RDOŚ w Olsztynie prowadzi konsultacje środowiskowe w sprawie drogi S5 koło Iławy. 

 Do 31 lipca można zgłaszać swoje uwagi.

Więcej informacji:

https://www.gov.pl/web/rdos-olsztyn/obwieszczenie-regionalnego-dyrektora-ochrony-srodowiska-w-olsztynie-z-24-czerwca-2026-r-znak-woos420222025ab23

Uwagi można przesłać:

E-mailem:

sekretariat@olsztyn.rdos.gov.pl

Listownie:

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie
ul. Dworcowa 60
10-437 Olsztyn

W wiadomości należy podać znak sprawy:

WOOŚ.420.22.2025.AB.23

Co stracą mieszkańcy, jeśli S5 i zachodni łącznik przetną lasy pod Iławą

Planowana droga ekspresowa S5 ma przebiegać tuż przy południowej granicy Iławy, przez kompleksy leśne wykorzystywane dziś przez mieszkańców do spacerów, biegania, jazdy na rowerze, zbierania grzybów i codziennego wypoczynku.

Gdy powstanie zachodni łącznik, las będzie przecięty w kilku kierunkach. Oznacza to, że mieszkańcy stracą nie tylko część drzew, ale także możliwość spokojnego korzystania z jednego z najważniejszych terenów rekreacyjnych położonych bezpośrednio przy mieście.

Las, który dziś daje ciszę, przestrzeń i poczucie kontaktu z przyrodą, zostanie częściowo zamieniony w otoczenie drogi ekspresowej: z hałasem, ruchem samochodów, światłami, ogrodzeniami, wiaduktami i drogami serwisowymi. Nawet te fragmenty lasu, które nie zostaną wycięte, mogą przestać nadawać się do spokojnego wypoczynku.

Mieszkańcy mogą stracić:

• spokojne trasy spacerowe,

• miejsca do biegania i ćwiczeń,

• możliwość swobodnej jazdy na rowerze po lesie,

• ciszę potrzebną do odpoczynku,

• ciemne niebo i spokojne wieczory,

• możliwość obserwowania dzikich zwierząt,

• poczucie przebywania w prawdziwym, zwartym lesie,

• łatwo dostępne miejsce aktywności fizycznej położone tuż obok miasta.

Największą zmianą będzie jednak nie sama wycinka, lecz stopniowe przekształcenie dużego kompleksu leśnego w kilka mniejszych, hałaśliwych i rozświetlonych fragmentów.

Z dużego lasu powstanie kilka mniejszych wysp

Najpoważniejszym skutkiem będzie fragmentacja, czyli rozcięcie zwartego kompleksu leśnego na mniejsze części.

Droga ekspresowa jest szeroka, ogrodzona i stale obciążona ruchem. Dla większości zwierząt staje się niemal nieprzekraczalną barierą. Jeżeli dodatkowo powstanie zachodni łącznik, las może zostać przecięty po raz drugi.

W efekcie pozostaną mniejsze płaty zieleni otoczone drogami, zabudową i terenami otwartymi. Formalnie nadal będą nazywane lasem, ale zaczną funkcjonować bardziej jak rozdzielone fragmenty parku miejskiego niż pełny, zwarty ekosystem.

W mniejszych i odizolowanych częściach lasu:

• trudniej znaleźć spokojne miejsce rozrodu,

• maleje liczba dostępnych żerowisk,

• zwierzęta mają ograniczone możliwości przemieszczania się,

• populacje stają się mniejsze i bardziej izolowane,

• rośnie ryzyko zanikania najbardziej wymagających gatunków.

Utracone zostaną siedliska chronionych gatunków

Lasy i tereny podmokłe w rejonie Iławy są środowiskiem wielu gatunków objętych ochroną. W okolicy występują między innymi bielik, bocian czarny, żuraw, kania ruda i czarna, trzmielojad, orlik krzykliwy, lelek, dzięcioł czarny, dzięcioł średni, dzięcioł zielonosiwy, muchołówka mała oraz muchołówka białoszyja.

Są to ptaki związane ze starymi drzewostanami, spokojnym wnętrzem lasu, mokradłami, jeziorami, polanami i leśnymi skrajami. Ich siedliskiem nie jest wyłącznie pojedyncze drzewo z gniazdem. Potrzebują całego otoczenia: ciszy, miejsc żerowania, tras przelotu i odpowiedniej ilości pokarmu.

Budowa drogi może oznaczać dla nich:

• utratę drzew lęgowych i dziuplastych,

• opuszczanie rewirów z powodu hałasu,

• pogorszenie warunków żerowania,

• rozświetlenie nocnych terenów,

• zmniejszenie liczby owadów,

• przecięcie tras pomiędzy lasem, mokradłem i żerowiskami.

Szczególnie wrażliwe będą ptaki potrzebujące dużego spokoju, takie jak bocian czarny, bielik, orlik krzykliwy i kanie, a także nocny lelek oraz gatunki związane ze starszym lasem, jak dzięcioły i muchołówki.

Znikną stare drzewa, których nie da się szybko zastąpić

Wycinka obejmie nie tylko młode drzewa. Utracone mogą zostać również:

• stare drzewa,

• drzewa z dziuplami,

• drzewa z pęknięciami i odstającą korą,

• martwe i zamierające pnie,

• leżące drewno.

Takie drzewa są miejscem życia ptaków, nietoperzy, owadów, grzybów, porostów i mszaków.

Posadzenie nowych sadzonek nie odtwarza starego lasu. Powstanie dziupli i warunków odpowiednich dla wielu organizmów wymaga kilkudziesięciu, a czasem ponad stu lat.

Zwierzęta stracą swobodne trasy przemieszczania się

W kompleksach leśnych w okolicy Iławy żyją lub przemieszczają się między innymi:

• łosie,

• jelenie,

• sarny,

• dziki,

• lisy,

• borsuki,

• bobry,

• kuny,

• jeże,

• wilki,

• wiewiórki.

Zwierzęta te korzystają z całych kompleksów leśnych, młodników, mokradeł i terenów otwartych. Droga odetnie dawne szlaki i zmusi je do szukania nowych przejść.

Może to prowadzić do:

• częstszego pojawiania się zwierząt przy zabudowaniach,

• wzrostu liczby kolizji na drogach lokalnych,

• zamykania zwierząt w mniejszych fragmentach lasu,

• ograniczenia przemieszczania się młodych osobników,

• stopniowej izolacji populacji.

Przejścia dla zwierząt mogą ograniczyć część szkód, ale nie odtworzą pełnej swobody poruszania się po całym lesie.

Płazy i gady mogą zostać odcięte od miejsc rozrodu

W okolicy występują chronione płazy i gady, między innymi:

• rzekotka drzewna,

• ropucha szara,

• żaba trawna,

• żaby zielone,

• jaszczurka żyworodna,

• zaskroniec.

Płazy przemieszczają się sezonowo między lasem, miejscami zimowania a zbiornikami wodnymi. Droga może przeciąć te krótkie, lecz niezbędne trasy.

Skutkiem mogą być:

• masowe zgony podczas wiosennych migracji,

• odcięcie lasu od zbiorników rozrodczych,

• osuszenie małych mokradeł,

• zasolenie i zanieczyszczenie wody,

• stopniowy zanik lokalnych populacji.

Dla płazów utrata nawet niewielkiego oczka wodnego lub podmokłego zagłębienia może oznaczać utratę jedynego miejsca rozrodu w okolicy.

Nietoperze stracą ciemne korytarze i kryjówki

Wszystkie polskie gatunki nietoperzy są chronione. Korzystają z dziupli, skrajów lasu, alej drzew, polan i tras prowadzących nad wodę.

Budowa drogi oznacza jednocześnie:

• wycinkę drzew z kryjówkami,

• przecięcie tras przelotu,

• oświetlenie leśnych skrajów,

• ryzyko zderzeń z pojazdami,

• zmniejszenie liczby owadów będących pokarmem.

Oświetlona droga może stać się dla części nietoperzy barierą podobną do otwartej przestrzeni pozbawionej drzew.

Nocny las przestanie być naprawdę ciemny

Obecnie największa łuna świetlna koncentruje się nad Iławą i miejscowościami. Nowa droga wprowadzi światło w tereny leśne i wiejskie, które są dziś znacznie ciemniejsze.

Stałe lampy mogą pojawić się przy węzłach, skrzyżowaniach i innych elementach infrastruktury. Do tego dojdą reflektory tysięcy samochodów i ciężarówek.

W praktyce oznacza to:

• stałe rozświetlenie części lasu,

• ruchome pasy światła na drzewach i polanach,

• zaburzenie aktywności zwierząt nocnych,

• przyciąganie i śmierć owadów,

• pogorszenie warunków życia nietoperzy, płazów i nocnych ptaków.

Światło nie zatrzyma się na granicy jezdni. Powstanie łuna rozszerzająca miejskie zanieczyszczenie świetlne na dotychczas ciemniejsze tereny.

Zmniejszy się liczba owadów

Owady są podstawą funkcjonowania lasu. Zapylają rośliny, rozkładają martwą materię i stanowią pokarm dla ptaków, nietoperzy oraz płazów.

Lampy drogowe tworzą pułapki świetlne. Owady zlatują się do źródeł światła, krążą wokół nich do wyczerpania lub giną.

Szczególnie narażone są świetliki, w tym obserwowany w okolicy iskrzyk. Porozumiewają się za pomocą własnych sygnałów świetlnych, które mogą zostać zagłuszone przez lampy i łunę nad drogą.

Spadek liczby owadów oznacza:

• mniej pokarmu dla nietoperzy,

• mniej pokarmu dla ptaków owadożernych,

• słabsze zapylanie roślin,

• zaburzenie naturalnego rozkładu drewna i materii organicznej.

Hałas odbierze zwierzętom i mieszkańcom znacznie większy obszar niż sama wycinka

Las pozostający obok drogi nie będzie już takim samym miejscem. Stały szum samochodów będzie słyszalny znacznie dalej niż sama jezdnia.

Hałas:

• zagłusza głosy ptaków,

• utrudnia zajmowanie terytoriów i dobieranie się w pary,

• płoszy duże ssaki,

• powoduje przewlekły stres,

• zmienia pory aktywności zwierząt,

• odbiera lasowi funkcję spokojnego miejsca rozrodu.

Dla mieszkańców oznacza to utratę ciszy podczas spacerów, biegania i jazdy na rowerze. Część lasu pozostanie dostępna, ale będzie stale słyszalny ruch z drogi ekspresowej.

Powstanie więc szeroka strefa lasu, która nie zostanie wycięta, lecz przestanie być spokojnym miejscem zarówno dla ludzi, jak i dla zwierząt.

Nowy skraj zacznie degradować pozostały las

W miejscu wycinki powstanie długi, sztuczny skraj lasu. Dotychczasowe wnętrze drzewostanu zostanie nagle wystawione na:

• słońce,

• wiatr,

• przesuszenie,

• silniejsze wahania temperatur,

• pył i sól,

• obecność ludzi,

• gatunki obce i inwazyjne.

Drzewa rosnące wcześniej wewnątrz zwartego lasu nie są przystosowane do takich warunków. Mogą częściej chorować, łamać się i przewracać.

Z czasem degradacja będzie przesuwała się w głąb drzewostanu. Rzeczywista utrata lasu będzie więc większa niż powierzchnia pokazana jako bezpośrednia wycinka.

Gleba i roślinność będą przez lata przyjmowały zanieczyszczenia

Droga emituje nie tylko spaliny. Z ruchu powstają również:

• pył ze ścierania opon,

• cząstki hamulców,

• drobiny asfaltu,

• sadza,

• metale,

• sól drogowa.

Zanieczyszczenia będą osiadały na liściach, igłach, runie leśnym i w glebie. Część trafi do rowów, podmokłych zagłębień i małych zbiorników.

Proces będzie trwał przez dziesięciolecia. Nawet samochody elektryczne nadal ścierają opony, hamulce i nawierzchnię.

Skutkiem może być stopniowe:

• zasalanie gleby,

• osłabianie drzew,

• zmiana składu runa,

• pogorszenie warunków dla grzybów i organizmów glebowych,

• gromadzenie mikroplastiku.

Droga może zmienić przepływ wody w lesie

Nasypy, wykopy i rowy odwadniające zmienią naturalny układ terenu.

Może dojść do:

• osuszenia lasu po jednej stronie drogi,

• podtapiania po drugiej,

• obniżenia poziomu wód gruntowych,

• zaniku małych mokradeł,

• utraty miejsc rozrodu płazów,

• przesuszenia wilgotnych siedlisk leśnych.

Zmiany wodne mogą następować powoli. Drzewa i roślinność mogą zacząć zamierać dopiero kilka lub kilkanaście lat po otwarciu drogi.

Budowa zniszczy teren szerszy niż przyszła jezdnia

Zanim powstanie asfalt, przez las wejdą ciężkie maszyny. Potrzebne będą drogi technologiczne, place manewrowe, składy ziemi i materiałów oraz zaplecza budowy.

Oznacza to:

• karczowanie,

• zagęszczanie gleby,

• uszkadzanie korzeni,

• pylenie,

• hałas i drgania,

• nocne oświetlenie,

• ryzyko wycieków paliwa i oleju,

• płoszenie zwierząt podczas lęgów i rozrodu.

Część tych terenów może zostać później obsiana lub zalesiona, ale zniszczona struktura gleby i dawne siedliska nie odtworzą się automatycznie.

Las straci spokój i naturalny charakter

Po budowie przez las będą widoczne i słyszalne:

• nasypy,

• wiadukty,

• ogrodzenia,

• ekrany,

• bariery,

• lampy,

• znaki,

• drogi serwisowe.

Zwarte leśne otoczenie miasta zacznie przypominać sieć zielonych fragmentów rozdzielonych infrastrukturą.

Mieszkańcy stracą:

• ciszę,

• ciemne niebo,

• rozległy teren spacerowy,

• możliwość obserwacji dzikiej przyrody,

• poczucie przebywania w prawdziwym lesie,

• część ochrony przed upałem, pyłem i silnym wiatrem.

Zmiany mogą stać się praktycznie nieodwracalne

Droga będzie funkcjonowała przez dziesięciolecia, a prawdopodobnie znacznie dłużej.

Po jej wybudowaniu nie da się łatwo:

• ponownie połączyć przeciętego lasu,

• odtworzyć starodrzewu,

• przywrócić dawnych tras migracji,

• usunąć nagromadzonych zanieczyszczeń z gleby,

• przywrócić dawnej ciszy i ciemności,

• odbudować osuszonych mokradeł.

Największą stratą nie będzie więc tylko liczba wyciętych drzew. Będzie nią przekształcenie zwartego, żywego kompleksu leśnego w mniejsze, hałaśliwe i rozświetlone fragmenty, coraz słabiej zdolne do utrzymania chronionych ptaków, ssaków, nietoperzy, płazów, owadów oraz całej sieci zależności, która tworzy prawdziwy las.