Fort Henricus Steenbergen
Situatie na het gereedkomen van de bouw van het fort in 1626.
Tekening van J.P. Lapage uit 1998
Fort Henricus is aangelegd als onderdeel van de West-Brabantse Waterlinie die zich uitstekte van de Schelde bij Bergen op Zoom, tot aan de Vliet bij Steenbergen.
De West-Brabantse waterlinie bestond uit de forten Moermont, Pinssen en De Roovere, de inundatievlakte het Halsterens Laag, de vesting Steenbergen en het fort Henricus.
Het Halsters Laag werd in tijden van oorlogsdreiging onder water gezet door bij Steenbergen een sluis open te zeten. Hierdoor kreeg zeewater toegang tot het Halsters Laag en belemmerde zo de vijandelijke legers de toegang.
Al in 2007 was onze stichting betrokken bij de voorbereidingen en het archeologisch onderzoek van het 17e eeuwse Fort Henricus aan de Westhavendijk in Steenbergen.
De grachten en verdedigingswallen werden in de jaren erna gereconstrueerd zodat het Fort landschappelijk weer zijn oorspronkelijke vormen terugkreeg. Het was een gigantische ‘klus’ waarbij enorm veel onderzoek en grondwerk werd gedaan.
Op 4 t/m 19 september 2017 assisteerden wij het archeologisch bureau Artefact bij het laatste onderzoek op het Fort. Onderzocht werd o.a. of er in de buitenwal nog funderingen van de oude toegangspoort aanwezig waren zodat die exact ingetekend konden worden. Met zekerheid werden die niet gevonden, maar wel werd er een forse hoeveelheid steenpuin aangetroffen die erop duidde dat de toegangspoort daar moet hebben gestaan. Dwars daaronder werd een gemetselde koker aangetroffen die destijds voor afwatering en riolering van het Fort heeft gediend. Na het onderzoek werd de koker weer met aarde toegedekt. Verder werd de toegang tot het fort verder vrijgemaakt zodat de houten palen van de toegangsbrug ingemeten konden worden. In de slik tussen de palen, werd een nog gave oude trommelstok gevonden wat toch wel bijzonder is.
Het onderzoek was de laatste in een reeks die in 2007 aanving en waarbij onze stichting tot 2017 herhaaldelijk heeft geassisteerd.
Nu het project klaar is kan het resultaat beslist een aanwinst voor Steenbergen en omgeving worden genoemd.
Na de laatste onderzoeken en reconstructies in 2017 is het fort zo in deze vogelvlucht-opname te zien.
Het terrein van het fort, zoals dat er uitzag voordat de reconstructie- werkzaamheden plaatsvonden.
Aan de hand van grondsporen konden de plaats en de helling van de verdedigingswallen worden vastgesteld.
Graafwerkzaam-heden waarmee de oorspronkelijke breedte van de gracht weer teruggebracht werd.
Een aantal palen van de toegangsbrug naar het fort.