλέντα τους και τις ικανότητές τους, να τους δώσει την ευκαιρία να υπάρξουν. Κυρίως να δημιουργήσει ένα περιβάλλον όπου τα παιδιά είναι χαρούμενα ώστε να τα βλέπει να πετούν όλο και πιο ψηλά, όλο και πιο μακριά.