Wat doet de gemeente eigenlijk?

Nederland telt 342 gemeenten. Een gemeente is de overheid die het dichtst bij inwoners staat. Vrijwel iedereen heeft dagelijks of regelmatig met de gemeente te maken. Denk aan het aanvragen van een paspoort, het ophalen van afval, de aanleg van wegen of het bouwen van woningen.

Gemeenten hebben veel verantwoordelijkheden en mogen binnen de landelijke wetgeving zelf keuzes maken. Daardoor kunnen gemeenten onderling verschillen in beleid en prioriteiten. De gemeenteraad bepaalt grotendeels welke keuzes worden gemaakt.

De belangrijkste taken van de gemeente

Registratie van inwoners

De gemeente houdt bij wie er in de gemeente woont. Dit gebeurt in de Basisregistratie Personen (BRP). Verhuis je, krijg je een kind of verandert je burgerlijke staat? Dan moet je dit doorgeven aan de gemeente.

Paspoorten, identiteitskaarten en rijbewijzen

Voor een paspoort, identiteitskaart, rijbewijs of andere officiële documenten kun je terecht bij het gemeentehuis. Ook voor veel uittreksels en verklaringen is de gemeente het eerste aanspreekpunt.

Inkomen en financiële ondersteuning

De gemeente ondersteunt inwoners die tijdelijk onvoldoende inkomen hebben om van te leven. Bijvoorbeeld via een bijstandsuitkering, schuldhulpverlening of andere regelingen voor mensen die financiële problemen hebben.

Zorg en maatschappelijke ondersteuning

Gemeenten zijn verantwoordelijk voor een groot deel van de zorg en ondersteuning aan inwoners. Denk hierbij aan:

* huishoudelijke hulp;

* hulpmiddelen zoals een rolstoel of scootmobiel;

* begeleiding van mensen die zelfstandig wonen;

* ondersteuning voor mantelzorgers;

* jeugdhulp voor kinderen en jongeren.

Deze taken zijn geregeld in onder andere de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), de Jeugdwet en de Participatiewet.

Werk en participatie

Gemeenten helpen inwoners bij het vinden van werk of het volgen van een opleiding. Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt kunnen begeleiding of ondersteuning krijgen om weer aan het werk te gaan.

Onderwijs

De gemeente zorgt voor goede schoolgebouwen en ondersteunt leerlingen die extra hulp nodig hebben. Ook werkt de gemeente samen met scholen aan onderwerpen zoals leerplicht, leerlingenvervoer en passend onderwijs.

Woningbouw en ruimtelijke ordening

De gemeente bepaalt waar woningen, bedrijven, natuurgebieden en recreatie kunnen komen. Dit gebeurt via omgevingsplannen en andere ruimtelijke besluiten.

Daarnaast maakt de gemeente afspraken met woningcorporaties over onder meer de bouw van sociale huurwoningen, betaalbare woningen en de leefbaarheid van wijken.

Wegen, verkeer en openbare ruimte

De gemeente legt wegen, fietspaden, trottoirs en parkeerplaatsen aan en zorgt voor het onderhoud daarvan. Ook plaatst de gemeente straatverlichting, verkeersborden en groenvoorzieningen.

Milieu en afval

De gemeente is verantwoordelijk voor de inzameling van huishoudelijk afval en stimuleert afvalscheiding. Daarnaast houdt zij zich bezig met duurzaamheid, klimaatadaptatie, energiebesparing en het beschermen van de leefomgeving.

Sport, cultuur en verenigingen

Veel gemeenten ondersteunen sportverenigingen, culturele instellingen, bibliotheken, gemeenschapshuizen en evenementen met subsidies of andere vormen van ondersteuning. Daarmee dragen zij bij aan een levendige en sociale gemeenschap.

Economie en ondernemers

Gemeenten zorgen voor een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor ondernemers. Zij investeren onder andere in bedrijventerreinen, bereikbaarheid en vergunningverlening om werkgelegenheid en economische groei te stimuleren.

Veiligheid

Samen met politie, brandweer en andere hulpdiensten werkt de gemeente aan een veilige leefomgeving. Denk aan de aanpak van overlast, ondermijning, evenementenveiligheid en crisisbeheersing.

Wie bestuurt de gemeente?

Een gemeente wordt niet bestuurd door één persoon. Er zijn drie belangrijke bestuursorganen die ieder hun eigen rol hebben.

De gemeenteraad

De gemeenteraad wordt iedere vier jaar rechtstreeks gekozen door de inwoners tijdens de gemeenteraadsverkiezingen. De raadsleden vertegenwoordigen de inwoners en bepalen de hoofdlijnen van het gemeentelijk beleid.

De gemeenteraad:

* stelt het gemeentelijk beleid vast;

* neemt besluiten over belangrijke onderwerpen;

* stelt de gemeentelijke begroting vast;

* controleert het college van burgemeester en wethouders.

De gemeenteraad beslist bijvoorbeeld of er geld beschikbaar wordt gesteld voor woningbouw, sportvoorzieningen of onderhoud van wegen.

Het college van burgemeester en wethouders

Het college bestaat uit de burgemeester en de wethouders. De wethouders worden door de gemeenteraad benoemd en zijn verantwoordelijk voor verschillende beleidsterreinen, zoals financiën, wonen, verkeer of zorg.

Het college:

* voert de besluiten van de gemeenteraad uit;

* verzorgt het dagelijks bestuur van de gemeente;

* bereidt nieuwe plannen en voorstellen voor.

Het college zorgt er bijvoorbeeld voor dat nieuwe fietspaden worden aangelegd, vergunningen worden verleend of afval wordt ingezameld.

De burgemeester

De burgemeester is voorzitter van zowel de gemeenteraad als het college van burgemeester en wethouders. Anders dan de raadsleden wordt de burgemeester niet rechtstreeks gekozen door de inwoners, maar benoemd door de regering op aanbeveling van de gemeenteraad.

De burgemeester is onder meer verantwoordelijk voor:

* openbare orde en veiligheid;

* crisisbeheersing;

* samenwerking met politie en brandweer;

* de representatie van de gemeente.

Bij grote evenementen, noodsituaties of verstoringen van de openbare orde kan de burgemeester besluiten nemen om de veiligheid te waarborgen.

Hoe kun je als inwoner invloed uitoefenen?

Inwoners kunnen op verschillende manieren invloed uitoefenen op het gemeentelijk beleid. Natuurlijk door iedere vier jaar te stemmen tijdens de gemeenteraadsverkiezingen, maar ook tussentijds zijn er mogelijkheden.

Je kunt bijvoorbeeld:

* inspreken tijdens vergaderingen van de gemeenteraad;

* contact opnemen met een raadslid of een politieke partij;

* deelnemen aan bewonersbijeenkomsten;

* een burgerinitiatief of petitie indienen;

* meedenken over plannen via participatietrajecten van de gemeente.

Waarom is de gemeente zo belangrijk?

Veel besluiten die direct invloed hebben op het dagelijks leven worden niet in Den Haag genomen, maar in het gemeentehuis. Denk aan woningbouw, verkeersveiligheid, onderhoud van wegen, sportverenigingen, zorg, afvalinzameling, groenvoorzieningen en de leefbaarheid van buurten en dorpen.

Juist daarom zijn gemeenteraadsverkiezingen zo belangrijk. De gemeenteraad bepaalt hoe gemeenschapsgeld wordt besteed en welke keuzes de gemeente maakt voor de toekomst.

Waarom lokale politiek ertoe doet

Landelijke politieke partijen kijken vaak vanuit landelijke standpunten naar een gemeente. Een lokale partij richt zich uitsluitend op wat het beste is voor de eigen gemeente en haar inwoners. Lokale partijen kennen de wijken, buurten, verenigingen, ondernemers en maatschappelijke organisaties vaak van dichtbij en kunnen daardoor sneller inspelen op lokale ontwikkelingen.

OPL-éénLandgraaf zet zich in voor een gemeente waarin inwoners centraal staan. Dat betekent luisteren naar inwoners, zorgvuldig omgaan met gemeenschapsgeld, transparant bestuur en besluiten nemen die bijdragen aan een leefbare, veilige en toekomstbestendige gemeente.

Goede lokale politiek begint met betrokken inwoners. Daarom gaan wij graag met u in gesprek over ideeën, zorgen en plannen voor Landgraaf. Samen bouwen we aan een gemeente waarin iedereen zich thuis voelt.