U dorosłych z ADHD, autyzmem lub AuADHD objawy bardzo często nie kończą się na samej neuroatypowości. Lata życia w przeciążeniu, niezrozumieniu i niedopasowaniu systemu prowadzą do rozwoju zaburzeń współistniejących - psychicznych i somatycznych. Bez ich rozpoznania diagnoza jest niepełna: leczy się „fragment”, a nie cały obraz.

W trakcie tej diagnozy przyglądamy się szczególnie takim obszarom, jak m.in.:

• zaburzenia lękowe (uogólniony lęk, napady paniki, fobie społeczne),

• depresja, epizody mieszane, wahania nastroju,

• PTSD / cPTSD, trauma rozwojowa i trauma medyczna,

• cechy zaburzeń osobowości (szczególnie borderline, unikająca, zależna),

• zaburzenia odżywiania i kompulsywne wzorce regulacji emocji,

• uzależnienia i zachowania nałogowe (substancje, jedzenie, internet, praca),

• przewlekłe bezsenności i zaburzenia rytmu dobowego,

• somatyczne konsekwencje przeciążenia układu nerwowego: POTS, MCAS, IBS, bóle przewlekłe, migreny.

U wielu dorosłych objawy „lękowe” czy „depresyjne” są w rzeczywistości konsekwencją traum - pojedynczych zdarzeń (wypadek, przemoc, nagła utrata) lub wieloletniego życia w napięciu: przemoc w rodzinie, zaniedbanie, mobbing, praca w systemie przeciążającym psychikę (medycyna, pomoc społeczna, służby). Do tego dochodzi przewlekły stres, który latami nie ma gdzie się rozładować. Organizm nie wraca do trybu „spoczynku”, tylko żyje w ciągłej gotowości bojowej. 

Osoby neuroatypowe nie tylko są statystycznie bardziej zagrożone występowaniem cPTSD lecz również częściej nie dostają dostosowanego pod ich profil neurobiologiczny wsparcia. Pracuję więc i z dorosłymi, którzy nie „czują się ofiarami traumy”, ale mają ciało i układ nerwowy funkcjonujące w trybie alarmu jak i z tymi co doskonale wiedzą że to co ich spotkało w życiu wymaga dodatkowego wysiłku do zagojenia.

U części osób neuroróżnorodnych ciało od lat „krzyczy” mocniej niż psychika. Zawroty głowy, kołatania serca, omdlenia, problemy z ciśnieniem, nietolerancje pokarmowe, bóle brzucha, biegunki lub przewlekłe zaparcia, wysypki, świąd, nagłe skoki zmęczenia po posiłku - często kończą się dziesiątkami badań, rozbieżnymi opiniami lekarzy i komentarzem „to stres”. Dla wielu osób z POTS, MCAS, dysautonomią i zaburzoną relacją z jedzeniem jest to doświadczenie wtórnie traumatyzujące.

W tej pracy nie stawiam diagnoz medycznych – pomagam zrozumieć zależności między układem nerwowym, stresem, traumą, jedzeniem i objawami z ciała oraz uporządkować historię kontaktu z ochroną zdrowia. Nazwa objawów po imieniu nie jest błahostką lub pustą etykietą, pozwala szukać pomocy w odpowiednim miejscu. Trudno wyleczyć ból zęba medytacją a nadmiar histaminy siłą woli. Mówię trudno bo pewnie są od reguły wyjątki, ale dla większości z nas to "Trudno" oznacza "Nie realnie" 

Dorośli z ADHD, autyzmem i AuADHD często funkcjonują w środowiskach, które są dla ich układu nerwowego skrajnie obciążające: medycyna, ratownictwo, psychologia, edukacja, IT, branże kreatywne, kierownicze. Z jednej strony mają ponadprzeciętne zasoby (szybkie myślenie, kreatywność, odporność na kryzys), z drugiej - systemy, w których pracują, zwykle nie są projektowane pod neuroatypowość. Skutkiem są chroniczne przeciążenie, stany graniczne, wypalenie zawodowe, myśli o rezygnacji z zawodu, poczucie „marnowania potencjału”.

Pracuję z osobami neuroróżnorodnymi w pracy i na studiach, a także z przedstawicielami zawodów wysokiego ryzyka (ratownicy, medycy, psycholodzy, nauczyciele, służby), łącząc perspektywę psychologiczną, doświadczenie z pola i myślenie strategiczne. Celem jest nie „naprawianie charakteru”, tylko dopasowanie życia zawodowego do realnych możliwości układu nerwowego, tak aby nie doprowadzić do całkowitego załamania zdrowia.

Są osoby, które z definicji częściej stają się celem ataków, poniżania i wykluczania: kobiety w „męskich” zawodach, osoby neuroatypowe (ADHD, autyzm, AuADHD), osoby z doświadczeniem migracji, osoby LGBT+, osoby z przewlekłą chorobą, osoby „inne” pod względem wyglądu, przekonań czy sposobu myślenia. Często pracują w środowiskach, których nie mogą po prostu opuścić: system ochrony zdrowia, służby mundurowe, instytucje publiczne, toksyczne zespoły, uczelnie. Często muszą mierzyć się z odrzuceniem i brakiem akceptacji nawet we własnych domach. 

Celem tej pracy nie jest udawanie, że „wystarczy asertywność”. Celem jest opracowanie realnych protokołów przetrwania – tak, aby przy braku natychmiastowej ewakuacji jak najmniej uszkodzić swoje zdrowie psychiczne i fizyczne, zachować poczucie godności i przygotować grunt pod zmianę, gdy tylko będzie możliwa.