สมุนไพรเก่าแก่ที่มีความสำคัญชนิดหนึ่ง มีหลักฐานการจดบันทึกมานานกว่า 4,000 ปี มีแหล่งผลิตใหญ่อยู่ที่ประเทศอินโดนีเซียและมาเลเซีย สำหรับในประเทศไทยบ้านเราทางภาคใต้และภาคเหนือนิยมใช้ผลดีปลีมาเป็นเครื่องเทศแทนพริกและพริกไทย โดยทั้งดีปลีและพริกไทยต่างก็มีสรรพคุณช่วยบำรุงธาตุไฟในการย่อยอาหารเหมือน ๆ กัน แต่ดีปลีจะดีกว่าในเรื่องของลมเบ่งของมดลูก หรือลมที่ค้างในลำไส้ รวมไปถึงอาการกำเริบของเสมหะและลมปอด ส่วนพริกไทยนั้นจะดีกับลมที่ขับปัสสาวะ
ใช้ผล ขับลม ลดอาการไอ ระคายคอจากเสมหะ ลดอาการท้องอืดท้องเฟ้อแน่นจุกเสียด บำรุงธาตุไฟ แก้ปวดท้อง แก้คลื่นไส้ อาเจียน แก้ตับพิการ แก้ท้องร่วง แก้ไอ บีบมดลูก บำรุงธาตุ ใช้เป็นยาแก้โรคเกี่ยวกับทางเดินหายใจ เช่น ขับเสมหะ แก้หืด แก้หลอดลมอักเสบ แก้ลมวิงเวียน เป็นยาระงับแก้อาการนอนไม่หลับ โรคลมบ้าหมู เป็นยาขับน้ำดี เมื่อมีการอุดตันของท่อน้ำดี ยาขับระดูและทำให้แท้งลูก เป็นยาขับพยาธิในท้อง แก้ริดสีดวงทวารหนัก ใช้ปรุงเป็นยาทาภายนอกสำหรับบรรเทาอาการปวดที่กล้ามเนื้อ ทำให้ร้อนแดงและมีเลือดมาเลี้ยงที่บริเวณนั้นมากขึ้น แก้อักเสบ ฝนเอาน้ำทาแก้ฟก บวม ใส่ฟัน แก้ปวดฟัน
รูปแบบและขนาดวิธีใช้ยา:
1. อาการท้องอืด ท้องเฟ้อ และปวดท้อง และแก้อาการคลื่นไส้อาเจียนที่เกิดจากธาตุไม่ปกติ โดยใช้ผลดีปลีแก่แห้ง 1 กำมือ (ประมาณ 10-12 ผล) เติมน้ำ 2 ถ้วยแก้ว ต้ม 10-15 นาที ดื่มแต่น้ำวันละ 3 ครั้ง หลังอาหาร
2. อาการไอ และขับเสมหะ โดยใช้ผลแก่แห้ง ประมาณครึ่งผล ฝนกับน้ำมะนาวแทรกเกลือเล็กน้อย กวาดคอ หรือจิบบ่อยๆให้เติมน้ำพอควร
ข้อควรระวัง: ไม่ควรบริโภคปริมาณมากเกินไป จะทำให้กระเพาะอาหารอักเสบ แสบทวารเวลาถ่าย คนมีไข้ไม่ควรกินจะทำให้ร้อนใน หญิงมีครรภ์ห้ามกินเพราะอาจทำให้แท้งได้
การตรวจเส้นเลือดฝอย ต้องใช้เครื่องมือพิเศษอย่างไร ทำไมต้องตรวจเส้นเลือดฝอย เพราะเส้นเลือดฝอยสามารถบ่งชี้สุขภาพของเราได้ด้วย เส้นเลือดฝอยอ่อนแอ อาจส่งผลให้เราอ่อนเพลีย ง่วง ผิวพรรณก็ไม่ดีด้วย
หากสังเกตตัวเองว่ามีหนังลอกตรงโคนเล็บ แสดงว่าเส้นเลือดฝอยเริ่มมีเลือดสูบฉีดไม่สะดวกที่ปลายนิ้วแล้ว จะต้องปรับการกินอาหารและการออกกำลัง และเพื่อให้เส้นเลือดฝอยสุขภาพดี มีสมุนไพรไทยอย่างหนึ่งที่ช่วยได้ นั่นคือ "ดีปลี" ซึ่งสามารถนำมาปรุงอาหารได้หลายอย่าง แต่ก็ต้องประกอบกับการออกกำลังกายและพักผ่อนให้เพียงพอด้วย
ติดตามได้ในรายการดูให้รู้ ตอน ดีปลี เส้นเลือดฝอย กับสุขภาพดีที่สังเกตได้ วันอาทิตย์ที่ 12 พฤษภาคม 2562 เวลา 17.30 - 18.00 น. ทางไทยพีบีเอส และติดตามความเคลื่อนไหวของรายการได้ที่ www.facebook.com/Dohiru
ประโยชน์ของดีปลีสามารถบำรุงสุขภาพ ต่อต้านและบำบัดโรคหรืออาการเจ็บป่วยต่างๆ ในร่างกายได้เป็นอย่างดี โดยเราก็มีไอเดียการกิน การใช้ดีปลีเพื่อสุขภาพมาฝาก ซึ่งสามารถทำได้ดังนี้
รักษาอาการปวดฟัน
สำหรับการรักษาอาการปวดฟัน สามารถที่จะใช้ดีปลีผสมน้ำแล้วนำมากลั้วปากเพื่อการรักษาและกำจัดแบคทีเรียที่มีอยู่ภายในช่องปากแทนการบ้วนด้วยน้ำเกลือ และอีกวิธีการคือ นำดีปลีมาพอกไว้ที่บริเวณที่ปวด ไม่เกิน 1 ชั่วโมง อาการก็จะดีขึ้นได้ โดยมีสูตรคือ นำดีปลี เกลือ และน้ำเปล่า ผสมกันในสัดส่วนที่ไม่เหลวหรือข้นจนเกินไป หลังจากนั้นนำมาพอกบริเวณที่ปวดฟัน ทิ้งไว้ 1 ชั่วโมง ก็จะทำให้อาการปวดฟันทุเลาลง
รักษาอาการอาหารไม่ย่อย
การรักษาอาหารไม่ย่อยด้วยดีปลี นอกจากการใช้ผงดีปลีโรยบนข้าวรับประทานดังคำแนะนำเบื้องต้นแล้ว ยังมีสูตรรักษาอีกสูตรคือ ใช้ผลดีปลีแก่ 1 กำมือ ต้มน้ำ 2 ถ้วย เป็นเวลา 15 นาที หลังจากนั้นกรองเอาแต่น้ำมาดื่ม โดยดื่มวันละ 3 ครั้งหลังอาหาร ซึ่งสามารถที่จะใช้เถา หรือดอกมาต้มแทนได้
รักษาอาการริดสีดวงทวาร
ใช้ดอกดีปลี 10 ดอก พร้อมเมล็ดงาดำ 20 กรัม โดยนำมาบดผสมกับนม ดื่มวันละ 1 แก้วเวลาใดก็ได้ เป็นระยะเวลา 15 วัน ก็จะช่วยรักษาอาการริดสีดวงทวารให้ดีขึ้นได้
รักษาอาการเจ็บคอ
ใช้ดอกดีปลี 3 ดอก ผิวมะนาวขูด 1 ลูก หัวกระเทียม 3 กลีบ และพริกไทย 3 เม็ด นำทั้งหมดมาตำรวมกันให้ละเอียด เมื่อเสร็จแล้วให้ผสมกับน้ำมะนาว แต่ไม่ต้องทำให้เหลวขอแค่ข้นๆ แล้วนำมาปั้นเป็นก้อน เล็กเท่ายาลูกกลอน วิธีการใช้คือ ให้นำมาอม โดยจะต้องอมบ่อยๆ เพื่อทำให้ชุ่มคอก็จะช่วยบรรเทาอาการเจ็บคอลงได้
ไอเดียการกินดีปลีเพื่อสุขภาพ
ดีปลี เห็นผลเล็กๆ แบบนี้ก็ยังสามารถนำมาประกอบเมนูอาหารทานได้หลากหลายเช่นกัน ซึ่งขอบอกเลยว่านอกจากจะได้รับคุณค่าทางโภชนาการสูงแล้ว ยังได้สรรพคุณทางยาจากดีปลีไปเต็มๆ อีกด้วย โดยเมนูจากดีปลีก็มีดังนี้
1.หน่อไม้ฝรั่งอบพร้อมดีปลี
เริ่มจากการเปิดเตาอบหรือเตาย่างวอร์มไว้ โดยต้องให้ถาดใส่หน่อไม้ฝรั่งอยู่ห่างจากบริเวณที่ปล่อยความร้อน 4-6 นิ้ว หลังจากนั้นนำหน่อไม้ฝรั่งล้างน้ำ แล้วนำมาคลุกน้ำมันและคลุกเกลือ วางลงในแผ่นรองอบ และนำไปอบ 2-3 นาที ระหว่างนั้นนำกระเทียม ดีปลี ผักชี สับหรือโขลกให้เข้ากัน แล้วค่อยนำมาโปะไว้บนหน่อไม้ฝรั่งที่อบเสร็จ และสามารถที่เสิร์ฟได้เลย
2.พริกลาบ
หรือที่รู้จักกันดีในชื่อ น้ำพริกดำ ซึ่งส่วนใหญ่จะใช้เป็นเครื่องสำหรับปรุงลาบ โดยมีวิธีทำ คือ ตั้งเตาถ่านเพื่อย่างพริกแห้ง หลังจากนั้นคั่วเครื่องเทศต่างๆ เช่น โป๊ยกั๊ก กระวาน อบเชย ดีปลี ลูกจันทน์เทศ กระเปราะหอม คั่วจนหอมและพักเอาไว้สักพัก หลังจากนั้นจึงนำมาโขลกให้ละเอียด แล้วจึงใส่พริกย่างลงไปโขลกและใส่เกลือเล็กน้อยแล้วจึงคนให้เข้ากัน
3.เครื่องเทศพะโล้
โดยดีปลีถือเป็นเครื่องเทศสำคัญ ในการนำมาใช้ทำเป็นเครื่องแกง โดยอย่างแรกให้เตรียมเครื่องเทศ คือ อบเชย ดีปลี โป๊ยกั๊ก กระวาน ดอกจันท์ ข่าแห้ง ขิงสด ผงเทียน ผงพริกไทยขาว ผงลูกผักชี เปราะหอม ผงเทียนข้าวเปลือก กานพลู ลูกกระวาน ผงชวงเจียจีน เมื่อครบทั้งหมด ก็นำไปอบให้มีกลิ่นหอม แล้วก็สามารถที่จะนำไปต้มหรือผัดทำกับข้าวได้ตามปกติ
ข้อควรระวังในการทานดีปลี