Dr Paweł Modrzyński, pracownik Wydziału Zarządzania Politechniki Bydgoskiej im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich w Bydgoszczy, prowadzi ogólnopolskie badanie naukowe dotyczące funkcjonowania samorządowych Centrów Usług Wspólnych (CUW) oraz poziomu ich dojrzałości cyfrowej w kontekście zdolności nadzorczych i efektywności jednostek samorządu terytorialnego (JST).

Badanie realizowane jest we współpracy z Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o.

Projekt stanowi kontynuację ponad dekady badań naukowych i analiz eksperckich dotyczących funkcjonowania centrów usług wspólnych w polskim samorządzie. Dotychczasowe badania obejmowały m.in. zakres usług wspólnych świadczonych przez CUW, modele organizacyjne obsługi wspólnej, efektywność funkcjonowania tych jednostek oraz poziom digitalizacji procesów administracyjnych.

Po ponad dziesięciu latach funkcjonowania centrów usług wspólnych w Polsce możliwe staje się kompleksowe spojrzenie na efekty tej reformy organizacyjnej administracji samorządowej. W szczególności istotne staje się zrozumienie, w jaki sposób organizacja procesów obsługi wspólnej, poziom automatyzacji procesów administracyjnych, architektura danych oraz zdolność analityczna CUW wpływają na mechanizmy nadzoru JST nad jednostkami organizacyjnymi oraz efektywność zarządzania finansami publicznymi.

Badanie ma charakter pierwszej w Polsce kompleksowej analizy konfiguracyjnych mechanizmów transformacji cyfrowej samorządowych centrów usług wspólnych. Dotychczasowe badania koncentrowały się głównie na zakresie usług wspólnych lub organizacyjnych aspektach tworzenia CUW. Brakuje natomiast analiz pokazujących, w jaki sposób poziom cyfrowej dojrzałości CUW oraz architektura procesów i systemów informacyjnych przekładają się na realne mechanizmy zarządcze i nadzorcze jednostek samorządu terytorialnego.

Projekt podejmuje próbę wypełnienia tej istotnej luki badawczej, analizując relacje między organizacją obsługi wspólnej, poziomem cyfrowej transformacji procesów administracyjnych oraz zdolnością JST do podejmowania decyzji zarządczych w oparciu o dane.

Celem badania jest identyfikacja konfiguracyjnych mechanizmów cyfrowej transformacji samorządowych Centrów Usług Wspólnych oraz określenie ich wpływu na zdolność jednostek samorządu terytorialnego do sprawowania nadzoru nad jednostkami organizacyjnymi oraz zwiększania efektywności zarządzania środkami publicznymi.

Badanie koncentruje się na analizie zależności między organizacją procesów obsługi wspólnej, poziomem automatyzacji procesów administracyjnych, architekturą danych, systemami raportowania oraz wykorzystaniem informacji zarządczej, a zdolnością JST do podejmowania decyzji finansowych i organizacyjnych w oparciu o dane generowane przez centra usług wspólnych.

Kwestionariusz badawczy obejmuje siedem komplementarnych obszarów analizy:

A. Profil organizacyjny i operacyjny CUW
Struktura jednostki, zakres świadczonych usług wspólnych oraz skala działalności CUW.

B. Geneza i umocowanie instytucjonalne CUW
Uwarunkowania powstania CUW, ich miejsce w systemie zarządzania JST oraz poziom autonomii organizacyjnej jednostki.

C. Architektura procesów masowych i operacyjna transformacja cyfrowa CUW
Organizacja procesów finansowo-księgowych i płacowych, specjalizacja zadań oraz poziom automatyzacji procesów.

D. Architektura danych i zdolność informacyjna CUW w kontekście nadzoru JST
Integracja systemów informatycznych, struktura gromadzonych danych oraz możliwość generowania informacji zarządczej.

E. System KPI, pomiar efektywności i jego umocowanie
Zakres stosowanych mierników efektywności, ich formalizacja oraz wykorzystanie w zarządzaniu CUW i JST.

F. Wpływ funkcjonowania CUW na zdolność zarządczą JST
Możliwość centralnego monitorowania finansów jednostek oraz wykorzystanie danych w procesach decyzyjnych JST.

G. Systemowy efekt funkcjonowania CUW – zdolność analityczna i inicjatywa optymalizacyjna
Rola CUW w przygotowywaniu analiz finansowych, formułowaniu rekomendacji optymalizacyjnych oraz wspieraniu decyzji zarządczych JST.

Badanie skierowane jest do dyrektorów i kierowników samorządowych Centrów Usług Wspólnych w Polsce.

Realizacja badania prowadzona jest w okresie od 8 marca do 31 marca 2026 roku.

Udział w badaniu jest dobrowolny, a wszystkie odpowiedzi mają charakter anonimowy. Dane będą analizowane wyłącznie w formie zagregowanej i wykorzystane wyłącznie do celów naukowych.

Wyniki badań zostaną przedstawione w raportach eksperckich, publikacjach naukowych oraz podczas konferencji poświęconych funkcjonowaniu Centrów Usług Wspólnych w Polsce.