23-06-2026 

Dit keer een Column die ogenschijnlijk niets te maken heeft met een geestelijk onderwerp. Nou niet helemaal. Sinds enkele jaren zenden veel omroepen in Nederland uit via de Digitale Zender (en ontvanger) beter bekend onder DAB+ en DAB+ heeft heel erg veel voordelen ten opzichte van de oude FM zenders. De geluidskwaliteit is vele malen beter, tot nu waren de 'lokale omroepen' alleen maar te ontvangen in en rond hun plaats of soms meerdere plaatsen en nauwelijks daarbuiten. Met de beoogde vorming van de 'streekomroep' moet er een groter uitzendgebied bereken worden dan slecht 1 plaats, in veel gevallen zijn het dan 5 of meerdere plaatsen binnen een provincie en dat maakt het uitzenden eigenlijk extra interessant. Op een gegeven moment dacht ik na, kan ik niet eens zelf gaan opteren voor een commerciële licentie en DAB+ frequentie met liefst een landelijke dekking. Maar als je gaat berekenen wat dit gaat kosten per maand dat kan ik in mijn eentje niet direct ophoesten. 

Toen kwam er een artikel uit op de website Radio Wereld met als strekking dat de bestaande lokale omroepen een extra DAB+ licentie zouden kunnen krijgen (mits aangevraagd) Toen dacht ik: "Dat is het antwoord! Hier liggen kansen". Dus voorzichtig iemand (beleidsbepaler) gepolst wat ervan zou vinden om een extra DAB-kanaal aan te gaan vragen namens de omroep, hij reageerde direct enthousiast en zei ga een voorstel schrijven en dien het in, hij had nog wel wat voorwaarden zo wilde hij dat kerken dan apart zendtijd krijgen op een Themakanaal religie. Nou zo'n kans moet je met beide handen aangrijpen. Technisch beschik ik over de mogelijkheden om 7x24 uur uit te zenden, dat is gedeeltelijk geautomatiseerd en op bepaalde uren kan ik zelf live de zender op vanuit eigen studio, niet afhankelijk zijnde van de beschikbaarheid van de omroep-studio. Momenteel draait een gedeelde stream religieus die voldoet aan de technische en kwaliteitseisen (Codec: aac met een Bitrate:192kbps, Samplerate: 48000Hz hoewel ik zelf persoonlijk gebruik maak van een Bitrate van : 360kbps en voor de uitzendingen op de omroepen zelf zonder compressie (bv MP3 op 192kbps direct WAV uitzend op 32 Bits. Ikzelf ben nml van mening dat goed niet goed genoeg is.... Het moet perfect) Zijstapje over kwaliteit is dat ikzelf koos voor een analoge mengtafel (geen digitale kwelling) waarbij ik per audio kanaal (7) de equalizing zelf kan regelen en vanuit de mengtafel digitaal opneem. (en dit weekend gaat de kwaliteit naar de absolute top door de geluidskaart Behringer Uphoria UMC202 HD te gaan inzetten voor alle 'recordings', de digitale audio opname op 32 Bits hoeft dan niet perse meer maar terug naar 16 Bits is voor mij onder mijn kwaliteitsstandaard. Ook de audio van de webstream deze moet op de hoogste audio kwaliteit zitten. De stream kan linea recta geprikt worden op de DAB+ zender. Het voorstel zal worden ingebracht als formeel stuk tijdens een bestuursvergadering. Mocht de DAB+ themazender er komen dan is het zendgebied waarover het DAB+ kanaal religie over heel oosthoek van de Veluwe te beluisteren is. Het DAB+ hoofdkanaal van de bestaande omroep is te ontvangen tussen Amsterdam-Zuidoost (over de rijksweg A2 tot net voor Utrecht stad en tussen ongeveer Baarn over de rijksweg A1 en Harderwijk dat is een gebied wat deels in de Provincie Utrecht en deels in Gelderland ligt. Nu afwachten of het voorstel op brede steun kan rekenen.. Over audio kwaliteit ben ik nog niet uitgesproken met 'mezelf' want heb nu een Rode NT1 een geweldige microfoon alleen zo ongelofelijk gevoelig dat ik maatregelen moet gaan overwegen om omgevingsgeluid te voorkomen en ik zit onder een zolderdak als dan een zware auto of vliegtuig overkomt dan is dat al 'foute boel', maar ook elk tikje van bijvoorbeeld de CV ketel verstoord het geluid. (en dat is jammer) Dus vervolg actie moet nog gedaan worden. Maar op termijn vermoed ik dat de studio op een ander adres wordt voortgezet. Bijvoorbeeld zoals destijds STILOK dat deed, die regelde een eigen ruimte voor hun studio in Veenendaal (inmiddels verkocht aan de streekomroep) Ik keek altijd op tegen de STILOK Nog iets wat bijzonder is om hier te memoreren is dat deze 'audio' kwaliteit en hobby niet uit de lucht valt. Mijn oom Jan maakte onder meer opnames van de huwelijksplechtigheid van mijn ouders in 1966 en zijn oom Hendrik maakte opnames van de familie Visser van mijn moeder's kant al in 1958. Hendrik zorgde ook voor een illegale zender in de oorlog waarvan de mast in de kerktoren hing om boodschappen naar "Londen" te sturen. Oom Jan Visser maakte in de jaren 60 zelf de eerste Zwart-wit televisie voor de familie en een andere oom werkte als ingenieur bij de Phillips. Dus het 'technisch' inzicht kreeg ik mee. Grote leermeester en vriend Rene studeerde aan de School of Audio Engineer en heeft me in de afgelopen jaren wel vaak op sleeptouw genomen, hij mocht opnames doen voor het koninklijk huis etc. En het was bij Rene dat ik in 1990 mijn eerste 'plaatjes' op de draaitafels van  "Radio Zeist" mocht 'scherp' zetten en een enkele keer een plaat mocht starten, daarvoor was ik de 'platenhaas' en mocht de telefoontjes aannemen voor het verzoekplaten programma "Vraag't Anne", en de gouden kans pakken om een keer zelf Psalm 68 de ether in te slingeren. Legendarische radio-jaren met Luuk Mook achter de knoppen voor het programma Total Lozz Pop (niet bepaald mijn programma) Nog een grappig detail uit de jaren 80, de studio van Radio Zeist zat aan de Hortensialaan 32, en pal naast de studio zat (en zit) de Rozenstraat kerk. Om 18.45 begonnen de kerkklokken van de Rozenstraat te luiden. Op zomerse dagen zonder airco was het bloedheet in de studio dus gingen de ramen open. Het geluid van het klokgeluid van de Rozenstraat was zo hard dat het dan door de microfoons in de ether te beluisteren was. De moeder van de Phillips ingenieur "Ome Joop" woonde in Nijkerk (Niekark in het Nijkerks) en daar kwam ze in het gebouw van wat nu de uitzendstudio is van een van de omroepen. Toen was dat nog de woning van de predikant.

Column geschreven door: Erik Veldhuizen

16-06-2026 

De foto is formeel, bijna zakelijk: een stevige handdruk in een kantoor in Den Haag, een document dat van de ene hand in de andere overgaat. Op het eerste gezicht lijkt het een routineus moment in de Nederlandse politieke cultuur. Maar vergis je niet: wie inzoomt op het beeld, ziet niet alleen een overhandiging aan de Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding (NCAB), Eddo Verdoner. De overhandiging vondt plaats op het ministerie van Justitie en Veiligheid door Erik Veldhuizen. Je ziet de tastbare uiting van een gemeenschap die al veel te lang met de rug tegen de muur staat. Het Reformatorisch Dagblad besteede aandacht hieraan.

Op de kaft van het dossier staat een getal: 3132. Dat zijn niet zomaar 3132 namen op een digitale lijst. Het zijn 3132 signalen van angst, frustratie en, bovenal, een dringende oproep tot behoud. De petitie 'De toekomst van Joods Nederland staat op het spel' is geen vrijblijvende brief aan de politiek; het is een noodkreet.

Het is pijnlijk om te constateren dat dit anno 2026 nodig is. Dat Joodse Nederlanders – hun scholen, hun synagogen, hun kinderen – expliciet moeten vragen om de basale veiligheid die voor elke andere burger in dit land vanzelfsprekend is. De petitie legt de vinger op de zere plek door niet te vervallen in vage termen, maar door glasheldere eisen te stellen.

Ze vragen om consequente handhaving op straat en online, waarbij intimidatie niet langer wordt weggezet als 'politiek activisme'. Ze vragen om een juridische verankering van de IHRA-definitie in ons strafrecht, zodat antisemitisme eindelijk consequent als zodanig wordt vervolgd. Ze vragen om structurele beveiliging die niet afhankelijk is van de portemonnee van de gemeenschap zelf, maar die gegarandeerd wordt door de overheid. En misschien wel het meest pijnlijk: ze vragen om onderzoek naar hoe het komt dat onze publieke educatie soms zo eenzijdig is dat het de voedingsbodem vormt voor de vooroordelen waar de volgende generatie weer mee te maken krijgt.

De overhandiging aan de commissie Justitie en Veiligheid en aan Eddo Verdoner markeert een einde aan een fase van online mobilisatie, maar moet het begin markeren van een fase van daadwerkelijke politieke actie. We hebben in Nederland een traditie van polderen en praten, van werkgroepen en notities. Maar tegen de tijd dat het antisemitisme zo diep is doorgedrongen dat Joods leven in Nederland een reële exit-strategie nodig heeft, is praten niet langer genoeg.

De handdruk op de foto is een symbool van vertrouwen – een laatste restje vertrouwen dat het overheidsapparaat de ernst van de situatie inmiddels inziet. Dat vertrouwen is kwetsbaar.

Nu de petitie in Den Haag ligt, is het excuus van onwetendheid definitief van tafel. De politiek kan niet langer doen alsof dit een incidenteel probleem is. De 3132 ondertekenaars hebben hun stem laten horen. Nu is het aan de ontvangers in Den Haag om te laten zien of zij de toekomst van Joods Nederland daadwerkelijk waarderen, of dat zij het bij symbolische handdrukken laten.

Het is tijd voor actie. Want als de Joodse gemeenschap zich niet meer veilig voelt in Nederland, dan zegt dat iets essentieels over de staat van onze hele democratie. En die kunnen we ons niet permitteren te verliezen.

Column geschreven door Erik Veldhuizen.

Inleiding

10-06-2026 

In de familiegeschiedenis komen soms onverwachte schatten naar boven. Onlangs heb ik een cassettebandje teruggevonden bij mijn ouders, een kopie van een originele geluidsopname uit 1958. Het is een uniek document: meegenomen vanuit Noordwijk aan Zee naar Canada door een oom van mijn moeder, net voor zijn emigratie. De opname is nu digitaal veiliggesteld en biedt een bijzonder kijkje in het leven van mijn bet-overgrootvader, ds. J. Visser. Het verhaal eindigd bij mij in mijn theologische verschuiving qua inzicht.

Een veelzijdig geestelijke

Jan Visser werd op 20 februari 1871 geboren in Hattem, in een gezin waar de kerkelijke traditie diep geworteld was; zijn vader diende de Gereformeerde Kerk (bepaalde orthodox bevindelijke stroming binnen het Protestantisme) daar bijna een halve eeuw lang. Na zijn studie aan de Theologische School in Kampen werd hij in 1895 kandidaat en begon hij zijn loopbaan als predikant in Geesteren-Gelselaar. Zijn ambt bracht hem vervolgens langs diverse standplaatsen, waaronder Sprong, Laar, Hijum en Zuidwolde, om uiteindelijk in 1913 verbonden te worden aan de gemeente in Kockengen. In 1932 ontving hij eervol emeritaat (pensioen), waarna hij zich in Zeist vestigde.

Zijn theologische kennis en intellectuele nieuwsgierigheid reikten echter veel verder dan de pastorale zorg in zijn gemeenten. Hij vervulde tal van deputaatschappen voor de classis Breukelen, diende als kerkvisitator en was lid van de Particuliere Synode van Utrecht.

Auteur en vertaler: Een intellectueel oeuvre

Wat ds. Visser onderscheidde, was zijn enorme productiviteit als auteur en vertaler. Hij maakte naam met novellen als Anton van Wassem, Roeping en Karakteradel en kruis. Zijn theologische diepgang bleek uit werken als De lijdende Knecht des Heeren — voorzien van een voorrede door de vermaarde prof. dr. H. Bavinck — en studies als De Christenvervolging in de eerste eeuwen na Christus.

Naast zijn eigen schrijfwerk vertaalde hij talloze invloedrijke werken uit het Engels. Titels als De Heere onze Herder, De Bijbel voor de rechtbank der critiek en natuurlijk zijn bekende werk Van Bethlehem naar de Olijfberg, getuigen van een brede belangstelling voor zowel de Bijbelse exegese als actuele maatschappelijke thema’s van die tijd.

De stem uit 1958

De opname uit 1958, vermoedelijk slechts enkele maanden voor zijn overlijden, toont ons een man die ondanks "uitwendige gebreken" die hem verhinderden nog te preken, nog altijd diep verbonden was met zijn naasten. Op het bandje is hij te horen terwijl hij gelukwensen uitspreekt voor zijn zoon Juul — eveneens predikant — en diens echtgenote Nan voor een jubileum van hun huwelijk.

De historische cirkel rondom de familie Visser is opmerkelijk: precies 100 jaar nadat hij in 1895 als predikant werd bevestigd, stond ikzelf Erik als achterkleinzoon op de Olijfberg in Jeruzalem, de plek waar hij eerder over schreef en waar hij zijn theologisch werk aan wijdde.

Afscheid in 1900

Uit een krantenartikel van 3 december 1900 blijkt hoe geliefd ds. Visser was in zijn vroege jaren in Geesteren-Gelselaar. Bij zijn vertrek nam hij afscheid met de woorden uit Numeri 27:15-17 (Statenvertaling):

"Toen sprak Mozes tot den HEERE, zeggende: Dat de HEERE, de God der geesten van alle vlees, een man stelle over deze vergadering. Die voor hun aangezicht uitga, en die voor hun aangezicht inga, en die hen uitleide, en die hen inleide; opdat de vergadering des HEEREN niet zij als schapen, die geen herder hebben."

De gemeente zong op verzoek van een ouderling Psalm 121 vers 4, en op verzoek van een tweede ouderling Psalm 134 vers 3. Het krantenartikel sloot af met een wens die zijn hele loopbaan typeerde: "Moge Zijne Eerwaarde in den nieuwe werkkring 's Heeren zegen in ruime mate ondervinden en vervulle de Heere alhier spoedig de ledige plaats met de man zijns raads."

Er is dus in dit geval wel wat veranderd bij mij als presentator qua theologische visie, in mijn persoonlijke geval van bevindelijk Gereformeerd via Christelijk Gereformeerd naar Joods (gelovig) Het zou een interessante theologische discussie kunnen hebben opgeleverd tussen mij en mijn bet-overgrootvader.

Deze tekst is samengesteld op basis van een persoonlijke familieopname en historisch archiefmateriaal.

De Koningin der Dagen: Een uitnodiging tot Heiligheid

12-05-2026 

Waar begon jouw dag vanmorgen mee? Was het de eerste verbinding met de Eeuwige, gezegend zij Hij (Hasjem), of was het de onmiddellijke drang om verbinding te zoeken met de wereld via schermen en sociale media? Bij welke tijd willen wij bijblijven? Bij de tijd van de eeuwigheid, of bij de voorbijgaande ruis van onze dagen? Kwam je naar de sjoel (synagoge) of de plek van samenkomst met het gebed in je hart om de Sjechina (de Aanwezigheid van God) te ontmoeten, of was het de haast en de sleur van de week die je meedroegen?

De Eeuwige, in Zijn oneindige wijsheid, zegt ons in de Thora, in Beresjiet (Genesis) 2:3: "En God zegende de zevende dag en heiligde die, want daarop rustte Hij van al Zijn werk dat Hij als scheppend werk had verricht."

De Sjabbat is niet zomaar een dag; het is de dag die Hasjem heeft gezegend en apart heeft gezet. Wanneer wij spreken over Kadoesj (heiligheid), spreken we over havdala – het maken van onderscheid. Het is het afzonderen van het alledaagse voor een verheven doel. Wij beginnen onze Sjabbat niet wanneer de klok middernacht slaat, maar wanneer de zon ondergaat en de eerste sterren aan de hemel verschijnen. Zoals het geschreven staat: "Het was avond en het was morgen: de eerste dag." Het licht begint bij de scheiding van duisternis.

De Sjabbat: Een Thuiskomen in de Tijd

In Israël is dit ritme voelbaar in de lucht. Vrijdagmiddag bereiden we ons voor. De winkels sluiten, de straten worden stiller, de drukte van de week wordt weggelegd. Het Challah-brood wordt met uiterste zorg gebakken, de kaarsen worden klaargezet, en de huizen worden voorbereid op de Koningin Sjabbat. We schakelen de wereld van melacha (scheppend werk) uit, niet als een last, maar als een bevrijding. We laten onze apparaten los om onze ziel terug te vinden.

Wanneer de vrouw des huizes de kaarsen aansteekt en de zegenspreuk uitspreekt, daalt de rust over het huis. We zingen Sjalom Aleechem om de engelen te verwelkomen die ons begeleiden. We heffen de beker voor de Kidoesj en reciteren de woorden uit Genesis, waarmee we de schepping opnieuw erkennen. Het is geen plicht; het is een thuiskomen, een verkoelende wind in een zwoele wereld.

Het Getal Zeven: De Structuur van de Schepping

U kent de kracht van het getal zeven. Het is niet willekeurig. Het is het getal van de voltooiing. Zeven Noachitische geboden voor de mensheid, zeven jaren voor het Jubeljaar, zeven zegeningen onder de Choepa (huwelijksbaldakijn). Het huwelijk zelf is een mikdasj me’at – een kleine tempel. Tijdens de zeven dagen van de Sjeva Brachot vieren we de eenheid van het paar, onder de straling van Hasjems zegen.

Wij lezen de Thora niet als een plat boek. Wanneer we de verhalen lezen – of het nu gaat om de storm op het meer of de dromen van Farao – moeten we ze in de diepte ervaren. Als we niet leren rusten op de Sjabbat, hoe kunnen we dan de stormen in ons leven werkelijk begrijpen? Pas wanneer we de volmaakte rust van God ervaren, komen de woorden tot leven.

De Liefde voor de Wet

Er wordt vaak gezegd dat de wet (Torah) een juk is. Maar kijk naar Psalm 119: "Hoe lief heb ik Uw wet! Zij is mijn betrachting de ganse dag." Dit is geen molensteen; dit is een liefdesverklaring. De wet is de gids die ons beschermt tegen de oppervlakkigheid van een wereld die alles wil bezitten maar zichzelf verliest.

Een persoon die bepaalde keuzes maakt die niet overeenkomen met de juiste weg kiest uiteindelijk voor de diepte van het geloof in de verbinding met de Eewuige! BH. Het is een keuze voor de zuiverheid en heiligheid van het leven. Wat baat het een mens als hij de hele wereld wint, maar de verbinding met de Eeuwige verliest? Hasjem blies de adem in ons; Hij gaf ons de wet niet om ons te ketenen, maar om ons te zuiveren en ons pad te verlichten.

Een Baken in de Tijd

Laat de Sjabbat een oase zijn. Wanneer we maandagmorgen de wereld weer instappen, is de verleiding groot om onze leegte te vullen met oppervlakkige verlangens. Maar herinner je de rust van de zevende dag. Neem die stilte mee.

Leer ons, o Eeuwige, Uw weg, opdat wij in Uw waarheid wandelen. Verenig ons hart tot de vreze voor Uw Naam. Dat onze huizen plekken mogen zijn waar Hasjem centraal staat, waar we niet gevangen zitten in de 'moetens' van de moderne tijd, maar waar we leven vanuit de vrijheid van Zijn inzettingen.

Moge de Eeuwige uw hart vervullen met Zijn woorden, opdat het u en uw huizen welga.

Column geschreven door Erik Veldhuizen.

Toen ik afscheid moest nemen van mijn moeder in 2011 na een ziekbed deed dat natuurlijk pijn, toen ik afscheid moest nemen van mijn vader in 2024 deed dit opnieuw pijn. Maar ze zijn bij de Eeuwige en dan is het verwerken van die pijn wel minder. Maar missen doe ik ze, moederziel en nu ook vaderziel alleen realiseerde mijn broer en ik dat wij nu de oudsten zijn, de vraagbaak, de schouders om uit te huilen. Bij de uitvaart van mijn vader heb ik genoemd dat zijn ontwaken uit een coma (6 weken) na een verkeersongeluk in 1970 een wonder was, een Gods wonder. Dat ik nog geboren werd in 1973 was dan evenzeer een wonder, dit verwerkte ik ook in mijn korte woorden aan het einde van de rouwsdienst. Ook mijn moeder keek eerder al de dood in haar ogen toen ik klein was. Maar veel en veel belangrijker is dat Hij en alleen Hij regeert!, het leven geeft en weer neemt. Alle angst en pijn verdwijnt als je gelooft. Dan is afscheid nemen moeilijk maar te verwerken. Kort voordat ik wist dat mijn vader zijn leven zou eindigen pakte ik de tekst uit Psalm 23, met emoties die ik moeilijk kon beheersen heb ik hem dit nog kunnen lezen. Eerder nam ik afscheid van een collega en ook een soort vriendin / vertrouwensperoon (die naar Moldavie is vertrokken) Dan komt het onvermijdelijke ook nog een ander afscheid. Hoe de zegen van de Allerhoogste mag doorklinken, daarbij denk ik dankbaar terug aan de woorden die uitgesproken zijn tijdens de huwelijks inzegening van mijn wijlen ouders in 1966 en die ik op 'band' heb. "Belooft en verklaart gij tegenover God en zijn gemeente dat u beide trouw zal blijven, zult wandelen overeenkomstig het Heilig evangelie, en als de Heere u kinderen wilt geven dat gij die zult opvoeden in de vreze van Zijn naam". Mijn beide ouders antwoorden volmondig met : Ja. Om daarna te knielen op een knielbank, om de zegen over hun huwelijk te vragen en uit nederigheid en eerbied voor de Allerhoogste.  Dat doet me direct denken aan de niet formele Joodse huwelijksplechtigheid tussen mij en mijn vrouw in Israel. Samen onder de Choepa mocht ik de woorden uitspreken in het Hebreeuws woorden waarmee ook ik mijn trouw uitsprak naar mijn vrouw. Woorden die er toe doen, soms in moeilijke tijden zijn er dingen die dan voorkomen die niet tot Zijn eer zijn soms komen er mensen in je leven die me met de neus op de feiten drukken bijvoorbeeld hoe Heilig het huwelijk is. Maar ook hoe moeiljk afscheid ook kan zijn met tranen en pijn. Een aantal banden met personen laten een onuitwisbare gedachte en soms ook woorden achter. De Eeuwige stuurt ze. Dagen en dagen nadenken en dan toch komt het echte afscheid nemen.... Soms is dat dan maar het beste! En zoals in het plaatje al beschreven 'het verhaal was nog niet af' maar nu is het einde van het verhaal dan toch gekomen of is het verhaal dan toch niet helemaal af. De toekomst zal het leren. Het gezang 86 na de huwelijkheidsplechtigheid klonk met de woorden: "Wat de toekomst brenge moge, mij geleid des Heeren hand" met daarvoor de zegenbede uit Psalm 134, "Dat s'Heeren zegen op u daal, zijn gunst uit Sion u bestraal..." Zo heeft ook hier de Eeuwige hier het laatste woord en niet ik.

Column geschreven door Erik Veldhuizen.

Een paar jaar geleden vroeg ik aan mijn zoon wat hij van de Heilige ark wist, voordat ik het wist antwoorde hij dat hij weleens had gehoord van de ark van Noach. Ik zei hem, nee die bedoelde ik niet. Ik was even verbaasd dat een Joodse jongen niet wist wat de Ark des Verbonds was! Temeer omdat ik dit al vroeg in mijn jeugd leerde, en verwonderd was over de voorstelling van de gouden deksel met de Cherubijnen boven de ark.  Ik legde uit eigen woorden de 'mondelinge overdracht' over de Israelieten uit, al lopende door de woestijn waar ze op Har Sinai (berg Sinai ook wel aangeduid als de berg Chorev) de Israelieten een openbaring kregen, de Torah, kort gezegd kreeg het volk de opdracht om een kist te maken om daarin de Torah te leggen. Niet zomaar een kist zo valt te lezen in Exodus 25:1-27:19. Om hier toch even iets te laten zien, is het interessant om een video aan te halen. 

 Column geschreven door Erik Veldhuizen.

Een goede oude traditie en ook vereist in het Jodendom is om het  "Shema Israel" te lezen een gebed op basis van teksten uit de Torah. Daarin staan de wijze waarop men bid, gebedsriemen draagt en de Torah op hoofd, hard en handen bindt. Verder staat hierin dat iedere poort (deur) een Mezuzah (stukje uit de Torah moet bevatten) zodat vooral de mannen. (de vrouw staat spiritueel dichter bij de Eeuwige) continue herrinnerd worden aan de enigen God. Een vast moment in het Jodendom is in de ochtend een het moment is kort na het uit bed komen opgezegd wordt.

"Ik dank U, levende eeuwige Koning

dat Ge in ontferming mijn ziel weer in mij hebt doen terugkeren,

Uw trouw is zo groot.

Mijn God, de ziel die Ge in me hebt gegeven is rein;

Gij hebt haar geschapen, Gij hebt haar gevormd en Gij hebt haar in mij geblazen.

Gij behoedt haar in mij.

In de toekomst neemt Gij haar weer van me weg, om haar eens in mij terug te doen keren.

Zolang die ziel in mij is, sta ik in dank voor U,

Heer mijn God en God van mijn vaderen, Heer van alle gebeuren, Meester van alle zielen.

Gezegend Gij Heer, die de zielen doet terugkeren in dode lichamen."

Deze tekst is dan de Nederlandstalige versie maar standaard is deze in het Hebreeuws. 

Het is niet een 'vanzelfsprekendheid' dat we in de ochtend weer opstaan. Het is een gunst van Boven. In het verleden was (en misschien is) ook binnen het Christendom zo dat er gebed is, meestal echter voor het slapen gaan. Ik kan mezelf niet herinneren dat ik door mijn ouders voorgehouden ben de ochtend met Hem te beginnen, wel aan tafel tijdens het ontbijt werd er gebeden. Heel vroeger bad men zelfs langs het koren veld voordat het koren binnengehaald werd ging men eerst in gebed. Boven de keukentafel in het huis van mijn oma preikte een geborduurde tekst "God is mijn heil!) We kunnen van het (orthodoxe) Jodendom meer leren dan dat 'we' zouden denken! En ter harte nemen...

Wist je dat vroeger in de kerk mannen en vrouwen in gescheiden banken zaten, vrouwen bijvoorbeeld links en mannen rechts. Oorsprong is het Jodendom waar dit zeker bij de orthodoxen nog steeds gebruikt wordt. In de orthodoxe synagogen is er een afscheiding (bv gordijn) zodat, en nu zeg ik dit maar even in eigen woorden niet naar de vrouwen kan worden gekeken (dat kan de mannen afhouden van de focus op de Torah...) In orthodoxe kerkelijke gemeenten draagt de vrouw een hoed (en uiteraard met ingetogen nette vrouwelijke kleding!) Die hoed kenmerkt(e) de onderdanigheid aan haar man. Hij is het hoofd, maar ook de heiligheid van God. Dat onderdanige is 'natuurlijk' vandaag de dag achterhaald, maar je kunt het in het moderne leven nog steeds op een andere wijze invullen. Die invulling ga ik niet 'voorschrijven'.  Ook dit komt weer direct voort uit het Jodendom, waar de vrouw geestelijk trouwens hoger en ontvankelijker geacht wordt in de ogen van God. (voor mannen en vrouwen gelden dus ook religieus andere voorschriften, helaas voor de man, daarvoor zijn de voorschriften strenger...) En een gehuwde Joods (orthodoxe) vrouw afhankelijk van haar afkomst Askenazich of Sefeardisch heeft een hoofdoek of een pruik. Daarmee laat ze ook zien ik ben met hem gehuwd, en ik zal hem trouw blijven. Ja, de huwelijkse trouw... In de naburige kerkelijke gemeente van Driebergen waar mijn oom kerkte stond tot laat in de jaren 90 een bord op de deur: "Vrouwen zonder hoed worden tot dit kerkgebouw niet toegelaten".  De man uit zal gaan uit zijn gezin waar hij is opgegroeid en een vrouw zal aanhangen en zij zullen samen 1 zijn. Dat klinkt allemaal ouderwets, achterhaald etc. De wijsheid van de Allerhoogste Heer is nooit achterhaald.  We lezen in Genesis (Beresjiet) het eerste Bijbelboek (van de Torah) dat de vrouw uit de man geschapen is en zoals het er staat vlees van mijn vlees en been van mijn been. God gaf Eva aan Adam (los van namen die in het Hebreeuws een betekenis hebben en vaak ook veel rijker zijn) En God stelde Eva aan Adam voor. (daarvoor had Adam geen vrouw, terwijl God van alle dieren een tweetal mannelijk en vrouwelijk had geschapen) Die onderdanigheid is dus geen 'dwang' dat de vrouw niets meer mag en het keuken en het aanrecht zou hebben en het bed! Dat is nou precies de vrouw zwaar tekort doen. In het jodendom is bijvoorbeeld het hebben van gemeenschap tussen man en vrouw een eis!  (maar wel op een zuivere wijze) En zonder meer zijn er echt zowel fysieke als ook geestelijke verschillen tussen man en vrouw: Man en Vrouw schiep God waarbij de vrouw een hulpe is voor de man. Dat klinkt als iets uit slechts een lang verleden. De vrouw is bijzonder en uniek en juist geschapen! En de man heeft haar te behagen. Andersom is het de vrouw die op haar manier dingen toevoegt en niet alleen er is voor de lust. Ze is een sierraad.

Wat 'we' of velen vergeten zijn is te leven overeenkomstig de wil van de Eeuwige. En Hij is de heilige God die ons schiep naar Zijn evenbeeld. Ook wij kunnen nog veel leren van bijvoorbeeld de Torah, en de andere boeken zoals de Talmoed, de Midrasj en andere geschriften.

Column geschreven door Erik Veldhuizen.

Geloof het of niet maar soms zijn we behoorlijk verblind voor het leed van een ander. Onzichtbaar leed dat heerst in de Joodse gemeenschap is zo'n voorbeeld. Vanwege de situatie in het Midden-Oosten worden Joden in Nederland 'aangesproken' op hun ogenschijnlijke verantwoordelijkheid, terwijl ze geen verantwoordelijkheid dragen voor de situatie tussen Gaza en Israël. Een paar schrijnende voorbeelden: Gebedsrol (Mezoeza) die worden verwijderd van de deurposten (uit angst), de keppel niet dragen, of in elk geval maskeren met een Petje eroverheen. Ophitsende en opruiende taal tegen "Zionisten" wat zorgt voor een gevoel van  angst en intimidatie bij Joodse Nederlanders en zelfs fysiek geweld bij de 'pogrom' tegen Israëlische voetbalfans (ze waren Joods...), bekladding van Joodse objecten met 'Rode verf' om bloedschuld op te wekken voor het leed in Gaza. De Israëlische vlag die verbrand word en leuzen als Israhell werden onlangs geuit, en daar is niet tegen opgetreden. Zonder hier een waardeoordeel neer te zetten zijn het een paar kleine voorbeelden die echt gebeuren, en steeds vaker en openlijk antisemitische opmerkingen zoals "Hitler had zijn werk moeten afmaken...". Denk eens na hoe zou jij dat vinden als je dit hoort? En als het gebeurd doet het je wat? En dergelijke uitspraken zijn niet slechts een 'incident'. Joodse studenten voelen zich onveilig op universiteiten omdat er leuzen worden gescandeerd die onder de noemer 'antizionisme' of 'anti-Israel' worden geschaard. Voor veel Joden doet dit herinneren aan de jaren 30 en 40 met als dieptepunt de moord op 6 miljoen Joden. Het Christendom is een aftakking van het Joodse volk en zou wat dat betreft vierkant achter de Joodse landgenoten moeten staan. 80 jaar vrijheid, maar geen vrijheid voor iedereen...