วันลอยกระทง ตรงกับวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12 ตามปฏิทินจันทรคติไทย เป็นวันประเพณีที่สำคัญของประเทศไทย มีการลอยกระทงเพื่อขอขมาต่อพระแม่คงคาและเทพเจ้าทั้งหลาย เป็นการสะเดาะเคราะห์และขอพรให้ชีวิตในปีใหม่มีความสุข
ประเพณีลอยกระทงมีต้นกำเนิดมาจากความเชื่อในศาสนาพราหมณ์-ฮินดู โดยเชื่อว่าการลอยกระทงเป็นการลอยเคราะห์ลอยโศกลอยทุกข์ไปให้พ้นตัว เป็นการเริ่มต้นชีวิตใหม่อย่างมีความสุข นอกจากนี้ ยังมีความเชื่อที่เชื่อมโยงกับพุทธศาสนา โดยเชื่อว่าการลอยกระทงเป็นการบูชาพระเกศแก้วจุฬามณีบนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์
ประเพณีลอยกระทงมีจุดประสงค์หลัก 3 ประการ คือ
เพื่อสะเดาะเคราะห์ เชื่อว่าการลอยกระทงเป็นการลอยเคราะห์ลอยโศกลอยทุกข์ไปให้พ้นตัว เป็นการเริ่มต้นชีวิตใหม่อย่างมีความสุข
เพื่อขอพร เชื่อว่าการลอยกระทงเป็นการบูชาพระแม่คงคาและเทพเจ้าทั้งหลาย เป็นการขอพรให้ชีวิตในปีใหม่มีความสุข
เพื่ออนุรักษ์วัฒนธรรม ประเพณีลอยกระทงเป็นประเพณีที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนาน เป็นการแสดงออกถึงวัฒนธรรมและวิถีชีวิตของคนไทย
การลอยกระทงในประเทศไทยนิยมลอยกระทงที่ทำจากวัสดุธรรมชาติ เช่น ดอกบัว ใบตอง เทียน ธูป ดอกไม้ ธง เหรียญ ฯลฯ กระทงสามารถลอยได้ทั้งแม่น้ำ ลำคลอง หรือทะเล ในช่วงเทศกาลลอยกระทง จะมีการจัดงานลอยกระทงตามสถานที่ต่างๆ ทั่วประเทศ มีการประกวดกระทงประเภทต่างๆ เช่น กระทงใหญ่ กระทงเล็ก กระทงดอกไม้ กระทงแฟนซี ฯลฯ
วันลอยกระทงเป็นเทศกาลที่คนไทยทุกคนต่างรอคอย เป็นโอกาสที่จะได้รวมญาติพี่น้อง เพื่อนฝูง ร่วมกันลอยกระทง เป็นการสืบสานประเพณีอันดีงามของไทยที่ควรอนุรักษ์ไว้ให้คงอยู่ต่อไป