Η  Πρωτοβουλία για την Προστασία και Ανάδειξη της χαράδρας του Αώου είναι αποτέλεσμα της κινητοποίησης - συγκέντρωση που πραγματοποιήθηκε την Κυριακή  28 Σεπτεμβρίου 2025 στο Πέτρινο γεφύρι του Αώου ενάντια στη σχεδιαζόμενη απο την Περιφέρεια Ηπείρου διάνοιξη δρόμου εντός της Χαράδρας του Αώου και ποιό συγκεκριμένα στην διαδρομή - μονοπάτι από το παλιό γεφύρι της Κόνιτσας έως την μονή Στομίου.

Η διαδρομή βρίσκεται εντος των ορίων του Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου στην ζώνη ΙΙα  και στο δίκτυο NATURA - 2000 GR -2130001 (Εθνικός Δρυμός Βίκου - Αώου).

Ιστορικό

Το 1952 έγινε διάνοιξη χωματόδρομου από την γέφυρα της Κόνιτσας σε μήκος 1700 μέτρων μέχρι την σημερινή θέση Φράγμα με σκοπό την κατασκευή του φράγματος και του αύλακα μεταφοράς του νερού για τις ανάγκες άρδευσης του κάμπου της Κόνιτσας.

Απο το 1978  μέχρι το 1982 πραγματοιποιήθηκαν προσωρινές διανοίξεις  βαθύτερα στην χαράδρα μέχρι το μοναστήρι Στομίου και ψηλότερα προς το ρέμα της Δέσης για τις ανάγκες μεταφοράς νερού για ύδρευση της πόλης της Κόνιτσας. Εγκαταστάθηκε αγωγός μεταφοράς του νερού σε μήκος περίπου 6 χιλιομέτρων. 

Ο αγωγός στα σημεία κοντά στην κοίτη του ποταμού που περνούσε ψηλότερα από την στάθμη του θάφτηκε στο έδαφος (Θέσεις μετά την μεγάλη σκάλα μέχρι αμμουδιά απέναντι από Ασπρόλακο), στα σημεία που η στάθμη του νερού ήταν ψηλότερη τοποθετήθηκε πάνω στο βράχο (θέση Μεγάλη Σκάλα) ή τοποθετήθηκε πάνω σε τοιχίο που κατασκευάσθηκε για αυτό το λόγο (θέση Φράγμα). 

Ο δρόμος  για την μετακίνηση των απαραίτητων σκαπτικών μηχανημάτων και των υλικών σε αρκετά σημεία πέρναγε στην κοίτη του ποταμού και στην απέναντι πλευρά του. 

Με το τέλος των εργασιών εγκατάστασης ή συντήρησης στα επόμενα χρόνια οι πρώτες βροχές του χειμώνα επανάφεραν την κοίτη του ποταμού στην προτέρα κατάσταση.

Από το 2009 ξεκίνησε χωρίς να έχει ολοκληρωθεί και παραληφθεί αρμοδίως έργο του Δήμου Κόνιτσας με τίτλο “Αξιοποίηση Εθνικού Δρυμού Αώου”

• Στο έργο περιλαμβάνονται παρεμβάσεις όπώς:

• Κατασκευή χώρου στάθμευσης αυτοκινήτων

• Κατασκευή φυλακίου πλησίον της Γέφυρας Αώου

• Βελτίωση του υπάρχοντος τρακτερόδρομου και μετατροπή του σε πεζόδρομο πλάτους 160 εκατοστών

• Βελτίωση του υπάρχοντος παλαιού μονοπατιού

• Διαμορφώσεις χώρων θέας

• Διαμορφώσεις χώρων υπαίθριας αναψυχής και υπαίθριου γεύματος

• Σήμανση του χώρου

Παράλληλα με το παραπάνω έργο υλοποιήθηκαν την ίδια περίοδο εντός της χαράδρας του Αώου τα παρακάτω έργα:

• Βελτίωση - Εκσυγχρονισμός υπάρχοντος εξωτερικού δικτύου ύδρευσης Δ.Δ. Κόνιτσας του δήμου Κόνιτσας Ν. Ιωαννίνων

• Αποκατάσταση υδράυλακα ποταμού Αώου στο Δήμο Κόνιτσας

Στις 17 Δεκεμβρίου 2009 η Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Χωροταξίας της Περιφέρειας Ηπείρου μετά από αυτοψία που διενήργησε στην περιοχή του έργου τροποποίησε την Περιβαλλοντική αδειοδότηση του έργου  “Αξιοποίηση Εθνικού Δρυμού Αώου” απαιτώντας την περιβαλλοντική αδειοδότηση από το αρμόδιο Υπουργείο Περιβάλλοντος Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής (ΥΠΕΚΑ). 

Επίσης έθεσε όρους στην υλοποίηση του έργου ζητώντας: 

• Οι εργασίες να γίνουν χειρωνακτικά, χωρίς την χρήση μηχανημάτων και οχημάτων 

• Το πλάτος του διαμορφούμενου μονοπατιού να μην ξεπερνά το υφιστάμενο

• Απαγορεύει την δημιουργία νέων τμημάτων δρόμου

• Απαγορεύει την διαπλάτυνση των υφιστάμενων περασμάτων του μονοπατιού και την μετατροπή τους σε οδό πρόσβασης οχημάτων.

• Απαγορεύει οποιαδήποτε καταστροφή στοιχείων του ανθρωπογενούς περιβάλλοντος όπως λιθοστρώσεις, αναβαθμίδες τοίχους από λιθοδομή κλπ

Στα επόμενα χρόνια και με διαδοχικά έργα αμφίβολης αδειοδότησης αλλά και χρηματοδότησης το μονοπάτι της διαδρομής όχι μόνο δεν βελτιώθηκε σύμφωνα με την μελέτη αλλά μετατράπηκε σταδιακά σε δρόμο πρόσβασης οχημάτων σε πολλά του σημεία.

Σκαπτικά μηχανήματα, μπουλντόζες, φορτηγά, μπετονιέρες και κάθε λογής μηχάνημα μπαινοβγαίναν στον Εθνικό Δρυμό χωρίς καμία άδεια και έλεγχο

Το ίδιο συνέβαινε και με πολιτικά οχήματα 4Χ4  και μοτοσυκλέτες .

Το 2012 και μετά από αίτημα - καταγγελία του Συνδέσμου Αποφοίτων Γυμνασίου-Λυκείου Κόνιτσας προς το Δασαρχείο Κόνιτσας για την απαράδεκτη κατάσταση στο δρυμό ε απόφαση  του Γενικού Γραμματέα Αποκεντρωμένης Διοίκησης Ηπείρου-Δυτικής Μακεδονίας (57538/4796/15-10-2012 2960 φύλλο ΦΕΚ, τεύχος δεύτερο, της 5-11-2012 με την οποία απαγορεύτηκε η κυκλοφορία καθόλη την διάρκεια του έτους και επ’ αόριστον όλων των τροχοφόρων οχημάτων από την Πέτρινη γέφυρα μέχρι την Δέση με την τοποθέτηση μπάρας και ενημερωτικών πινακίδων «με σκοπό την προστασία της αυτοφυούς χλωρίδας, της άγριας πανίδας και των βιοτόπων της και κυρίως για την προστασία του αγριόγιδου ως προστατευόμενου είδους.

Εξαιρούνται τροχοφόρα οχήματα του Στρατού, της ΕΛ-ΑΣ, της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, της Δασικής Υπηρεσίας και του Τ.Ο.Ε.Β. 

Η μπάρα τοποθετήθηκε χωρίς ποτέ να κλειδωθεί και να ελεγχθεί η είσοδος των οχημάτων και μετά από διάστημα λίγων μηνών εξαφανίστηκε.

Οι θέσεις με τις περισσότερες μετατροπές και το είδος - μέγεθος των  αυθαιρέτων παρεμβάσεων είναι: