Thâm da, đặc biệt là thâm mụn, là một vấn đề làm da xấu đi và khiến nhiều người tự ti. Bài viết này sẽ giải thích nguyên nhân gây thâm da, các phương pháp điều trị thâm mụn hiệu quả nhất hiện nay, cũng như những lưu ý quan trọng để quá trình điều trị đạt kết quả tối ưu. Với những thông tin hữu ích được tổng hợp từ các chuyên gia da liễu, bạn sẽ tìm ra giải pháp phù hợp để lấy lại làn da sáng mịn, đều màu.
Da bị thâm có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau. Hiểu rõ nguyên nhân gây thâm da sẽ giúp bạn phòng ngừa và điều trị hiệu quả hơn.
- Da bị thâm là do sự gia tăng hắc sắc tố melanin ở một số vùng da nhất định.
- Melanin được sản xuất bởi tế bào hắc tố melanocyte nằm ở lớp đáy của biểu bì.
- Khi cơ thể sản sinh quá nhiều melanin, nó sẽ tích tụ lại ở các lớp trên của da gây sạm nám, đồi mồi, tàn nhang.
- Nguyên nhân gây tăng melanin có thể do di truyền, thay đổi nội tiết tố, tiếp xúc với tia UV, lão hóa da.
- Mụn trứng cá, đặc biệt là mụn bọc, mụn viêm sưng nếu không được xử lý đúng cách sẽ để lại vết thâm và sẹo rỗ rất mất thẩm mỹ.
- Khi nặn mụn sai cách sẽ gây tổn thương nang lông, làm vỡ mạch máu dẫn đến xuất huyết dưới da. Vết thâm hình thành do máu bị ứ đọng lại.
- Một số người có thói quen nặn mụn bằng tay bẩn, dùng kim hoặc dụng cụ không vô trùng cũng dễ gây nhiễm trùng, khiến tình trạng mụn nặng hơn và tăng nguy cơ để lại sẹo thâm.
- Các sản phẩm skincare không phù hợp với loại da, chứa thành phần gây kích ứng có thể khiến da bị mẩn đỏ, dị ứng. Khi tình trạng viêm nhiễm lặp đi lặp lại, da sẽ sạm màu và xuất hiện các đốm thâm.
- Một số hoạt chất trong mỹ phẩm như hydroquinone, corticoid khi lạm dụng cũng có thể phá vỡ quá trình sản xuất melanin, gây đốm nâu, thâm sạm trên da.
- Ngoài ra, côn trùng đốt, cọ xát hoặc chấn thương da mạnh cũng là nguyên nhân gây tăng sắc tố da cục bộ.
Có rất nhiều phương pháp điều trị thâm mụn khác nhau, từ liệu pháp dùng kem bôi tại nhà đến các công nghệ cao như laser, ánh sáng sinh học tại thẩm mỹ viện. Tuỳ mức độ và nguyên nhân gây thâm, bạn có thể lựa chọn phương án phù hợp.
- Đối với thâm nhẹ, bạn có thể điều trị bằng các loại kem hoặc serum có công thức ức chế melanin, kích thích tái tạo da. Một số hoạt chất trị thâm phổ biến là vitamin C, retinol, arbutin, niacinamide, AHA/BHA...
- Vitamin C giúp kìm hãm sự hình thành melanin, làm sáng và đều màu da. Serum vitamin C nên có nồng độ khoảng 10-20%, sử dụng vào buổi sáng.
- Retinol kích thích sản sinh collagen và elastin, giúp da đàn hồi, mềm mịn hơn. Nồng độ retinol trong sản phẩm thường từ 0.01-1%, dùng vào ban đêm.
- Alpha-arbutin và Beta-arbutin là chất ức chế enzyme tyrosinase trong hắc tố melanin. Nó làm chậm quá trình sản xuất melanin, ngăn ngừa hình thành đốm nâu.
- Niacinamide làm sáng da, cải thiện sắc tố và hạn chế tiết bã nhờn. AHA/BHA tẩy tế bào chết, giúp da hấp thụ dưỡng chất tốt hơn.
- Chemical peeling sử dụng dung dịch có chứa axit ở nồng độ cao hơn so với kem bôi thông thường. Nó loại bỏ các lớp da sạm màu, kích thích sản sinh tế bào mới có màu sáng hơn.
- Một số loại hoá chất hay dùng trong chemical peel là axit salicylic, axit glycolic, axit lactic, axit mandelic, TCA, retinoic acid...
- Phương pháp này thích hợp cho thâm nám ở mức độ trung bình. Tuy nhiên bạn nên thực hiện dưới sự giám sát của bác sĩ da liễu để tránh gây kích ứng, bỏng rát.
- Quá trình lột da này có thể gây bong tróc, đỏ và rát trong một thời gian. Sau đó da sẽ mịn màng và sáng hơn hẳn.
- Đối với thâm nặng, sẹo lõm, sẹo lồi, bạn nên áp dụng các phương pháp công nghệ cao như laser, IPL, ánh sáng sinh học...
- Trị liệu bằng laser phát ra các chùm sáng hội tụ có bước sóng phù hợp để loại bỏ các mảng thâm, kích thích sự phát triển của collagen, elastin giúp làm đầy sẹo.
- Laser Fractional CO2 có khả năng phá vỡ các sắc tố, đốt cháy lớp hạ bì mà không gây tổn thương mô xung quanh. Công nghệ LASEMD kết hợp laser Fractional biến tần và hệ thống vi kim tạo kênh dẫn truyền thuốc sâu vào da.
- IPL (Intense Pulsed Light) - ánh sáng xung kích mạnh với bước sóng 500-1200nm tác động vào các tầng sâu của da, phá vỡ melanin thành những mảnh nhỏ, sau đó đào thải ra ngoài.
- Ánh sáng sinh học giúp diệt khuẩn trên bề mặt da, giảm tiết bã nhờn và ngăn ngừa viêm nhiễm mụn hiệu quả. Nó cũng làm sáng da, trẻ hoá làn da.
Việc điều trị thâm mụn đòi hỏi quy trình chăm sóc da khoa học và kiên trì thực hiện trong thời gian dài. Đây là một số điều bạn cần lưu tâm trong quá trình trị thâm mụn:
- Làm sạch da mặt bằng sữa rửa mặt dịu nhẹ, phù hợp với loại da, không gây kích ứng. Tẩy trang và rửa mặt kỹ càng vào mỗi tối trước khi đi ngủ.
- Không nên rửa mặt quá nhiều lần trong ngày vì có thể phá vỡ màng bảo vệ tự nhiên của da, khiến da mất nước và dễ kích ứng hơn.
- Dùng nước ấm để rửa mặt, nước quá nóng hoặc quá lạnh đều không tốt cho da.
- Ánh nắng mặt trời chứa tia UV là một trong những tác nhân chính gây nên thâm nám, đồi mồi. Bạn cần thoa kem chống nắng mỗi ngày trước khi ra ngoài.
- Chọn kem chống nắng có chỉ số SPF từ 30 trở lên, chứa cả tia UVA và UVB. Nên ưu tiên loại kem vật lý có chứa thành phần khoáng như titanium dioxide, zinc oxide.
- Thoa lại kem chống nắng cách 2h/lần khi hoạt động ngoài trời. Bên cạnh đó nên đội mũ rộng vành, che chắn cẩn thận khi ra đường.
- Bóc, nặn mụn có thể khiến vi khuẩn xâm nhập sâu vào nang lông gây bội nhiễm vết thương. Mủ và máu lúc này thoát ra càng dễ để lại thâm.
- Nếu mụn đã "chín", bạn có thể lấy khăn giấy sạch thấm nhẹ. Không dùng tay bẩn hoặc vật sắc nhọn chọc vào mụn.
- Thói quen sờ tay lên mặt cũng góp phần khiến vi khuẩn từ tay bám vào da, làm nghiêm trọng thêm tình trạng mụn và thâm.
- Chế độ sinh hoạt có ảnh hưởng lớn đến quá trình hồi phục và tái tạo làn da. Ngủ đủ giấc, ăn uống đủ chất và tập thể dục thường xuyên sẽ giúp cải thiện tình trạng mụn thâm từ bên trong.
- Bổ sung nhiều rau xanh, trái cây tươi và thực phẩm giàu vitamin C, E, omega-3. Hạn chế tiêu thụ đồ ăn cay nóng, đường, chất béo chiên xào...
- Stress cũng là một nguyên nhân khiến làn da xấu đi. Tìm cách thư giãn tinh thần bằng thiền, yoga hoặc nghe nhạc để cân bằng lại cảm xúc.