Breedloof
“Ennie, loester,” zaat d’r Jo óp inne oavend jraad vuurdat e in sjlof vool, “wens-te mörje noa d’r maat jees, broets-te jee jreuns mit tse bringe. Wen 't e bis-je floept, èse vier e zóndieg d’r dikste, lengste en lekkerste breedloof, demste in die leëve jezieë of jepreufd has."
’t Ennie kent zienne Jo al e bis-je langer en ’t is jesjpand wat e dis kier werm wilt aasjtelle en vroagt 'm dan óch tsefort: “Wie leks-te ‘m dat dan aa, oane dat 't diech jet jeet koste?"
“Loester, iech hoeët dizze middieg in de wèsjkauw wie d’r Michel d’r Men van 't Sóf en d’r Wiel van ‘t Fieng teëjenee an 't oessjpille woar. Doe wits doch óch, dat die tswai, d’r inne ezoeë jód wie d’r angere, d’r van uvvertsügd is, dat jinne mieë versjtank van d’r jaat hat wie heëzelver. Hü hauwe die tswai ‘t uvver hönne breedloof. D’r inne hauw nog dikkere en sjwoard’re wie d’r angere. Wen me die tswai jelöat dan häue ze sjtengele va zicher vunnef kilo in hönne jaad. En d’r Michel bloof mar sjtuchele en sjtaune: “dat jieët ’t nit” en: “dat jeleuft jee miensj, dat mós iech ieësj zieë”. Um e eng tse maache an hön sjtute., sjtellet d’r Michel vuur dat ze mörje alle tswai hön veer dikste sjtengele mit zouwe bringe.
D’r Michel zouw da zörje vuur ing ierlieje woag en deëjinnieje, deë ‘t winniegste óp de woag breët , deë zouw noa de sjiech ee oes mósse jeëve in de milchsboed. Dan wuur óch vuur ee en allemoal oesjemaad weë d’r betste jadepiet wuur. Vuur zie sjaidsrichtere zouw d’r Michel ziech dan sjpieëd’r d’r breedloof mit noa heem kanne neëme, dan koeët heë óch ins preuve, dat dat jet angesj wuur wie die piezzeletieje sjtengelsjer van zienne supermaat.
Wie iech d’r Michel ken, hat deë zieng vrauw al lekker jemaad óp jesjtoeëfde breedloof in ing milchtsaos en die hat besjtimd al an jidd’rinne vertseld, wat heure Michel vuur inne sjlauwberjer is. Breedloof vuur nuus en óch nog ing rungde in de milchsboed.
‘t Ennie bejreef nog ummer nit wie deë breedloof noen bij hön óppen dusj koeët kómme, evver ’t noom ziech vuur um tse wade óp de dinger die kómme jónge. D’r nieëkste daag lofet aaf wie d’r Jo vuuroes jezieë hauw.
Wie die tswai jadepiete mit hön, in ing auw tsiedónk jewikkelde, breedloofsjtengele en in jezelsjaf van d’r Michel mit zieng woag, in de wèsjkauw vuur d’r dusj sjtonge, hauw d’r Jo ziech verdekd ópjesjtald en heë kreeg natuurlieg alles mit, dat aod wief.
D’r Michel, deë d’r jesjmak van in ing milchtsaos jesjtoeëfde frisje breedloof al in d’r mónk hauw, sjtellet noa zes moal woage vas dat d’r Wiel d’r dikste en sjwöarste breedloof va rum en tum óp de woag jelaad hauw. D’r erme Men moeët bauw inne janse sjtengel mieë óp de woag legke um an ’t zelfde jewieët tse kómme. Mit e jezich wie inne boer mit tsankpieng moeët e ziech mar doabij neerlegke, den ing woag lügt nit en heë sjloog vuur um mer dierek noa de milchboed tse jon.
“Waad”, zaat d’r Michel, “iech lek miech ‘mienne’ breedloof alvas bij mienne mantel, angesj verjès iech dem jeliech nog”. Noadat ze alledrei hönne sjokomel mit e lekker makkeroontje jenaose hauwe bedanket d’r Michel ziech hatslieg bij d’r Men en verjèset doabij nit um hem d’r jouwe road tse jeëve nieëkstes joar ins jet mès an zieng sjtengele tse sjudde.
Wie d’r Michel d’r breedloof jesjmaad hat wees bis hü jee miensj en went me hem druvver aasjprikt, dan kiekt e wie e kumpsje of wie inne kirchül óp Jreune Donnesjtieg, wen de klokke noa Roeëm junt um brij tse èse. Uvver breedloof hat heë nog nie jekald, nog tse sjwieje va ing woag of ing weddensjaf.
’t Jieët der evver inne of besser tswai, die hü nog d’r jesjmak van deë breedloof mit zieng milchtsaos in d’r mónk hant. Die tswai, dat hat uur al lang bejrèfe, zint d’r Jo en ’t Ennie.
In de tsiet dat die drei klone ziech in de milchboed tse jód dónge an hönne sjokomel mit e makkeroontje loog deë breedloof, oesnüediejend en in ing tsiedónk jewikkeld, ónger d’r mantel van d’r Michel.
D’r Jo, dat zouwoas, hauw flot e anger peksje, óch in tsiedónk jewikkeld, umjetoesjd mit dat van d’r Michel. ‘t Woar eëve dik, eëve sjwoar en eëve lank, mer al döng me dat wat drin zoos zivve sjtond sjtoeëve en in de allerlekkerste milchtsaos ópdene, ’t wuur nit tse jenisse.
Die tswai meter, in sjtukker va breedloofsjtengellengde jesjneie, abberhammersjloech hat bis hü jee miensj in koel jemisd.
“Ennie, luister,” zei Jo op een avond net voordat hij in slaap viel, “als je morgen naar de markt gaat, hoef je geen groente mee te nemen. Met een beetje geluk eten we zondag de dikste, langste en lekkerste prei, die je in je leven gezien of geproefd hebt.”
Ennie kent haar Jo al een beetje langer en ze is benieuwd wat hij deze keer weer wil uithalen en vraagt hem dan ook meteen: “Hoe pak je dat dan aan, zonder dat het je iets gaat kosten?”
“Luister, ik hoorde vanmiddag in het badlokaal hoe Michel Men van Sof en Wiel van Fieng tegen elkaar aan het uitspelen was. Je weet toch ook, dat die twee, de ene zo goed als de andere, ervan overtuigd is, dat niemand meer verstand van de tuin heeft dan hijzelf. Vandaag hadden die twee het over hun prei. De ene had nog dikkere en zwaardere dan de andere. Als men die twee geloofde dan hadden ze stengels van zeker vijf kilo in hun tuin. En Michel bleef maar opjutten en verbazen: “dat bestaat niet” en “ dat gelooft geen mens, dat moet ik eerst zien.” Om een eind te maken aan hun opschepperij stelde Michel voor dat ze morgen alle twee hun vier dikste stengels mee zouden nemen.
Michel zou dan zorgen voor een eerlijke weegschaal en degene, die het minste op de weegschaal legde, die zou na werktijd een rondje moeten geven in de melkbar. Dan was ook eens en voor altijd uitgemaakt wie de beste tuinpiet was. Voor zijn scheidsrechterwerk zou Michel dan later de prei mee naar huis kunnen nemen, dan kon hij ook eens proeven, dat dat iets anders was dan de petieterige stengels van zijn supermarkt.
Zoals ik Michel ken, heeft die zijn vrouw al lekker gemaakt met gestoofde prei in een melksaus en die heeft zeker aan iedereen verteld, wat haar Michel voor een sluwe vos is. Prei voor niks en ook nog een rondje in de melkbar.
Ennie begreep nog altijd niet hoe die prei nu bij hen op tafel kon komen, maar ze nam zich voor om te wachten op de dingen die zouden komen. De volgende dag verliep zoals Jo het vooruit had gezien.
Toen de twee tuinpieten met hun, in een theedoek gewikkelde, preistengels en in gezelschap van Michel met zijn weegschaal, in het badlokaal voor de tafel stonden, had Jo zich verdekt opgesteld, en hij kreeg natuurlijk alles mee, dat oude wijf.
Michel, die de smaak van in een melksaus gestoofde verse prei al in de mond had, stelde na zes keer wegen vast, dat Wiel de dikste en zwaarste prei van de wijde omtrek op de weegschaal had gelegd. De arme Men moest haast een hele stengel op de weegschaal leggen om aan hetzelfde gewicht te komen. Met een gezicht als een boer met kiespijn moest hij zich daarbij neerleggen, want een weegschaal liegt niet en hij stelde voor om maar direct naar de melkbar te gaan.
“Wacht,” zei Michel. “ik leg ‘mijn’ prei alvast bij mijn jas, anders verlies ik die gelijk nog.” Nadat ze alle drie hun chocomel met een lekker macaroontje hadden genoten, bedankte Michel Men hartelijk en vergat daarbij niet om hem de goeie raad te geven volgend jaar wat meer aan zijn stengels te schudden.
Hoe de prei Michel gesmaakt heeft weet tot vandaag toe geen mens en als men hem erover aanspreekt, dan kijkt hij als een kommetje of als een kerkuil op Groene Donderdag, als de klokken naar Rome gaan om brij te eten. Over prei heeft hij nog nooit gepraat, om nog maar te zwijgen over een weegschaal of een weddenschap. Er is echter een of beter twee, die vandaag nog de smaak van die prei met zijn melksaus in de mond hebben. Die twee, dat hebben jullie al lang begrepen, zijn Jo en Ennie.
In de tijd dat de drie narren zich in de melkbar te goed deden aan hun chocomel met een macaroontje lag die prei, uitnodigend en in een theedoek gewikkeld, onder de jas van Michel. Jo, die rotzak, had vlug een ander pakje, ook in theedoek gewikkeld, omgeruild met dat van Michel. Het was even dik, even zwaar en even lang, maar ook liet men dat wat erin zat zeven uur stoven en in de allerlekkerste melksaus opdienen, het was niet te genieten.
De twee meter in stukken van preistengellengte gesneden afbouwhamerslang heeft tot vandaag geen mens in de mijn gemist.