Warns een langgerekt dorp in het zuidwesten van Hemelumer Oldeferd
Veel Veeteelt en een coöperatieve stoom zuivelfabriek 'Warns e.o.' uit 1899
De zuivelfabriek in Warns is sociaaleconomisch interessant, vanwege haar ligging aan het water en vestiging in de provincie Friesland, het gebied waar dit type fabriek ontstaan is. Deze coöperatieve fabriek is productietechnisch van belang vanwege het zadeldak, waarin kleine dakkapellen met zonneblinden zijn aangebracht voor de
ventilatie van het kaaspakhuis. Eén van die dakkapelletjes is behouden gebleven. Naast het hoofdgebouw, ingedeeld in meerdere lokalen, bevinden zich op het terrein: een ketelhuis voor de stoommachine en een waaigebouw voor de opslag van wei.
De schoorsteen duid op de aanwezigheid van een stoommachine. De stoommachine produceerde stoom die nodig was voor de aandrijving van de machines. De productie van stoom blijft ook na het verdwijnen van stoomkracht voor de zuivelfabrieken noodzakelijk voor de verwarming van de melk.
De coöperatieve stoomzuivelfabriek "Warns e.o." was boter- en kaasfabriek in de
jaren 1899-1965. In de voorgevel bevinden zich twee kleine roosvensters. Aan de achterzijde grenst de fabriek aan het water voor de aanvoer van melk en brandstof. Deze zuivelfabriek is her bestemd als watersportbedrijf en zeilmakerij, zoals veel voormalige stoomzuivelfabrieken in Friesland