Updates

16 april 2026: Website lancering plus klachten gedeponeerd bij genoemde instanties.

De illusie van vrije keuze

U voert aan dat het invullen van een e-mailadres of demografische gegevens vrijwillig is, omdat er een "overslaan"-optie aanwezig is. Bij stap 3(*1, zie onderaan) staat helemaal niet dat dit niet nodig is om verder te gaan, er wordt ook geen optie hier voor aangeboden. Hierdoor wordt de gebruiker dwingend gestuurd om hoe dan ook deze gegevens op te geven. In de context van dit kieskompas kan dit worden gezien als een Dark Pattern: een interface-ontwerp dat gebruikers manipuleert tot keuzes die zij anders wellicht niet hadden gemaakt. Niet alleen de sturing is problematisch, maar ook het schenden van de actieve informatieplicht: de gebruiker wordt niet proactief gewezen op het feit dat het resultaat ook zonder deze indringende data-afgifte beschikbaar is Het ontbreken van deze informatie is in strijd met het principe dat toestemming "vrijelijk" gegeven moet worden (Art. 4 lid 11 AVG).

Het ontbreken van externe assurance

Een tweede punt is dat uw beweringen over privacy simpelweg niet te controleren zijn. U stelt dat de gegevensstromen gescheiden blijven, maar u laat dat nergens door een onafhankelijke partij toetsen. Volgens de privacywet (AVG, artikel 5 lid 2) heeft u een verantwoordingsplicht: u moet zelf kunnen bewijzen dat u zich aan de regels houdt. Het is niet aan de burger om aan te tonen dat er iets misgaat, het is aan u om aan te tonen dat misbruik technisch onmogelijk is.

Bij het verwerken van zulke gevoelige politieke informatie volstaat een 'papieren' controle mijn inziens niet. Er is een harde, technische keuring nodig (een zogeheten assurance-audit). Hoewel u verwijst naar een controle door ICTRecht, blijft onduidelijk of zij ook daadwerkelijk 'onder de motorkap' van uw software hebben gekeken. Zonder een officieel certificaat dat die technische veiligheid garandeert, vraagt u de burger om blind vertrouwen in een systeem dat hun diepste politieke overtuigingen verwerkt(*4, zie onderaan).

De bijzondere persoonsgegevens

Mijn analyse (*1, zie onderaan voor de stapsgewijze onderbouwing) legt een fundamentele tekortkoming bloot in de gegevensarchitectuur van het Kieskompas. De burger die de bewuste keuze maakt om de kieshulp zonder identificatie te raadplegen, uitgaande van de door u gepretendeerde anonimiteit , wordt geconfronteerd met een indringende gegevensuitvraag die haaks staat op het principe van dataminimalisatie. Gezien de aard van deze informatie kwalificeren deze gegevens zich onmiskenbaar als bijzondere persoonsgegevens onder Artikel 9 van de AVG, waarvoor een verzwaard beschermingsregime geldt dat in de huidige opzet aantoonbaar wordt geschonden.

Zelfs als u deze gegevens technisch "apart" opslaat, heeft de gebruiker in de stap daarvoor al zijn geboortejaar, geslacht, hoogst behaalde opleiding, de vier cijfers van postcode en e-mailadres ingevoerd. De suggestie dat dit proces anoniem is, is dan ook misleidend. Een gemiddelde burger kan niet controleren of en hoe deze gevoelige data achter de schermen wordt gekoppeld en kan hierna er niet meer op terugkomen. U maakt hier gebruik van het vertrouwen van de burger op een moment dat zij zich kwetsbaar opstellen voor een democratisch hulpmiddel. 

Een incompleet en sturend politiek landschap

Het resultaat (Stap 6) presenteert een overzicht van "het politieke landschap". Een landschap suggereert een representatief beeld. Het feit dat u een externe FAQ (niet duidelijk via de website van AT5) vermeldt dat dit slechts een selectie van partijen is, maakt de grafiek feitelijk onjuist en sturend.

Wanneer een kiezer zichzelf in een leeg kwadrant ziet staan, trekt deze de conclusie dat er voor zijn overtuiging geen aanbod is. Dat dit komt doordat u bepaalde partijen bewust heeft uitgesloten op basis van uw eigen criteria, wordt op het beslissende moment niet getoond. Hiermee beïnvloedt u de perceptie van de kiezer op basis van een incompleet en gecureerd beeld.

Ernstig verzuim van de ketenverantwoordelijkheid en vervolgstappen

Ik maak mij ernstige zorgen over de gewichtigheid en de integriteit in de keten van samenwerking tussen Kieskompas en AT5, zoals gepresenteerd op de landingspagina: https://www.at5.nl/artikelen/237137/twijfel-jij-nog-wat-je-moet-stemmen-vul-nu-het-at5-kieskompas-in.

Het feit dat dit een journalistieke en publieke samenwerking is, ontslaat beide partijen niet van de plicht tot een eerlijke gang van zaken, zeker als het gaat om vrije verkiezingen. Ook als er geen directe financiële vergoeding tegenover staat, mag dit nooit een vrijbrief zijn voor een gebrekkige transparantie of misleidende keuzes in de informatievoorziening. De autoriteit van AT5 als stadszender wekt een verwachting van objectiviteit en zorgvuldigheid waar de huidige opzet niet aan voldoet.

Conclusie en verwachtingen voor de toekomst

Vanwege het fundamentele karakter van deze tekortkomingen en de mogelijke impact op het democratisch proces in Amsterdam, zal ik over deze kwestie contact opnemen met de Ombudsman, de OVSE (internationale toezichthouder bij verkiezingen) en tevens een melding maken bij de Autoriteit Persoonsgegevens.

Ter bescherming van de kiezer verzoek ik u dringend om voor toekomstige edities de volgende aanpassingen door te voeren:

• Geef vooraf een duidelijke waarschuwing wanneer de politieke partijen niet allemaal vertegenwoordigd zijn in het resultaat, zodat de kiezer weet dat het landschap incompleet is. Beter nog: neem alle politieke partijen op in het kieskompas voor een echt onafhankelijke keuze.

• Maak een flinke professionaliseringsslag om de privacy te waarborgen en leg dit transparant en controleerbaar vast. Dit houdt in dat het uitvragen van zeer gevoelige persoonsgegevens strikt wordt losgekoppeld van het behalen van het resultaat.

• Zorg voor volledige transparantie over het recht op weigering: het moet voor de gebruiker ondubbelzinnig duidelijk zijn dat men kan weigeren deze gegevens af te staan zonder dat dit de duidelijkheid of toegang tot het stemadvies belemmert.

Ik vertrouw erop dat u de ernst van deze punten inziet en bereid bent deze noodzakelijke stappen te zetten.