เมื่อก่อนนั้นจะเป็นเมืองโบราณ ตั้งอยู่ในพื้นที่อำเภอสูงเนิน ห่างจากตัวเมืองในปัจจุบันประมาณ 31 กิโลเมตร เรียกกันว่า "เมืองโคราฆะปุระ" หรือ "โคราช" กับ "เมืองเสมา" นั่นเอง โดยทั้ง 2 เมืองนี้ ก็เคยเจริญรุ่งเรืองมาตั้งแต่ในสมัยขอมแล้ว แต่ต่อมาก็ได้กลายเป็นเมืองร้าง ตั้งอยู่ที่บริเวณริมลำตะคอง 

สมัยกรุงศรีอยุธยา

     โดยต่อมาในสมัยกรุงศรีอยุธยานั้น ยุคของสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ระหว่างปี พ.ศ.2199-2231 ก็ได้มีการโปรดฯ ให้สร้างเมืองใหม่ขึ้นมา ในบริเวณพื้นที่ของตัวเมืองปัจจุบัน โดยการเอาชื่อของ "เมืองโคราฆะปุระ" กับ "เมืองเสมา" มาผูกเป็นนามเมืองใหม่ ที่มีชื่อเรียกว่า "เมืองนครราชสีมา" นั่นเอง แต่คนทั่วไป จะเรียกกันว่า "เมืองโคราช"

สมัยกรุงรัตนโกสินทร์

     จนมาในสมัยของรัชกาลที่ 1 ก็มีการโปรดเกล้าฯ ให้ยกฐานะขึ้นเป็นเมืองชั้นเอก มีผู้สำเร็จราชการเมืองมียศ เป็นเจ้าพระยา นั่นก็คือ เจ้าพระยานครราชสีมา โดยเจ้าพระยาคนแรกนั้นคือ ปิ่น ณ ราชสีมา ค่ะ ซึ่งในรัชกาลนี้ เมืองนครราชสีมา ก็ได้มีการนำเอาช้างเผือก 2 เชือก ขึ้นน้อมเกล้าถวายอีกด้วย ต่อมา ในปี พ.ศ.2369 ในสมัยรัชกาลที่ 3 นั้น ช่วง เจ้าอนุวงศ์ ผู้ครองเมืองเวียงจันทน์ ก่อการกบฏ ก็ได้มีการยกกองทัพมาตีเมืองนครราชสีมา และกวาดต้อนพลเมืองไปเป็นเชลย จนทำให้เกิดเหตุการณ์ครั้งสำคัญคือ คุณหญิงโม ภรรยาปลัดเมือง นครราชสีมา (พระสุริยเดชวิเศษ ฤทธิ์ทศทิศวิชัย) ผู้รักษาเมือง ได้แสร้งทำกลัวเกรงและประจบเอาใจทหารลาว พอถูกกวาดต้อนมาถึงทุ่งสัมฤทธิ์ ในเขตอำเภอพิมาย ก็หยุดพักกลางทาง ได้โอกาส คุณหญิงโม ก็เลยจัดกองทัพโจมตีกองทัพเวียงจันทน์ให้แตกพ่ายไป เลยทำให้วีรกรรมของคุณหญิงโมนี้ ในหลวงรัชกาลที่ 3 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนา คุณหญิงโม ดำรงฐานันดรศักดิ์เป็น "ท้าวสุรนารี" นั่นเอง ถือได้ว่าเป็นเหตุการณ์ที่สำคัญมากของชาวโคราชเลย ใครได้ไปเยือนโคราชก็จะได้เห็น อนุสาวรีย์ท้าวสุรนารี ที่สร้างขึ้นมาเพื่อรำลึกถึงวีรกรรมอันยิ่งใหญ่ของท้าวสุรนารีนั่นเอง

คำขวัญจังหวัดนครราชสีมา

“เมืองหญิงกล้า ผ้าไหมดีหมี่โคราช ปราสาทหิน ดินด่านเกวียน”