Žodžių žaismo iš Lewis Carroll knygos “Alisa stebuklų šalyje“ vertimo į lietuvių, vokiečių ir rusų kalbas pavyzdžiai
Jurgita Mikutytė
Dalis pranešimo, pirmąkart skaityto seminare "Žodžių žaismo vertimas" 2006-04-27 Vilniuje. Papildyta 2026 m.
Originalas (iš III skyriaus):
„Mine is a long and a sad tale!“ said the Mouse, turning to Alice, and sighing.
„It is a long tail, certainly“, said Alice, looking down with wonder at the Mouse‘s tail; „but why do you call it sad?“
(Lewis Carroll. Alice's Adventures in Wonderland. Chapter III. A Caucus-Race and a Long Tale. 1865)
tale – angl. pasakojimas, istorija, tail – angl. uodega.
Tai vienodai tariami skirtingos reikšmės ir rašybos žodžiai – homofonai.
Vertimai į lietuvių kalbą:
1 vertimas:
- Mano istorija su uodega, ilga ir liūdna! – atsakė Pelė, pasisukus į Alisą, ir giliai atsiduso.
- Uodega tikrai ilga, - tarė Alisa, su nuostaba žiūrėdama į Pelės uodegą, - bet kodėl sakote, kad ji liūdna?
(Lewis Carroll. Alisa Stebuklų šalyje. Iš angl. k. vertė Kazys Grigas. 1957. III skyrius: „Lenktynės “Bėkim lėkim” ir ilga istorija“)
2 vertimas:
– Mano istorija ilga ir liūdna, ji turi uodegą, – giliai atsiduso Pelė, atsisukdama į Alisą.
– Kad uodega ilga, tai tikra tiesa, – ištarė Alisa, nustebusi žvelgdama į Pelės uodegą, – bet kodėl ji liūdna?
(Lewis Carroll. Alisa Stebuklų šalyje. Iš anglų kalbos vertė Vilija Vitkūnienė. 2015. III skyrius: „Politikų lenktynės ir ilgoji uodega“)
Vertimai į vokiečių kalbą (Übersetzungen ins Deutsche):
Deutsch 1:
„Das ist eine weitschweifige und traurige Geschichte“, sagte die Maus zu Alice gewandt und seufzte.
„Dass sie weitschweifig ist, kann ich mir denken“, meinte Alice mit einem Blick auf den Schwanz der Maus. „Aber warum sagst du ‚traurig‘?“
(Übers. Helmut Cossasel, Alice im Wunderland, 1910)
Deutsch 2:
„Das ist eine lange Geschichte“, seufzte die Maus, zu Alice gewandt, „so lang wie mein Schwanz, und so traurig!“
„Ganz schön lang ist dein Schwanz ja“, sprach Alice und sah ihn verwundert an; „aber warum nennst du sie traurig?“
(Übers. Barbara Teutsch, Alice im Wunderland, 1989)
Deutsch 3:
„Mein Lebensbericht ist lang und hat ein trauriges Ende“, begann die Maus seufzend.
Alice war gerade in die Betrachtung des langen Schwanzes der Maus vertieft und hatte deshalb nur die letzte Hälfte des Satzes gehört.
„Ja, lang ist er, aber warum bezeichnet du sein Ende als traurig?“
(Übers. Lieselotte und Martin Remané, Alice im Wunderland, 1967)
Deutsch 4:
„Meine Geschichte ist traurig“, sagte die Maus. „Aber ich bin von Natur aus weitschweifig, und deswegen fürchte ich, meine Geschichte könnte es auch werden.“
„Was deine Person angeht, so hast du recht“, sagte Alice und sah dabei mit Staunen auf den langen Schwanz der Maus hinunter. „Deine Geschichte also auch?“
(Übers. Christian Enzensberger, Alices Abenteuer im Wunderland, 1967, S. 31)
Deutsch 5:
„Das wird ein langes und trauriges Schwätzchen“, sagte die Maus und wandte sich seufzend an Alice.
„Bestimmt ist das ein langes Schwänzchen“, bestätigte Alice und betrachtete bewundernd den Mauseschwanz, „aber warum nennst du es traurig?“
(Übers. Dieter H. Stündel, Alice im Wunderland, 1998)
Deutsch 6:
"Ach," seufzte das Mäuslein, "ihr macht euch ja aus meinem Erzählen doch nichts; ich bin euch mit meiner Geschichte zu langschwänzig und zu tragisch." Dabei sah sie Alice fragend an.
"Langschwänzig! das muß wahr sein!" rief Alice und sah nun erst mit rechter Bewunderung auf den geringelten Schwanz der Maus hinab; "aber wie so tragisch? was trägst du denn?
(Übers. Antonie Zimmermann, Alice’s Abenteuer im Wunderland, 1869)
Deutsch 7:
„Was ich dir erzähle, ist ein langes Epos und sehr betrüblich!“ sagte die Maus, wandte sich an Alice und seufzte. „Dass es ein langes Etwas ist, ganz gewiss“, sagte Alice und blickte voller Verwunderung auf den Schwanz der Maus hinab; „aber warum nennst du es betrüblich?“
(Übers. Günther Flemming, Alices Abenteuer im Wunderland, 2018)
Deutsch 8:
„Was ich hinter mir habe, ist sehr lang und traurig“, sagte die Maus und wandte sich seufzend an Alice. „Allerdings, du hast was Langes hinter dir“, sagte Alice und schaute verwundert auf den langen, gewundenen Mauseschwanz, „aber warum nennst du ihn traurig?“
(Übers. Helmut Schrey, Alice im Wunderland, 1954)
Vertimai į rusų kalbą:
1 vertimas:
- Мой рассказ прост, печален и длинен, - со вздохом сказала Мышь, обращаясь к Ане.
- Да, он, несомненно, очень длинен, - заметила Аня, которой послышалось не “прост”, а “хвост”. – Но почему вы его называете печальным?
(Льюис Кэрролл. Аня в стране чудес. Пер. В. Сирина (В.В. Набокова). Берлин: Изд-во "Гамаюн", 1923. Авторизованный перевод с английского Владимира Набокова. Москва: И-во Советский композитор, 1991)
2 vertimas:
- Вы обещали продолжить вашу историю до конца (...)
- Я расскажу. Но только продолжение мое очень длинное и печальное, - сказала Мышь, повернувшись к Алисе и вздыхая.
- Это длинное продолжение, несомненно, - заметила Алиса, глядя с удивлением вниз, на мышиный хвост. - Но почему вы называете его печальным?
(Льюис Кэролл. Алиса в стране чудес. Перевод с англ. Александра Оленича-Гнененко. Ростов-на Дону: Ростиздат, 1940)
3 vertimas:
- Это очень длинная и грустная история, - начала Мышь со вздохом.
Помолчав, она вдруг взвизгнула:
- Прохвост!
- Про хвост? – повторила Алиса с недоумением и взглянула на ее хвост. - Грустная история про хвост?
(Льюис Кэрролл. Алиса в стране чудес. Перевод с англ. Н. Демуровой. Стихи в пер. С.Я.Маршака и Д.Г.Орловской. - София: Изд-во лит. На иностр. языках, 1967)
4 vertimas:
Мышь повернулась к Алисе и тяжело вздохнула.
- Внемли, о дитя! Этой трагической саге, этой страшной истории с хвостиком тысяча лет! – сказала она.
- Истории с хвостиком? – удивленно переспросила Алиса, с интересом поглядев на мышкин хвостик. – А что с ним случилось страшного? По-моему, он совершенно цел – вон он какой длинный!
(Льюис Кэрролл. Приключения Алисы в Стране Чудес. Сказка. Пересказ с англ. Б. Заходера. Изд. «Детская литература», 1974)
5 vertimas:
- Я исполню вам печальную канцонетту, - вздохнув, сказала Мышь. – Канцонетту, потому что она короткая.
- Почему же. Если конца нету, значит, она должна быть очень длинной, - недоуменно возразила Алиса.
(Льюис Кэрролл. Приключения Алисы в Стране Чудес. Перевод с англ. А. Щербакова. И-во «Художественная литература», 1977)
6 vertimas:
- Это трагическая и замысловатая История, - гордо сказала Мышь. – Ее ценители ходят за мной хвостом. Да, длинным и взволнованным хвостом!
- Хвост, действительно, длинный, - согласилась Алиса и с удивлением посмотрела на хвост Мыши. – Но почему вы решили, что он у вас взволнованный?
(Лъюис Кэрролл. Алиса в стране чудес. Пересказ с англ. Вл. Орла. М., «Детская литература», 1980)
7 vertimas:
- Моя история очень длинная и грустная, - со вздохом сказала мышка, обернувшись к Алисе, - но, выслушав ее, не надо меня называть хвастуньей, а помнить только, что я способна на мужество и самопожертвование.
- Ваша история, наверно, интересна, - ответила Алиса, глядя на хвост мышки, - но все же название хвастунья очень вам к лицу, и я понять не могу, почему оно вам не нравится.
(Льюис Кэролл. Приключения Алисы в стране чудес. С.-Петербург и Москва: Издание т-ва М.О. Вольф. Репринтное воспроизведение, 1991) (Пер. А.Н.Рождественской 1912?)
8 vertimas:
- Это длинный и печальный рассказ, - начала Мышь, но на слове рассказ она закашлялась и издала какие-то нечленораздельные звуки, которые Алисе показались похожими на слово "хвост".
- Это и вправду длинный хвост, - сказала Алиса, с удивлением разглядывая мышиный хвост, - но почему вы называете его печальным?
(Льюис Кэррол. Приключения Алисы в Стране Чудес. Пер. Старилов. Internete)
∎
Pranešimas publikuotas www.llvs.lt >>