Það eru margar hefðir og siðir tengdar jólum á Íslandi.
Jólatímabilið samanstendur af eftirfarandi dögum:
Þorláksmessa - 23. desember.
Helsti dýrlingur Íslendinga er heilagur Þorlákur Þórhallsson, biskup í Skálholti. Hann lést 23. desember. Á Þorláksdegi er aðalhefðin að borða einfalda máltíð, skötu. Jólatréð er venjulega skreytt á þessum degi. Þetta er líka stór dagur til að kaupa síðustu stundu gjafir, þar sem verslanir eru opnar til miðnættis.
Aðfangadagur - Aðfangadagur / Jólahátíðin
hefst á Íslandi klukkan 18:00 á jólakvöld. Þetta gæti verið komið frá gamalli íslenskri hefð, þegar nýr dagur hófst klukkan 18:00 ekki miðnætti. Íslensk börn opna gjafirnar sínar eftir kvöldmat á Aðfangadagi. Þá byrja jólahátíðin fyrir alvöru! (Sjónvarpið hætti áður um klukkan 17:00 og byrjaði aftur klukkan 22:00! En nú er sjónvarpið á öllum jólunum.)
Jóladagur - Jóladagur / Jóladagur
Jóladagurinn er venjulega haldinn hátíðlegur með stórfjölskyldunni. Aðalmáltíðin á jólunum er hangikjöt, steikt lambahryggur. Stundum er einnig borðað rjúpa. Önnur sérgrein jólamáltíðar er laufabrauð. Þetta er gert úr þunnum deigplötum sem skornar eru í fínleg mynstur og steikt. Hver fjölskylda hefur oft sín eigin mynstur fyrir laufabrauðið.
Annar jóladagur - Annar annar dagur
Þetta er annar dagur til að heimsækja vini og vandamenn og borða miklu meira! Opinber skemmtun er talin óviðeigandi á jólakvöld og jóladag, og það er á annan í jólum sem dans er aftur leyfður opinberlega!
Gamlárskvöld / Nýársdagur - Gamlárskvöld / Nýársdagur
Þetta er ein mikilvægasta nótt ársins á Íslandi og nokkrar töfrahefðir eiga að eiga sér stað á henni! Kýr eiga að geta talað, selir taka á sig mannsmynd, hinir látnu rísa úr gröfum sínum og álfarnir flytja.
Bál hefur verið kveikt á Gamlárskvöldi frá síðari hluta 18. aldar. Fólk heldur einnig stórar flugeldasýningar til að fagna nýju ári. Þetta kallast „sprengja út árið“.
Þrettándinn - Þrettándinn - 6. janúar
Þetta er síðasti dagur jólanna, sem haldinn er hátíðlegur með varðeldum og álfadönsum. Margar af töfrandi hefðunum sem tengjast gamlárskvöld eiga einnig að eiga sér stað á Þrettándinn.
Annar stór jólasiður er koma Jólasveinanna.
Þetta eru töfrafólk sem kemur frá fjöllum á Íslandi og á hverjum degi frá 12. desember til jólakvölds kemur nýr jólasveinn.
Jólasveinar komu fyrst til Íslands á 17. öld sem synir Grýlu og Leppalúða, tveggja barnætra, blóðþyrstra trölla!!!
Hér eru þrettán algengustu nöfn Jólasveinanna:
Stekkjarstaur
Giljagaur
Stúfur
Þvörusleikir
Pottasleikir
Askasleikir
Hurðaskellir
Skyrgámur
Bjúgnakrækir
Gluggagæir
Gáttaþefur
Ketkrókur
Kertasníkir
Jólasveinar eru taldir vera leiknir djöflar eða álfar sem hafa gaman af að borða mikið og spila smá brellur á fólk.
Þau skilja eftir litlar gjafir handa börnum í skóm sem eru settir á gluggakistuna.
Ef börn hafa verið óþekk gætu þau skilið eftir kartöflu eða lítið skilaboð þar sem þau eru beðin um að vera góð. Þau byrja að fara heim á jóladag og sú síðasta fer á Þrettándinn.
Jólasveinn gæti líka komið með gjafir.
Það er hefð á Íslandi að allir eigi nýjan flík fyrir jólin og oft líka bók.
Siðurinn að gefa bækur á jólunum á Íslandi kallast Jólabókaflóð.
Það hófst í seinni heimsstyrjöldinni þegar bækur voru ekki skammtaðar en margt annað, svo bækur voru mjög góðar gjafir. Á aðfangadagskvöld opna margir Íslendingar nýja bók sem gjöf og lesa hana með bolla af heitu súkkulaði eða Jólablandi oft nefnt Malt og Appelsín.
Ein hefðbundin saga er sú að jólakötturinn éti þig nema þú klæðist einni nýrri flík á jóladag! Börn fái líka hefðbundið kerti og stundum spil.
Það eru engin innfædd sígræn tré á Íslandi, svo fyrstu jólatrén voru reynsla (rönn). Fyrsta skráða jólatréð var árið 1862. Þá fóru menn að búa til jólatré úr miðstöng með greinum festum við hana og hún var öll máluð græn.
Nú til dags eru sígræn tré ræktuð á Íslandi og fólk á sígræn jólatré. Það er hefð að hafa stjörnu eða kórónu ofan á trénu. Íslenski fáninn er einnig algengur sem skraut. Tréð er venjulega skreytt á Þorláksmessu eða snemma á aðfangadagskvöld. Mjög stórt tré stendur fyrir utan dómkirkjuna í Reykjavík og er árleg gjöf frá íbúum Óslóar í Noregi .
Á Íslandi er hefðbundinn jólamatur er Hamborgarahryggur, lambakjöt og rjúpa.
Sumum finnst gott að láta reykja það til að bæta við bragði og hefðbundið var það reykt yfir sauðaskít! Þetta er enn gert á nokkrum stöðum í dag!
Á Íslandi eru kirkjugarðar oft lýstir upp og skreyttir með jólaljósum um jólin.