*การเกิดวิปัสสนากรรมฐาน*

การพิจารณา ภาวนา เดินปัญญา ของหลวงปู่มั่น ถามตอบ ในใจ ไล่ต้อน ความคิด อวิชชา ..จน รอบครอบ รอบด้าน ..นี้ละ พระกัมมัฏฐาน เรียกว่า วิปัสสนาญาณ

มิใช่ นั่งสมาธิึิดเพ้อฝันไป ถึงแต่พอวิชา เหาะเหิน เดินอากาศได้ ท่องเที่ยวนรกสรรค์

.นั้นเรียกว่า วิปัสนูกิเลส ทำให้หลง ให้เพลิน เคลิบเคลิ้ม... อันจะหาเอาเป็นที่พึ่ง เป็นสรณะ ทำให้หลุดพ้น ปล่อยวาง ไม่ได้เลย

*นั่นเป็นโพสต์ของผู้รู้​ เล่าเรื่องหลวงปู่มั่น​ ภูริทัตโต​ ที่ผมเพิ่งได้อ่านเมื่อวานซืนนี้เอง​*

*อ่านแล้วคิดถึงพัฒนาการของการเจริญจิตภาวนาของตัวผมเองมาสิบปีเศษเกิดการแยกร่างเป็นสองร่างคงเป็นกายเนื้อกับกายทิพย์​ ได้สมาธิลึก​ หลงใหลในกับดักความสุขอยากอยู่ในสภาวะสุขนั้นเรื่องนี้ผมเคยเล่าที่หอประชุมชั้น7​ อาคารกาญจนาภิเษก มรภอบ​ ให้พระสงฆ์​ นศ.และประชาชนฟังเรื่องประสบการณ์การเข้าสมาธิสัก​ 15​ ปีมาแล้วตอนยังไม่เกษียณราชการและดำรงตำแหน่งรองอธิการครับ*

*ผมหลงใหลในกับดัก​ มีความรู้สึกคล้ายตัวเองมีอะไรพิเศษกว่าคนอื่น​ หลายปีครับหลงอยู่ในเขาวงกตนั้น​ น่าจะห้า​ หก​ ปีที่แล้วจึงระลึกรู้ว่าที่จริงทั้งหลายทั้งปวง​ ความปิติสุขอย่างที่สุดและอื่นๆนั้นเป็นมายา​ เป็นกิเลส*

*หลังจากนั้นไม่นานผมก็ก้าวข้ามปล่อยวาง​ คราวนี้พอออกจากสมาธิ​ จิตเกิดถาม​ ตอบกันเป็นองค์ธรรม​ เป็นความรู้แปลก​ ทำให้ผมเขียนเฟส​ ถ่ายทอดความคิดนี้ต่อเนื่องมาตลอดหลายปีเป็นร้อยบทความ​ เขียนแทบทุกคืนครับ*

*เมื่อได้อ่านธรรมสภาโพสต์ว่าเมื่อจิตเกิดถามตอบกัน​ นั่นคือเกิดวิปัสสนากรรมฐาน​ ผมเลยคิดทบทวนประสบการณ์เล่าสู่เพื่อนๆเฟสฟัง​ เพื่อนที่ติดตามเฟสผมมาตั้งแต่ต้นจะทราบพัฒนาการนี้ดีครับ*

*บทความโดย รศ.ดนัย วิโรจน์อุไรเรือง

*อริยสัจ4*

*ไม่มีใครไม่รู้จัก อริยสัจ 4 ถ้าเป็นพุทธศาสนิกชน ครับ*

*อริยสัจ 4 มี ทุกข์ สมุทัย(เหตุแห่งทุกข์) นิโรธ(การดับทุกข์) และ มรรค(ทางดับทุกข์)มีองค์ 8 หรือ มัชฌิมาปฏิปทา(ทางสายกลาง)*

*ความเป็นปุถุชน ไม่มีใครไม่เคยทุกข์ ทุกข์จากเจ็บไข้ได้ป่วย ทุกข์เพราะเงินไม่พอใช้ ทุกข์เพราะพลัดพรากจากสิ่งที่รัก ทุกข์เพราะประสบกับสิ่งที่ไม่รักไม่ชอบฯลฯ*

*เมื่อเกิดทุกข์ พระพุทธองค์สอนให้เราวิเคราะห์หาสาเหตุของทุกข์นั้น แล้วหาทางดับทุกข์นั้น ทุกข์เกิดที่ใจของเรา จึงต้องดับที่ใจของเราเอง*

*เคยทุกข์กันมาทุกคน แต่ถ้าจะถามว่า "ทุกข์ คืออะไร?"คงนิยามได้ไม่ง่ายนัก*

*ในพจนานุกรมมติชน นิยาม"ทุกข์" ว่าคือ ความยากลำบาก ความไม่สบายกายสบายใจ สภาพที่ทนได้ยาก สภาพที่ถูกบีบคั้น*

*ถ้าผมจะให้นิยามว่า "ทุกข์" หมายถึง สภาพที่เป็นปัญหาที่ใจตัวเองไม่อยากเผชิญ ในเบื้องต้นเพื่อการวิเคราะห์ ก็คงพอได้นะครับ*

*ความลำบาก ความไม่สบายกายสบายใจ สภาพที่ทนได้ยาก สภาพที่ถูกบีบคั้น เหล่านี้ ย่อมเกิดที่ใจตัวเองแล้วรู้สึกว่าเป็นปัญหาไม่พอใจ*

*ผู้ที่ประสบความสำเร็จในชีวิต มักมีประสบการณ์ความลำบาก ถูกบีบคั้น แต่เขาก็ไม่คิดว่าเป็นทุกข์ คิดว่าเป็นความท้าทาย เขาพอใจ ยินดีที่จะเผชิญ คิดว่า เป็นกำไรชีวิต ทำให้เขาแกร่ง นำพาเขาไปสู่ความสำเร็จ เพราะฉะนั้นสภาพดังกล่าวจึงไม่ใช่ทุกข์สำหรับเขา*

*นักวิทยาศาสตร์ นักฟิสิกส์ นักคณิตศาสตร์ แพทย์ วิศวกรฯลฯ มักเผชิญปัญหาท้าทายเสมอ แต่เขาไม่ได้คิดว่าเป็นทุกข์ กลับเป็นความท้าทายที่จะทำให้เก่งขึ้น พัฒนาขี้น เมื่อเรียนฟิสิกส์ เรียนคณิตศาสตร์ คงจำได้ว่าจะต้องพยายามหาโจทย์ปัญหา มาฝึกให้มากที่สุด ทุกรูปแบบ จึงจะเก่ง ทำคะแนนได้ดี การเผชิญปัญหาเช่นนั้นจึงไม่เป็นทุกข์*

*ถ้าจะสรุปว่า "ทุกข์" คือ ปัญหาที่ไม่พึงประสงค์ ก็น่าจะกระชับและรัดกุมนะครับ*

*แล้ว "ปัญหา" คืออะไร?*

*"ปัญหา"คือ สภาพที่คาดหวัง กับ สภาพที่เป็นจริง ไม่ตรงกัน*

*ยิ่งสภาพที่คาดหวังห่างจากสภาพที่เป็นจริงมากเพียงใด ความวิกฤติของปัญหาก็จะยิ่งมากขึ้นเพียงนั้น แปลว่าปัญหานั้นมีความสำคัญต้องแก้ไขด่วน*

*ความวิกฤติของปัญหานี้เป็นพื้นฐานสำคัญของการบริหาร ว่าเราจะเลือกแก้ปัญหาใดก่อนหลัง เป็นพื้นฐานของการอนุมัติโครงการต่างๆ เป็นพื้นฐานในการตั้งประเด็นวิจัย เป็นพื้นฐานในการตัดสินใจฯลฯ*

*ทุกข์ จึงเป็นปัญหา ที่ไม่พึงประสงค์ และปัญหาที่ไม่พึงประสงค์ย่อมเป็นความทุกข์*

*นั่นเป็นการใช้ความคิดเชิงระบบวิเคราะห์ วิจารณ์ "ทุกข์"ส่วนตนนะครับ*

*บทความโดย รศ.ดนัย วิโรจน์อุไรเรือง

*นิพพาน คือ อะไร?*

*ถ้าตามความหมายในพจนานุกรม นิพพาน หมายถึงการดับกิเลสที่เป็นกองทุกข์สิ้นไป หรือตาย ซึ่งใช้กับ พระอรหันต์*

*นิพพาน จึงมีสองความหมาย คือ หมายถึงผู้ที่บรรลุอรหัตตผล คือ เป็นผู้ดับกองกิเลสทั้งมวลสิ้นแล้ว และอีกความหมาย หมายถึงการตายของพระอรหันต์ หรือผู้บรรลุอรหัตตผล​ กรณีการละสังขารของพระพุทธองค์​ เรียก​ ปรินิพพาน*

*แต่พระพุทธองค์เองผู้ทรงรู้อดีต ปัจจุบัน อนาคต รู้ทุกอย่าง เหตุไฉนจึงไม่แสดงภาวะนิพพานให้แจ่มแจ้ง ให้คนหายสงสัย นั่นน่าจะเป็นเพราะภาวะนิพพานนั้นเป็นภาวะที่จะรู้ได้ด้วยตัวเอง มันเป็นปัจจัตตังจิต ดังนั้นอยากรู้แจ้ง ต้องปฏิบัติให้ถึงด้วยตนเองแล้วจะรู้ พระองค์จึงไม่ชี้ชัดเรื่องนิพพาน*

*ในแถลงการณ์ปกป้องพระธรรมปิฎก และกรณีพระธรรมกาย ฉบับที่สอง ของราชวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณ์ เมื่อ วันที่ 3 ตุลาคม 2542 ยืนยันความถูกต้องในหลักวิชาการทางพระพุทธศาสนาว่า"นิพพาน เป็น อนัตตา" ดังปรากฏในพระไตรปิฎก และอรรถกถา และเห็นสอดคล้องกับหลักการเดียวกันกับที่ พระธรรมปิฎก(ป.อ. ปยุตโต)ได้เสนอไว้ในหนังสือ"นิพพานเป็น อนัตตา" ส่วนธรรมกายนั้น ถือว่า "นิพพาน เป็น อัตตา"*

*นั่นแสดงว่า​ นิพพานอยู่ภายใต้ไตรลักษณ์ใช่หรือไม่? *

*แต่จาก ศรีศากยอโศกเสนอในหนังสือ"จิตตภาวนาตามรอยพระพุทธองค์"อมรินทร์บุ๊ค(2559)กล่าวว่า จิตของผู้บรรลุมรรคผลนิพพาน ย่อมอยู่เหนือกฎแห่งธรรมชาติ ในทางพระพุทธศาสนา ย่อมอยู่เหนือกฎไตรลักษณ์*

*กฎไตรลักษณ์ นั้นจะครอบคลุมทุกอย่างในธรรมชาติทั้งที่เป็นรูปธรรม และนามธรรม ครับ คือ สรรพสิ่งนั้นไม่เที่ยง(อนิจจัง) เปลี่ยนแปลง(ทุกขัง) และเป็นมายา(อนัตตา)*

*ในธรรมชาตินั้นนักวิทยาศาสตร์สามารถหาความสัมพันธ์ต่างๆ สร้างเป็นทฤษฎี เป็นกฎ และเขียนเป็นสมการออกมาได้ ถ้าเราหาความสัมพันธ์หรือกฎของทุกอย่างในธรรมชาติแล้วสร้างเป็นสมการขึ้นมา แน่นอน สมการนั้นย่อมครอบคลุมสรรพสิ่งทั้งที่เป็นรูปธรรมและอรูปธรรมเหมือนกฎไตรลักษณ์ เมื่อเราย้ายด้านขวาของสมการมาไว้ด้านซ้ายให้หมด ด้านขวามือของสมการจะเป็นศูนย์ สมการนี้ผมเรียกว่าสมการจักรวาล(Cosmological Equation) ด้านขวามือที่เป็นศูนย์ ก็คือ สุญญตา หรือ อนัตตา หรือ ความว่างเปล่าไม่มีอะไร เหมือนในลัทธิเต๋านั่นแหละครับ*

*สรรพสิ่งในธรรมชาติจึงเป็นอนัตตา วิทยาศาสตร์กับไตรลักษณ์จึงสอดคล้องกัน ครับ*

*ท่าน ป.อ.ปยุตโต ได้วิสัชชนาเรื่อง"นิพพาน เป็นอัตตา หรืออนัตตา"กับหลวงตามหาบัว ไม่ทราบว่าปีไหน ออกทีวีด้วย หลวงตามหาบัวกล่าวว่า"นิพพานเป็นภาวะที่เหนือธรรมชาติ นิพพานจึงไม่เป็นทั้งอัตตา และอนัตตา อยู่เหนือไตรลักษณ์สอดคล้องกับแนวคิดของศรีศากยอโศก*

*เพราะสรรพสิ่งทั้งมีชีวิต​ ไม่มีชีวิต​ มีตัวตน​ ไม่มีตัวตน​ คือ​ ทั้งรูปและนาม​ ล้วนอยู่ภายใต้เวลา​ มีเวลาของตัวเอง​ มีเกิด​ มีตั้งอยู่แล้วดับไปเช่นนี้​ นิพพานเป็นภาวะหลุดพ้นจากเวลา​ หรือ​ กาลวิมุตติ​ จึงอยู่เหนือไตรลักษณ์*

*ผมคิดว่า ถ้าอยากรู้ว่าภาวะจิตของผู้บรรลุนิพพานจริงๆแล้วเป็นอย่างไร ก็คงต้องปฏิบัติให้ถึง ให้รู้แจ้งด้วยตนเอง เพราะมันเป็นปัจจัตตัง แต่ผู้ที่บรรลุแล้วจะไม่บอกใครเพราะตัวเองอาจจะหลงผิดไป หรือเล่าให้ใครฟัง เขาอาจว่า บ้า หรือเสียสติไปก็ได้ เพราะคนบรรลุระดับเดียวกันเท่านั้นจึงจะรู้กัน*

*บทความโดย รศ.ดนัย วิโรจน์อุไรเรือง*

*ทุกชีวิตเกี่ยวข้องกับเจ้ากรรมนายเวร*

*เจ้ากรรมนายเวร คือ ผู้ที่ถูกกรรมทำร้ายมาก่อน แล้วผูกพยาบาท อาฆาตจองเวร อาจเป็นในชาติภพล่วงมาแล้ว และ หรือในชาติปัจจุบันด้วยก็ได้*

*ในอดีตชาติเราอาจเคยทำให้ใครสักคนนึงเจ็บแค้นอย่างสาหัส เขาผูกพยาบาทอาฆาต สาปแช่งไม่ยอมปล่อยวางให้อภัย ตามกฎแห่งกรรม ผลของการสาปแช่ง อาฆาตพยาบาทนั้น ก็จะติดตามมาในชาติภพปัจจุบันได้ เขาอาจมาเกิดเป็นลูกที่สร้างปัญหาความทุกข์ร้อนให้พ่อแม่ ทำความอับอายขายหน้าให้พ่อแม่ตลอดชีวิต เราคงเคยพบกรณีตัวอย่างเช่นนี้มามาก ผมอยากยกตัวอย่างหนึ่ง บิดาเป็นผู้บริหารมีชื่อเสียง บุตรสาวทำความเสื่อมเสียให้ตลอด ไปเป็นโสเภณี เวลาขึ้นห้องกับใครก็จะประกาศว่าตัวเองเป็นลูกท่านผู้นี้ จนในที่สุด ผู้บริหารท่านนี้ทนความอับอายไม่ได้ แขวนคอตายครับ*

*กรณีบางครอบครัว บางตระกูลเหมือนถูกสาปตั้งแต่พ่อแม่ ลูกหลานเหลน สร้างปัญหาให้เสื่อมเสียตลอด ชีวิตครอบครัวล้มเหลวมีแต่ความทุกข์ น้ันก็เป็นผลแห่งกรรมในอดีตชาติ ที่ไม่ได้มีการให้อภัยซึ่งจะเป็นการตัดกรรม*

*แน่นอน แม้เพียงชาตินี้ชาติเดียวเราก็สร้างอกุศลกรรมมานับไม่ถ้วน ด่าบุพการีตัวเองบ้าง ฆ่าสัตว์ใหญ่ตัดชีวิตบ้าง ลักขโมย ผิดศีล5 บ้าง

อาฆาตมาดร้ายครูบาอาจารย์หรือผู้มีพระคุณบ้าง ทำร้ายจิตใจเพศตรงกันข้ามอย่างรุนแรงในวัยหนุ่มสาวบ้าง จนเกิดการสาปแช่ง อาฆาตพยาบาท ผลแห่งกรรมนี้ก็จะตามทันในที่สุด อาจส่งผลร้ายต่อครอบครัว ลูกเต้า การทำงาน หรือส่งผลกระทบต่อพฤติกรรมได้*

*แล้วอดีตชาติล่ะ แน่นอนกรรมนั้นก็จะสะสมไล่ตามเรา มีอยู่สองทางที่จะหลีกหนี หรือผ่อนหนักเป็นเบาได้ คือต้องสร้างกุศลกรรมให้มากที่สุดคือ ละเว้นความชั่ว ทำความดี และชำระจิตใจให้ผ่องใส นั่นคือ สวดมนต์ภาวนา ปฏิบัติธรรมอย่างสม่ำเสมอต่อเนื่องทุกวัน เหมือนกวาดบ้านทำความสะอาดทุกวันบ้านก็จะสะอาด จิตของเราเผชิญขยะทุกวัน แล้วยังมีขยะสะสมมาก่อนอีก ถ้าไม่กวาดขยะจิตต่อเเนื่อง ไหนเลยจิตจะสะอาดผ่องใสได้*

*อีกทางหนึ่งนั้นคือ ทำพิธีตัดกรรมเพื่อระงับ ดับ ล้างอาถรรพ์คำสาปแช่ง อาฆาต พยาบาทมาดร้าย ต่างๆ ของเจ้ากรรมนายเวร ให้หลุดพ้น เป็นอิสระแก่กัน ซึ่งมีกระบวนการที่ซับซ้อนทีเดียวครับ *

*แม้ว่ากฎแห่งกรรมจะทำงานของมันอย่างเที่ยงตรงเสมอ ไม่มีใครหลุดพ้นได้ พระพุทธองค์ยังตรัสว่า หนึ่งในสี่อย่างที่พระองค์ช่วยตัดให้ไม่ได้คือ กฎแห่งกรรม กรรมใดใครก่อคนนั้นต้องรับกรรมนั้นเอง วิธีแก้กรรมทั้งสองอย่างก็อาจเป็นหนทางให้กรรมหนักกลายเป็นกรรมเบาได้ ครับ*

*บทความโดย รศ.ดนัย วิโรจน์อุไรเรือง*