KPIT - रवी पंडित आणि किशोर पाटील यांची अफाट यशोगाथा  

लक्ष्मी रोडवरच्या एका साध्या घरात जन्मलेले स्वप्न आज जगभरातील मर्सिडीज, बीएमडब्ल्यू, होंडा यांसारख्या कंपन्यांना तंत्रज्ञान पुरवते. ही कथा आहे दोन मध्यमवर्गीय मुलांची, ज्यांनी पुण्याच्या पावसात छत्र्या धरून सुरू केलेली कंपनी आज ४२,००० कोटींच्या साम्राज्यात बदलली आहे.

१९७४ साली रवी पंडित यांच्या आयुष्यातला सर्वात मोठा क्षण आला. चार्टर्ड अकाउंटन्सी आणि कॉस्ट अकाउंटन्सी यांत यश मिळवल्यानंतर त्यांना अमेरिकेतील प्रतिष्ठित मॅसॅच्युसेट्स इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी (एमआयटी) मध्ये प्रवेश मिळाला. पण त्यांची निवड निव्वळ संयोगाने झाली नव्हती. पुण्याचे दिग्गज उद्योजक शंतनूराव किर्लोस्कर एमआयटीचे माजी विद्यार्थी होते. किर्लोस्कर साहेबांनी किर्लोस्करवाडीतील एका छोट्या कारखान्यातून साम्राज्य उभारलेले पाहिले होते. आपणही तेच करू शकतो, असा विश्वास रवी पंडित यांनी मनात बाळगला.

पण नशीबाची परीक्षा लवकरच उभी राहिली. १९७५ मध्ये आर्थिक मंदी आली आणि परकीय चलनाच्या निर्बंधांमुळे त्यांचे शैक्षणिक कर्ज अचानक रद्द झाले. अशा विकट परिस्थितीत एमआयटी संस्थेने त्यांच्यावर विश्वास ठेवला आणि मदत केली. लोकांवर विश्वास ठेवा, ते तुमच्या अपेक्षेपेक्षा जास्त करून दाखवतील, हा धडा त्यांनी आयुष्यभर जपला.

१९८५ साली दिवाळीच्या सकाळी बी.कॉम.च्या दुसऱ्या वर्षात शिकणारा एक विद्यार्थी आर्टिकलशिपसाठी रवी पंडित यांना भेटायला आला. त्याचे नाव होते किशोर पाटील. त्या एका भेटीने इतिहास घडवला. दोघांचे विचार, मूल्ये आणि दृष्टीकोन इतके जुळले की त्यांनी एकत्र काम करण्याचे ठरवले.

पुढे १९९० मध्ये या दोन चार्टर्ड अकाउंटंट्सनी एक धाडसी निर्णय घेतला. त्यांनी सॉफ्टवेअर कंपनी सुरू करण्याचा विचार मांडला. लोकांचे प्रश्न स्वाभाविक होते: सीएला सॉफ्टवेअरमधले काय कळते? तुम्ही अकाउंटिंग करा! पण रवी आणि किशोर यांचे उत्तर निश्चित होते: आम्हाला व्यवसायातील समस्या समजतात. कोडिंग आम्ही शिकून घेऊ.

२५ जानेवारी १९९० रोजी केपीआयटी इन्फोसिस्टम्स या कंपनीची स्थापना झाली.

सुरुवातीचा प्रवास रोमँटिक नव्हता; तो संघर्षमय होता. पुण्याच्या पावसाळ्यात जेव्हा ऑफिसचे छप्पर गळायचे, तेव्हा हे तरुण इंजिनिअर्स कॉम्प्युटर खराब होऊ नये म्हणून चक्क छत्र्या धरून काम करायचे. संगणक हप्त्यावर घ्यावे लागायचे. मोठ्या निवेशकांचा पाठिंबा नव्हता. पण त्यांनी हार मानली नाही.

यश हे एका रात्रीत येत नाही. ते कष्टाने, चिकाटीने आणि सातत्याने मिळवावे लागते, हा त्यांचा विश्वास होता.

केपीआयटीचा प्रवास थक्क करणारा आहे. १९९९ मध्ये जेव्हा कंपनीचा आयपीओ आला, तेव्हा तो ५० पटीने ओव्हरसबस्क्राईब झाला. २००२ मध्ये कमिन्स इन्फोटेक कंपनीचे विलीनीकरण झाले आणि कंपनी केपीआयटी कमिन्स झाली.

पण खरी क्रांती आली २०१८ मध्ये. किशोर पाटील यांनी एक धाडसी निर्णय घेतला - केवळ ऑटोमोटिव्ह सॉफ्टवेअरवर लक्ष केंद्रित करायचे. एक गोष्ट करा, पण ती जगातील सर्वोत्तम करा, हा त्यांचा मंत्र होता.

आज २०२६ मध्ये केपीआयटी जगातील सर्वात मोठ्या कार उत्पादकांना सॉफ्टवेअर पुरवते. २०२४ मध्ये कंपनीने ५,००० कोटी रुपयांचा महसूल टप्पा ओलांडला. यंदाच्या सुरुवातीला त्यांनी एजेंटिक्स एआय सादर करून पुन्हा एकदा जगाचे लक्ष वेधले.

दोन वेगळे व्यक्तिमत्त्व, एकच ध्येय.

रवी पंडित हे विचारवंत आणि संस्थाबांधणीचे द्रष्टे होते. त्यांनी केवळ कंपनीच नव्हे, तर पुणे इंटरनॅशनल सेंटर, जनवाणी आणि हृदय यांसारख्या संस्थांच्या माध्यमातून समाजसेवा केली. मराठा चेंबर ऑफ कॉमर्सचे अध्यक्ष म्हणूनही त्यांनी मोलाची भूमिका बजावली.

किशोर पाटील हे कार्यकर्ता सीईओ म्हणून ओळखले जातात. त्यांना अर्न्स्ट अँड यंगचा सर्वोत्कृष्ट उद्योजक पुरस्कार, बिझनेस टुडे टेक टायटन अशा अनेक सन्मानांनी गौरवण्यात आले. त्यांनी दिल्ली सफारी सारख्या आंतरराष्ट्रीय दर्जाच्या अॅनिमेशन चित्रपटाची निर्मितीही केली.

एक युगाचा अंत:

८ मे २०२६ रोजी वयाच्या ७५ व्या वर्षी रवी पंडित यांचे निधन झाले. पण त्यांनी सोडलेला वारसा कायम राहील. साधेपणा हीच सुशिक्षिताची निशाणी आहे, हे त्यांचे वाक्य त्यांच्या जीवनशैलीतून शेवटपर्यंत दिसत राहिले.

आजच्या तरुणांसाठी प्रेरणा:

मूल्यांवर ठाम राहा: रवी पंडित यांनी सिद्ध केले की नैतिकता आणि विश्वासूपणा हे यशाचे अडथळे नसून पाये आहेत.

शिकत राहा: एक सीए सॉफ्टवेअर कंपनीचा सीईओ बनू शकतो, हे त्यांनी दाखवून दिले. पदवी तुम्हाला बांधून ठेवू शकत नाही.

सिलिकॉन व्हॅलीला जाण्याची गरज नाही. केपीआयटीने सिद्ध केले की पुण्यात राहूनही जागतिक दर्जाची कंपनी उभी करता येते.

संस्थानिर्मितीवर भर द्या: व्यक्तीपूजेपेक्षा संस्था मोठी करा. केपीआयटी आज त्यांच्या संस्थापकांपलीकडे गेली आहे आणि हजारो कुटुंबांना रोजगार देत आहे.

एका गोष्टीत तज्ज्ञ व्हा: २०१८ मधला निर्णय - फक्त ऑटोमोटिव्ह सॉफ्टवेअरवर लक्ष केंद्रित करणे - हाच त्यांच्या यशाचा गुरुमंत्र ठरला.

कथा संपली नाही, अजून लिहिली जाणार आहे

लक्ष्मी रोडवरच्या गळणाऱ्या छताखालून सुरू झालेला प्रवास आज हिंजवडीतील काचेच्या इमारतींपर्यंत पोहोचला आहे. पण रवी पंडित आणि किशोर पाटील यांनी दिलेला खरा संदेश म्हणजे - स्वप्ने पाहा, त्यांच्यावर विश्वास ठेवा आणि त्यांच्यासाठी अथक परिश्रम करा. यशाला वेळ लागतो, पण तो नक्कीच येतो.

आजच्या तरुण पिढीला हीच गरज आहे - स्वप्ने पाहायची हिंमत आणि ती पूर्ण करायची जिद्द. केपीआयटीची कथा सांगते की मराठी माणूस जगाला दिशा देऊ शकतो, फक्त त्याला स्वतःवर विश्वास ठेवायला हवा.