netwerken

Welkom bij de lessenserie over netwerken. Een computernetwerk gebruik je elke dag: met je telefoon, je laptop, je PlayStation of Xbox en de tv. In deze module leer je hoe een netwerk werkt en hoe je er zelf een aanlegt.

Wat ga je doen in deze module:

Je oefent B1-K1: Installeert en onderhoudt hardware, software en netwerk- en infrastructuuronderdelen, met het werkproces:

• B1-K1-W3: Monteert netwerk- en infrastructuuronderdelen

In 7 skills krijg je antwoord op deze vragen: Hoe is het internet ontstaan? Uit welke onderdelen bestaat een netwerk? Welke specificaties zijn belangrijk? Hoe communiceert een netwerk? Hoe maak je een netwerk gebruiksklaar? En hoe maak je een netwerktekening?

Wat ga je leren?

Leerdoel behorend bij werkproces B1-K1-W3:

1. Je kunt verschillende soorten bekabeling herkennen en deze conform een opdracht maken

2. Je kunt (netwerk) verbindingen werkend en conform een opdracht opleveren.

3. Je kunt computers via een vaste of draadloze verbinding met een netwerk verbinden.

4. Je kunt via een (WiFi) router een (standaard) beveiligde verbinding met het internet maken.

5. Je kunt (draadloze) (rand)apparatuur met de router verbinden.

6. Je kunt systeemdocumentatie bijhouden.

Leerdoelen behorend bij algemene vaardigheden:

• Je werkt volgens de geldende normen en voorschriften.

• Je kunt ordelijk en systematisch werken.

• Je voorkomt verspilling van materialen en middelen door hergebruik als dat mogelijk is.

• Je werk precies en in een voldoende tempo.

• Je kunt je aan voorgeschreven procedures houden.

• Je kunt de werkzaamheden bijhouden in een administratie.

Wat is een netwerk?

Een computernetwerk bestaat uit twee of meer apparaten die met elkaar verbonden zijn. Zo kunnen ze gegevens uitwisselen en samen dingen gebruiken, zoals een printer of een internetverbinding. De verbinding loopt via een netwerkkabel of draadloos, via wifi.

• Een LAN (Local Area Network) is een netwerk op één plek, bijvoorbeeld thuis, op school of in een bedrijf.

• Een WAN (Wide Area Network) verbindt netwerken over een grote afstand. Het internet is het grootste WAN van de wereld.

Hoe is het begonnen?

De eerste computers waren groot en stonden los van elkaar. In de jaren 60 en 70 kwamen de eerste netwerken: vanaf verschillende plekken kon je werken op één grote centrale computer, een mainframe. In 1981 kwam de IBM PC en werd de computer iets voor iedereen. Om pc's op kantoor met elkaar te verbinden, werd Ethernet de standaard.

Nu zit bijna elk apparaat in een netwerk: je telefoon, je laptop, de tv en zelfs de deurbel.

Hoe is het internet ontstaan?

Het internet begon als een project van het Amerikaanse ministerie van Defensie. In 1957 lanceerde de Sovjet-Unie de Spoetnik, de eerste satelliet. De Verenigde Staten schrokken daarvan en richtten ARPA op, een organisatie voor nieuwe technologie. ARPA bouwde in 1969 ARPANET: een netwerk dat eerst vier computers van universiteiten met elkaar verbond.

In 1983 ging ARPANET over op TCP/IP. Dat is de "taal" die alle computers op het internet nog steeds spreken. In 1989 bedacht Tim Berners-Lee het World Wide Web, met websites en links. Daarna groeide het internet heel snel.

Nederland was er vroeg bij. In 1988 werd het CWI in Amsterdam als eerste in Europa aangesloten op het internet. Nu zijn er wereldwijd miljarden apparaten met het internet verbonden.

Beantwoord de vragen in je Word-document van opdracht 1.1. Gebruik je eigen woorden, dus niet kopiëren!

1. Wat is een netwerk? Leg dit uit in je eigen woorden.

2. Wat is een DNS (server)?

3. Hoe kun je achter je DNS komen?

4. Wat is een MAC-adres?

5. Wat kun je met een DNS Benchmark?

Hoe snel is jouw internet?

De snelheid van internet meet je in megabit per seconde (Mbit/s). Met deze twee sites test je je verbinding:

• Speedtest.net: meet je downloadsnelheid, je uploadsnelheid en de ping

• Fast.com: een snelle test van je downloadsnelheid

Welke apparaten zitten er op het netwerk?

Met het gratis programma Angry IP Scanner zie je welke apparaten er op een netwerk zitten. Het programma zoekt alle IP-adressen in de range van het netwerk af.

Je IP-adres vinden in Windows 11

1. Open Instellingen en kies Netwerk en internet > Wi-Fi.

2. Klik bovenaan op de eigenschappen van het netwerk waarmee je verbonden bent.

3. Scrol naar beneden. Bij IPv4-adres staat het IP-adres van je laptop.

4. Uit je IP-adres leid je de IP-range af. Is je IP-adres bijvoorbeeld 192.168.1.25, dan loopt de range meestal van 192.168.1.1 tot en met 192.168.1.254.

Sneller: typ ipconfig in de opdrachtprompt. Je ziet dan meteen je IPv4-adres.

Beantwoord de vragen in je Word-document.

1. Hoe kun je zien welke apparaten er op een draadloos netwerk zitten?

2. Wat is de IP-range van je draadloze netwerk?

3. Test je internet met Speedtest.net of Fast.com. Zet een schermafbeelding van de uitslag in je Word-document.

Ethernet

Ethernet (IEEE 802.3) is de standaard waarmee computers in een bekabeld netwerk (LAN) met elkaar communiceren. Ethernet deelt data op in kleine pakketjes. Daarbovenop draait meestal TCP/IP. Daarover leer je meer in skill 5.

Vroeger zaten apparaten via een hub aan elkaar. Een apparaat verstuurde dan pas data als het netwerk vrij was. Verstuurden twee apparaten tegelijk, dan ontstond er een botsing (collision). Beide stopten en probeerden het na een korte, willekeurige tijd opnieuw. Nu zit er een switch tussen, die het verkeer netjes verdeelt. Zo zijn er geen botsingen meer.

Ethernet wordt steeds sneller. Thuis en op school is 1 Gbit/s normaal. Internetproviders en datacenters gebruiken veel snellere verbindingen: de nieuwste standaard uit 2024 haalt 800 Gbit/s.

Vroeger had Ethernet een concurrent: Token Ring van IBM. Daarbij ging een soort estafettestokje (het token) langs alle computers. Alleen de computer met het token mocht data versturen. Ethernet werd goedkoper en sneller, en rond het jaar 2000 was Token Ring bijna overal vervangen.

EM-golven

Wifi, bluetooth en 4G en 5G gebruiken radiogolven. Radiogolven zijn elektromagnetische golven, kortweg EM-golven. Licht, röntgenstraling en de straling in een magnetron zijn ook EM-golven. Het verschil zit in de golflengte en de frequentie. Op het plaatje hieronder zie je het hele EM-spectrum: van lange radiogolven links tot korte gammastraling rechts.

Verschillen en overeenkomsten tussen OSI en TCP/IP

Beide modellen beschrijven netwerkcommunicatie in lagen. TCP/IP heeft minder lagen: een paar OSI-lagen zijn samengevoegd. Op het plaatje hieronder zie je welke lagen bij elkaar horen.

Bekijk het onderstaande plaatje en beantwoord de vragen die eronder staan.

Beantwoord de vragen bij het plaatje hierboven in je Word-document.

1. Welk IP-adres is zichtbaar voor een willekeurige gebruiker van internet?

2. Kunnen computer 1 en computer 2 elkaar zien?

3. Wat is de functie van het DSL-modem?

4. Welk apparaat heeft NAT-functionaliteit?

5. Wat is de functie van de router?

6. Langs welke apparaten gaat computer 2 als de gebruiker een website bezoekt?

7. Hoeveel unieke gebruikers kunnen er in het intranet worden aangesloten?

Netwerkonderdelen

Bekijk eerst de twee video's hieronder (Engels). Ze laten zien welke onderdelen er in een netwerk zitten en wat het verschil is tussen een hub, een switch en een router.

RJ-45-stekker

De RJ-45-stekker zit aan het uiteinde van een netwerkkabel. Hij heeft 8 contactjes. Je zet hem zelf op de kabel met een krimptang. De volgorde van de gekleurde draadjes staat in de norm T568A of T568B. Gebruik je aan beide kanten dezelfde norm, dan heb je een gewone (straight-through) kabel.

Router

Een router verbindt jouw netwerk met het internet. De router geeft apparaten automatisch een IP-adres (met DHCP) en heeft vaak ook wifi. Hieronder zie je de routers die we in de les gebruiken.

Switch

Een switch verbindt apparaten binnen hetzelfde netwerk met kabels. De switch onthoudt welk apparaat (MAC-adres) op welke poort zit. Zo stuurt hij data alleen naar het juiste apparaat. Hieronder zie je de switches uit de les.

Mesh-netwerk

Bij een mesh-netwerk werken meerdere wifi-punten samen als één netwerk. Zo heb je in het hele huis goed bereik, zonder dat je steeds met een ander netwerk moet verbinden.

NAS

Een NAS (Network Attached Storage) is een harde schijf die op het netwerk zit. Iedereen in het netwerk kan er bestanden op zetten. Een NAS heb je nodig bij opdracht 6.2.

Printer aansluiten op een vast netwerk

1. Sluit de router aan op je laptop of pc.

2. Stel de router in zoals je bij skill 6 hebt geleerd.

3. Sluit de printer met een netwerkkabel aan op de router.

4. Windows 11 vindt de printer meestal vanzelf. Lukt dat niet? Voeg de printer dan zelf toe.

Een printer toevoegen in Windows 11

1. Open Instellingen.

2. Kies Bluetooth en apparaten.

3. Kies Printers en scanners.

4. Klik op Apparaat toevoegen en kies je printer. Staat hij er niet tussen? Kies dan de optie om hem handmatig toe te voegen.

Let op: de schermafbeeldingen hieronder zijn nog van Windows 10. Daar heet stap 2 nog Apparaten.

Printer aansluiten op een draadloos netwerk

1. Verbind je laptop via wifi met de router.

2. Stel de router in zoals je bij skill 6 hebt geleerd.

3. Sluit de netwerkprinter met een kabel aan op de router.

4. Windows 11 vindt de printer meestal vanzelf. Lukt dat niet? Voeg de printer dan toe zoals hierboven staat.

Praktijkopdracht. Laat je werk aftekenen door je docent. Noteer je gegevens op het invulblad.

1. Sluit de printer aan op de router.

2. Controleer of de printer zichtbaar is op je laptop of pc die op de router is aangesloten.

3. Is dat niet zo? Installeer dan de driver. Die vind je op de website van de fabrikant (bijvoorbeeld Lexmark).

4. Maak in Visio een tekening van dit kleine netwerk: router, printer en laptop of pc.

5. Print de Visio-tekening via het netwerk. Maak een foto van de print en zet die in je verslag.