بازی درمانگر روانشناس یا مشاوری است متخصص در زمینه ارزیابی مشکلات روانشاختی و رفتاری عاطفی کودکان که از پیشامد وقوع هر نوع مشکل یا اختلال روانشناختی در کودک پیشگیری به عمل می آورد و یا به درمان این مشکلات و اختلالات همچنین چالش هایی که کودکان با آن ها سر و کار دارند می پردازد.
بنابراین بازی درمانگر به ارزیابی مشکلات رفتاری و اجتماعی کودکان پرداخته و به درمان آن ها می پردازد و به کودکان و والدین ایشان می آموزند که چه واکنش هایی در قبال احساسات و رفتارهای کودک داشته باشند.
دکتر متخصص و بازی درمانگر با توجه به ارزیابی کودک و مساله ای که سبب گشته به مشاوره بیاید می پردازد لذا برخی کودکان دارای مشکلاتی روانشناختی و نیازمند درمان هستند و گروه های دیگری هم هستند که برخی مادران صرفا برای پیشگیری از مشکلاتی مثل ناتوانی در یادگیری یا تقویت ذهن و... کودک او را به نزد مشاور روانشناس می آورند.
بازی درمانگر با توجه به این مسائل بازی مشخصی را برای کودک تعیین یا طرح ریزی کرده و برای درمان از روش بازی درمانی کودک بهره گرفته و در حین بازی کردن کودک نیز رفتارها،احساسات و عواطف کودک را در نظر می گیرد؛ وی برای بهبود و یا تقویت و ارتقاء کودک پس از جلسه درمانی به بررسی روش های موثر دیگر برای درمان کودک و یا کاهش مشکل او می پردازد.
در بازی درمانی بازی درمانگر به سبب بهره گیری از بازی های فکری و تقویتی و نیز راهکارهای تفریحی دیگر که جنبه درمانی مشکلات روانشناختی و یا کاهش آن ها را دارند به تقویت برخی احساسات و رفتارهای کودک می پردازد و این تغییر در شخصیت کودک به طور کامل پس از چندی احساس می شود.
بازی درمانگر کمک می کند اعتماد به نفس کودک افزایش یابد.
بازی درمانگر کمک می کند کودک بیش از پیش به توانایی های خود باور داشته باشد.
بازی درمانگر کمک می کند کودک مسئولیت رفتارها،حرف ها و کارهایش را به عهده بگیرد.
بازی درمانگر کمک می کند کودک در زمان حال زندگی کرده و در حین بازی لذت ببرد.
بازی درمانگر نقش موثری در افزایش مهارت های اجتماعی کودک دارد.
کودک توسط بازی درمانگر می آمورد بهتر به مسائل و حل آن ها بپردازد.
کودک می آموزد همدلی و درک بیشتری را داشته باشد.
کودک می آموزد کنترل عواطف خود را بر عهده بگیرد و بر خود مسلط باشد.
کودک می آموزد از احساساتش فرار کرده و آن ها را بپذیرد.
کودک می آموزد بدون خجالت از دیگران احساساتش را ابراز کند.
بازی درمانگر به کودک یاد می دهد خود و دیگران را دوست بدارد و به آنها احترام بگذارد.
مشکلاتی روانشناختی نیز هستند که به سبب وجودشان کودک نمی تواند به زندگی عادی پرداخته یا واکنش های صحیح و درستی را در برابر مسائلی ابراز دارد؛ در صورت وجود این مشکلات،والدین حتما باید کودک خود را به نزد مشاور روانشناس باتجربه و توانمندی برده تا با تشخیص احتمالی و پیشنهاد راهکاری مناسب با وی به کاهش و درمان مشکل پرداخته گردد.
در غیر این صورت و با نادیده انگاشته شدن مشکل یا مشکلات کودک،این مسائل در طی زمان به مراتب در شخصیت کودک نهادینه گشته و به مرور بیشتر نیز می شود؛ بنابراین لازم است که در زمان مناسب به کاهش و درمان آن پرداخته شود.
پرخاشگری و واکنش های عصبی بی اراده
افسردگی و گوشه گیری کودک
اختلال و ناتوانی یادگیری در کودک
وابستگی بیش از حد کودک به والدین به خصوص مادر
رنجش کودک از بابت کمبود توجه
عقب ماندگی ذهنی کودک
کودکان استثنائی
کودکان بیش فعال و کم توجه
اوتیسم
ضربه عاطفی به کودک مثل از دست دادن شخصی عزیز
اراده ضعیف در کودک
فوبیا و هراس
اضطراب کودک
کودکی که والدینش از یکدیگر جدا شده و تاثیر مخربی بر روان و عواطف کودک به جا گذاشته است
و دیگر مشکلات رفتاری و روانشناختی
این موارد تنها بخشی از این مشکلات بود لذا حتی می توان کودکی را که شاهد دعواهای مکرر والدین خود بوده است نزد روانشناس بازی درمانگر آورد تا وی با اصولی صحیح و بازی های درمانی از ایجاد خشم و پرخاشگری کودک پیشگیری کنند یا در صورت وجود خشم آشکار یا نهفته وی،آن را کاهش داده و به مرور کودک بیاموزد این خشم را کنترل کند؛ یا کودکی که توسط خشونت از طرف والدین یا دیگران مورد آزار و اذیت قرار گرفته و این خشونت سبب اضطراب و گوشه گیری کودک گشته است و نیازمند درمان می باشد.
خواندن قصه برای کودک یا بالعکس
بازی های فکری معمایی مثل شطرنج
بازی های خلاقانه به سبب تقویت هوش و خلاقیت کودک
رقص
بازی های نمایشی
بازی های نمادی
بازی های آموزشی
بازی های تقلیدی
موسیقی درمانی
بازی های شن و ماسه
و دیگر بازی های درمانی کاربردی
عموما رفتارهای مخربی که والدین دارند توسط کودک به اشتباه آموخته می شود به طور مثال فریادی که یک والد می زند یا اهل دروغگویی و... است؛ کودک این رفتارها را به طور ناخودآگاه برای خودش ثبت می کند و از آن جایی که هنوز قدرت پردازش و تفاوت بین دروغ و حقیقت را ندارد، در نظرش این رفتارها رفتارهایی خوب و مقبول جلوه می کنند چون والدینشان آن ها را در طی روز به کار می برند.
بنابراین اغلب مشکلاتی که کودکان دچار آن ها می شوند به سبب رفتارهای نادرست مادران و پدرانشان و اطرافیانشان می باشد؛ استرسی که یک مادر دارد؛ خشمی که یک پدر دارد و... همه اینها می توانند الگویی برای کودک باشند و در کودک هم جلوه کند.
مصاحبه با کودک و والدین
ارزیابی کودک
آشنا نمودن کودک والدین با محیط بازی درمانی
شروع جلسات بازی درمانی
صمیمیت با کودک
بازی درمانگر در ابتدا با والدین کودک و کودک مصاحبه می کند تا از دلیل مراجعه به مشاوره آگاه شود؛ شاید در ابتدا کودک با بازی درمانگر صحبت نکرده و با وی احساس غریبگی کند؛ به همین علت بازی درمانگر نیازمند جلسات درمانی بیشتری نیز برای نزدیک شدن به کودک می باشد.
بازی درمانگر سعی می کند احساسات،رفتارها و واکنش های کودک را در نظر گیرد تا قبل از بازی درمانی با خلقیات کودک آشنا شده و به تشخیص مشکل کودک به صورت عینی بپردازد.
بازی درمانگر پس از ارزیابی و تشخیص احتمالی مشکل کودک که درصد بالایی دارد نیز با در نظر داشتن محیط و بازی های مناسب با مشکل کودک،والدین و کودک را به محیط درمان برده و فضایی که کودک قرار است مشغول به بازی و بازی درمانگر مشغول به درمان کودک شوند را به ایشان نشان دهد تا کودک از قبل با این محیط آشنا گردد.
بازی درمانگر پس از آشنا نمودن کودک با محیط درمان،کودک را به محیط بازی درمانی برده و به سمت بازی هایی می رود که از قبل برای درمان مشکل کودک در نظر گرفته است و از این جهت بازی درمانی شروع می شود.
بازی درمانگر در جلسات بازی درمانی سعی می کند بیشتر با کودک صمیمی و دوست شود زیرا کودک در این هنگام راحت تر خلقیات و احساساتش را ابراز می دارد و واکنش های حقیقی خود را به هنگام درگیر بودن با بازی نشان می دهد؛ ممکن است از پیروزی در بازی خوشحال شده یا از شکست ناراحت و عصبی شود و این احساسات را به بازی درمانگر نشان دهد.
بازی درمانگر کاربلد سعی می کند در ابتدای شروع جلسات بازی درمانی با کودک صمیمی شده تا کودک بتواند با وی احساس راحتی کند و احساساتش را به راحتی به وی ابراز دارد.
اگر کودک با بازی درمانگر به راحتی صمیمی نمی شد بازی درمانگر او را رها نکرده و نسبت به درمان او سست نمی شود بلکه خودش شروع به بازی کرده و او را با صبوری تشویق به بازی می کند.
یک بازی درمانگر باتجربه و حرفه ای هرگز کودک را مجبور به بروز احساسات و افکارش نمی کند به قولی سعی نمی کند با هر ترفندی از زیر زبان کودک حرف بکشد بلکه صبر می کند تا کودک در شرایط منحصر به فرد خود و زمانی که احساس نزدیکی بیشتری با بازی درمانگر دارد عواطف و احساساتش را بیان کند.
بازی درمانگر در حین بازی کودک به مسائل شخصی خودش نپرداخته و تمام تمرکزش را به رفتارها و واکنش های کودک در حین بازی می دهد لذا کودک ممکن است با حالات چهره خود هم تا حدودی احساسات درونی اش را نشان دهد و این نیز می تواند کمک بزرگی برای بازی درمانگر باشد.
بازی درمانگر به هیچ عنوان کودک را در جلسات بازی درمانی سرزنش نمی کند و با رفتارش کودک را از خود آزرده نمی سازد.به کودک اعتماد کرده و این اعتماد را در رفتارها و حرف هایش به کودک ابراز می دارد.
بازی درمانگر حرفه ای نیز از بازی هایی برای کودک استفاده می کند که می داند برای مشکل او که فرضا کم توجهی می باشد بازی موثری بوده و در بهبود توجه و تمرکز کودک نقش دارد.
بازی درمانگر کودک را به فعالیت های حرکتی و ورزشی تشویق می کند و به او می آموزد تا شاد باشد و هر احساسی را که حین بازی و رقص و..دارد بیان کند.
بازی درمانگر حرفه ای برای ارتباط بیشتر و بهتر کودک و بهبود مهارت های بین فردی او با هم سالان از بازی درمانی گروهی یا گروه درمانی بهره می گیرد و تلاش می کند در کودک صمیمیت بیشتری با دیگران ایجاد کند.
طول جلسات بازی درمانی برای هر کودک با توجه به چالش های مورد نظر وی یکسان نیست اما به طور کل هر کودک نیازمند 20 جلسه درمان می باشد ولیکن باز هم اشاره می داریم که این تعداد جلسات ممکن است برای کودکی بیش از حد نیاز و برای کودکی کم تر از حد بوده و کودک نیازمند تعداد جلسات درمانی بیشتری باشد؛ لذا جلسات درمان و بازی درمانی دو بار در هفته یا یک بار در ماه به مدت 30 الی 50 دقیقه انجام می گیرد.
گاهی والدین به سبب تاثیرگذاری بر رفتارهای کودک نیز نیازمند مشاوره هستند تا بتوانند به شکل بهتری با مسائل رو به رو شوند و این یادگیری سبب گردد بهتر احساسات و عواطف خود را در مقابل کودک خود ابراز دارند.
در صورتی که بازی درمانگر دریابد والدین نیازمند زوج درمانی هستند به آنها پیشنهاد می دهد مسائل بینشان را حل کرده و با کمک زوج درمانی به برطرف ساختن مشکلات خود بپردازند تا کودک به سبب این مسائل دچار تنش نگردد.
در بازی درمانی کودک می تواند احساساتی را که در طی زمان سرکوب کرده در حین بازی ناخوداگاه نشان دهد و یا واکنش هایی را که تا به حال بیش از حد یا کمتر از حد نیاز بوده اند با کمک دکتر متخصص و بازی درمانگر به حد تعادل برساند.
بازی درمانی سبب می شود مشکلاتی که کودک با آن ها دست و پنجه نرم می کند در حین بازی بروز پیدا کرده و بازی درمانگر به کاهش و درمان آن ها بپردازد؛ به طور مثال اگر کودکی زودجوش است زمانی که در بازی فکری معمایی به خوبی عمل نمی کند بازی را کنار گذاشته و فریاد عصبانیت می زند ولیکن همین کودک به هنگام پیروزی و موفقیت از روی خوشحالی فریادهای خوشحالی یا همان جیغ زده و بالا و پایین می پرد؛ بنابراین بازی درمانگر به تمام واکنش های کودک حساس بوده و به آن ها توجه بسیاری می کند.