Hệ thống đèn đường chiếu sáng đường phố theo TCVN

1. Khái Niệm và Cấu Trúc Hệ Thống Đèn Đường

Hệ thống chiếu sáng đường phố bao gồm toàn bộ các thiết bị được bố trí dọc theo tuyến đường, nhằm mục đích giúp người di chuyển có thể quan sát rõ ràng môi trường xung quanh trong điều kiện thiếu ánh sáng tự nhiên. Một hệ thống được đánh giá là đạt chuẩn khi đáp ứng đầy đủ các yếu tố: mức độ sáng phù hợp, phân bố đồng đều, không tạo hiện tượng chói lóa, tiết kiệm năng lượng và vận hành ổn định trong thời gian dài.

Các thành phần chính trong hệ thống

Một tuyến đèn đường hoàn chỉnh thường bao gồm các bộ phận sau:

• Nguồn cấp điện: có thể cung cấp trực tiếp hoặc thông qua tủ điều khiển tập trung

• Tủ điện và hệ thống bảo vệ: đảm bảo an toàn và quản lý điện năng

• Trụ đèn: với chiều cao thay đổi tùy theo loại đường (thường từ 8m đến 12m)

• Cần đèn hoặc tay đèn: giúp định vị đèn chiếu sáng

• Bộ đèn LED: với công suất từ 100W đến 200W tùy yêu cầu

• Hệ thống điều khiển thông minh: có thể tích hợp BMS hoặc IoT để quản lý từ xa

• Hệ thống cáp và tiếp địa: đảm bảo truyền tải điện an toàn

Tất cả các thành phần này cần phải tương thích và hoạt động đồng bộ để tạo nên một hệ thống hiệu quả và bền vững.

2. Các Tiêu Chuẩn Chiếu Sáng Theo TCVN và CIE

Việc thiết kế chiếu sáng đường phố không thể dựa vào kinh nghiệm chủ quan mà phải tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật được quy định rõ ràng. Tại Việt Nam, các dự án chiếu sáng cần tuân theo Tiêu chuẩn Quốc gia (TCVN), đồng thời có thể tham khảo tiêu chuẩn châu Âu (EN) và tiêu chuẩn quốc tế (CIE) để đảm bảo chất lượng tốt nhất.

2.1. Quy định về chiếu sáng đường giao thông và quảng trường

Thiết kế chiếu sáng cho đường giao thông và quảng trường phải phù hợp với cấp đường, nhằm đảm bảo người lái xe và người đi bộ luôn có tầm nhìn rõ ràng, định hướng chính xác và an toàn khi di chuyển.

Các yếu tố quan trọng cần đảm bảo bao gồm: độ sáng đủ theo tiêu chuẩn, phân bổ ánh sáng đều khắp mặt đường, không gây chói lóa cho người điều khiển phương tiện, và có sự chuyển tiếp sáng hợp lý ở các điểm giao cắt.

Các cột đèn nên được bố trí thẳng hàng để hỗ trợ dẫn hướng và đồng thời tạo tính thẩm mỹ cho khu vực. Các thông số về độ chói, độ rọi và độ đồng đều đều phải đạt ngưỡng tối thiểu theo quy định cho từng phân cấp đường.

Bảng Tiêu Chuẩn Chiếu Sáng Theo Phân Cấp Đường

Cấp đô thị

Đường cao tốc trong đô thị:

• Độ chói trung bình (Ltb): ≥ 2 cd/m²

• Hệ số đồng đều chung (Uo): ≥ 0,4

• Hệ số đồng đều theo phương dọc (Ul): ≥ 0,7

• Chỉ số hạn chế loá (TI): ≤ 10%

Đường trục chính và đường chính đô thị:

• Độ chói trung bình: ≥ 2 cd/m²

• Hệ số đồng đều chung: ≥ 0,4

• Hệ số đồng đều dọc: ≥ 0,7

• Chỉ số chống chói: ≤ 10%

Cấp khu vực

Đường chính khu vực:

• Độ chói trung bình: ≥ 2 cd/m²

• Các hệ số đồng đều và chỉ số chống chói tương tự cấp đô thị

Đường khu vực:

• Độ chói trung bình: ≥ 1,5 cd/m²

• Hệ số đồng đều chung: ≥ 0,4

• Hệ số đồng đều dọc: ≥ 0,7

• Chỉ số chống chói: ≤ 10%

Cấp nội bộ

Đường phân khu:

• Độ chói trung bình: ≥ 1,5 cd/m²

• Các thông số đồng đều giống đường khu vực

Đường vào nhà và nhóm nhà ở:

• Độ chói trung bình: ≥ 1,0 cd/m²

• Hệ số đồng đều chung: ≥ 0,4

• Hệ số đồng đều dọc: ≥ 0,5

• Chỉ số chống chói: ≤ 15%

Đường xe đạp:

• Độ chói trung bình: ≥ 0,75 cd/m²

• Chỉ số chống chói: ≤ 20%

Đường đi bộ:

• Độ chói trung bình: ≥ 0,5 cd/m²

• Hệ số đồng đều: ≥ 0,35

• Chỉ số chống chói: ≤ 20%

Quảng trường

Quảng trường chính đô thị loại I và II:

• Độ chói trung bình: ≥ 2 cd/m²

• Hệ số đồng đều và chỉ số chống chói tương tự đường cấp đô thị

Quảng trường loại III, IV, V:

• Độ chói trung bình: ≥ 1,5 cd/m²

• Các thông số khác tương tự

Quảng trường giao thông, trước nhà ga, trước các công trình công cộng:

• Độ chối trung bình: ≥ 1,5 cd/m²

• Đảm bảo các hệ số đồng đều và giới hạn chói theo quy định

Nguồn: Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 13608:2023 về Chiếu sáng nhân tạo bên ngoài các công trình công cộng và hạ tầng kỹ thuật

2.2. Yêu cầu về chống chói

Một tuyến đường có thể có đủ độ sáng nhưng vẫn tiềm ẩn nguy hiểm nếu ánh sáng quá gắt, góc chiếu không phù hợp hoặc đèn không được trang bị hệ thống chống chói.

Theo tiêu chuẩn, chỉ số TI% cần ≤ 10% đối với đường cao tốc và ≤ 15% cho đường đô thị thông thường.

Do đó, khi lựa chọn đèn LED đường phố, cần ưu tiên các sản phẩm có: thấu kính quang học chuyên dụng, khả năng phân bố ánh sáng đồng đều và không gây chói mắt cho người điều khiển phương tiện.

2.3. Chỉ số hoàn màu và nhiệt độ màu

Trong chiếu sáng đường phố, chất lượng ánh sáng không chỉ phụ thuộc vào độ sáng mà còn bị ảnh hưởng đáng kể bởi chỉ số hoàn màu (CRI) và nhiệt độ màu (CCT). Hai thông số này quyết định độ trung thực của màu sắc và cảm giác quan sát, từ đó tác động trực tiếp đến an toàn giao thông ban đêm.

Chỉ số hoàn màu (CRI)

CRI phản ánh mức độ chính xác của màu sắc vật thể dưới ánh sáng nhân tạo. Trong chiếu sáng đường phố, CRI không cần cao như chiếu sáng nội thất hay thương mại, nhưng vẫn phải đủ tốt để người tham gia giao thông có thể nhận diện biển báo, người đi bộ, chướng ngại vật và tín hiệu giao thông một cách rõ ràng.

Khuyến nghị về CRI:

• Mức tối thiểu: CRI ≥ 70

• Đường trung tâm hoặc khu vực đông đúc: CRI từ 80 trở lên để nâng cao khả năng nhận diện

Nhiệt độ màu (CCT)

Nhiệt độ màu được đo bằng đơn vị Kelvin (K), thể hiện sắc thái của ánh sáng từ trắng lạnh đến ánh vàng ấm. CCT phù hợp giúp mắt người lái xe nhìn đường rõ ràng hơn và cảm thấy thoải mái hơn.

Nhiệt độ màu khuyến nghị theo khu vực:

• Đường phố đô thị và trục chính: 4000K - 5000K (ánh sáng trắng trung tính)

• Khu dân cư và ngõ hẻm: 3000K - 4000K (ánh sáng ấm)

• Công viên và quảng trường: 3000K - 3500K (ánh sáng vàng nhẹ)

• Đường cao tốc và khu công nghiệp: 4500K - 5000K (ánh sáng trắng sáng)

Tóm lại, việc chọn đúng chỉ số hoàn màu và nhiệt độ màu không chỉ cải thiện an toàn giao thông mà còn góp phần tạo nên cảnh quan đô thị hài hòa và dễ chịu.

3. Lợi Ích Của Hệ Thống Chiếu Sáng Đạt Tiêu Chuẩn

Một hệ thống chiếu sáng đường phố được thiết kế theo đúng tiêu chuẩn kỹ thuật không chỉ giúp tăng độ sáng cho tuyến đường mà còn mang lại nhiều lợi ích quan trọng về an toàn, kinh tế và thẩm mỹ đô thị.

Các lợi ích nổi bật

Nâng cao an toàn giao thông: Hệ thống chiếu sáng tốt giúp người lái xe quan sát rõ các vật cản, biển báo và người đi bộ. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng đường có đủ ánh sáng có thể làm giảm 30-40% tai nạn giao thông.

Tiết kiệm năng lượng đáng kể: Công nghệ đèn LED hiện đại có hiệu suất phát sáng từ 130 đến 160 lumen/watt, giúp tiết kiệm điện gấp 3-4 lần so với đèn sodium và gấp đôi so với đèn metal halide, tương đương với mức tiết kiệm lên đến 80% điện năng.

Giảm chi phí bảo trì: Với tuổi thọ trung bình từ 50.000 đến 65.000 giờ hoạt động, đèn LED có thể sử dụng liên tục trong 10-12 năm mà không cần thay thế, giúp giảm đáng kể chi phí bảo trì và vận hành.

Nâng cao mỹ quan đô thị: Ánh sáng được phân bố đồng đều và đúng chuẩn tạo sự đồng bộ, chuyên nghiệp và nâng cao giá trị thẩm mỹ cho khu vực, góp phần xây dựng hình ảnh đô thị hiện đại.

Kết lại, Hệ thống đèn đường chiếu sáng đạt chuẩn TCVN không chỉ đơn thuần là việc lắp đặt đèn dọc theo tuyến đường mà còn là một quy trình thiết kế kỹ lưỡng, tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn kỹ thuật và phù hợp với đặc điểm của từng loại đường. Từ việc xác định phân cấp đường, tính toán độ sáng yêu cầu, lựa chọn thiết bị phù hợp cho đến việc bố trí cột đèn hợp lý - tất cả đều cần được thực hiện một cách chuyên nghiệp để đảm bảo hiệu quả tối ưu. 

Hy vọng qua bài viết này, bạn đã có cái nhìn toàn diện và chi tiết về hệ thống đèn đường chiếu sáng theo tiêu chuẩn TCVN. Nếu bạn đang có nhu cầu thiết kế, tư vấn hoặc cung cấp giải pháp chiếu sáng đường phố, hãy liên hệ với các đơn vị uy tín có kinh nghiệm để được hỗ trợ tốt nhất. Một hệ thống chiếu sáng chất lượng không chỉ soi sáng con đường mà còn soi sáng tương lai phát triển của đô thị.