Tìm hiểu về tội phạm, tội danh

Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự hoặc pháp nhân thương mại thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hóa, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm quyền con người, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa mà theo quy định của Bộ luật này phải bị xử lý hình sự.

Tội danh là một danh từ dùng để chỉ hành vi phạm pháp đã được quy định trong Bộ luật hình sự

Dấu hiệu nhận biết một người có phạm tội hay không

1. Chủ thể tội phạm

Theo quy định của Bộ Luật Hình sự, tình trạng không có năng lực trách nhiệm hình sự là người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội trong khi đang mắc bệnh tâm thần, một bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình.

Do đó, người thực hiện hành vi gây nguy hiểm cho xã hội không thuộc các trường hợp nêu trên thì phải chịu trách nhiệm hình sự (hay nói cách khác người có năng lực trách nhiệm hình sự phải có khả năng nhận thức và điều khiển hành vi khi phạm tội).

– Độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự được quy định như thế nào?

• Người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm, trừ những tội phạm mà Bộ luật này có quy định khác;

• Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng quy định tại một trong các điều 123, 134, 141, 142, 143, 144, 150, 151, 168, 169, 170, 171, 173, 178, 248, 249, 250, 251, 252, 265, 266, 286, 287, 289, 290, 299, 303 và 304 của Bộ luật Hình sự 2015.

2. Khách thể của tội phạm

Khách thể của tội phạm là quan hệ xã hội được Luật hình sự bảo vệ, bị tội phạm xâm hại, gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại.

Theo Bộ luật hình sự 2015 các quan hệ đó là độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hoá, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tự do, tài sản, các quyền, lợi ích hợp pháp khác của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa.

3. Mặt chủ quan của tội phạm

Mặt chủ quan của tội phạm là những diễn biến tâm lý bên trong của tội phạm bao gồm: lỗi, mục đích, và động cơ phạm tội. Bất cứ tội phạm cụ thể nào cũng đều phải được thực hiện bởi hành vi có lỗi.

Theo quy định của pháp luật hình sự, có hai loại lỗi: lỗi cố ý và lỗi vô ý phạm tội.

– Cố ý phạm tội được quy định tại Điều 10 BLHS 2015 là phạm tội trong những trường hợp sau đây:

• Người phạm tội nhận thức rõ hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội, thấy trước hậu quả của hành vi đó và mong muốn hậu quả xảy ra;

• Người phạm tội nhận thức rõ hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội, thấy trước hậu quả của hành vi đó có thể xảy ra, tuy không mong muốn nhưng vẫn có ý thức để mặc cho hậu quả xảy ra.

– Vô ý phạm tội được quy định tại Điều 11 BLHS 2015 là phạm tội trong những trường hợp sau đây:

• Người phạm tội tuy thấy trước hành vi của mình có thể gây ra hậu quả nguy hại cho xã hội nhưng cho rằng hậu quả đó sẽ không xảy ra hoặc có thể ngăn ngừa được.

• Người phạm tội không thấy trước hành vi của mình có thể gây ra hậu quả nguy hại cho xã hội, mặc dù phải thấy trước và có thể thấy trước hậu quả đó.

4. Mặt khách quan của tội phạm

Là các hành vi của chủ thể, biểu hiện ra bên ngoài trong quá trình thực hiện hành vi vi phạm pháp luật. Các hành vi này, có thể là bằng hành động nhưng cũng có thể là bằng không hành động.

Ngoài ra còn có các dấu hiệu khác nhau như: phương tiện, công cụ, phương pháp thủ đoạn, thời gian, địa điểm, thực hiện tội phạm.

Các bước xác định tội danh

Quá trình áp dụng các quy phạm pháp luật hình sự được thể hiện ở 3 giai đoạn: Định tội danh, định khung hình phạt, và quyết định hình phạt.

Bước 1: Xác định tội phạm

Thiết lập, xem xét, đánh giá đúng các tình tiết của vụ án đã xảy ra trên thực tế khách quan.

Ở bước này, cơ quan tiến hành tố tụng phải đánh giá các tình tiết của vụ án một cách khách quan, toàn diện, vô tư, không định kiến, không suy diễn. Phải dựa vào các chứng cứ đã thu thập được và đánh giá theo quy định của Bộ Luật Tố tụng hình sự (BLTTHS).

Bước 2: Đối chiếu các hành vi bị truy tố với các dấu hiệu cấu thành tội phạm của tội danh bị truy tố

Để xác định đúng tội danh nhằm xét xử đúng người, đúng tội, đúng pháp luật thì cơ quan tiến hành tố tụng phải căn cứ vào cấu thành cơ bản của tội phạm thể hiện một đặc điểm riêng của tội phạm. Căn cứ vào đặc điểm riêng đó mà chúng ta xác định được tội danh của từng hành vi phạm tội, tránh được sự nhầm lẫn giữa tội phạm này và tội phạm khác.

Nhưng nếu " người nào" có hành vi tác động vào cơ thể của người khác vói mục đích cướp đoạt sinh mạng của người đó như đánh, chém, đâm, tông, bắn,... và có tỷ lệ tổn thương cơ thể hoặc không có tỷ lệ tổn thương cơ thể thì vẫn không cấu thành tội phạm theo Điều 123 BLHS : " Người nào giết người ... thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình...", vì ý chí chủ thể phạm tội có hành vi tác động vào người khác với mục đích nhằm cướp đoạt mạng sống chứ không phải ý chí của chủ thể phạm tội tác động vào người khác nhằm gây thương tích. Trong trường hợp này tổn thương cơ thể hay không tổn thương cơ thể là ngoài ý chí chủ quan của chủ thể phạm tội.

Bước 3: Ra văn bản áp dụng pháp luật

Chính là bản án và các quyết định có căn cứ và đảm bảo sức thuyết phục để xác định tội danh cần áp dụng đối với trường hợp phạm tội của người đó.

Thông tin liên hệ Luật sư

Địa chỉ: 57 Năm Châu, Phường 11, Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam

SĐT: 0362351496

Email: dichvuluatsuhinhsu@gmail.com

Website: https://sites.google.com/view/luatsuhinhsu/