Το μάθημα είναι σεμιναριακό και προσφέρεται ως επιλογή σε τριτοετείς και τεταρτοετείς φοιτητές κατεύθυνσης κυρίως αρχαιολογίας. Στο πλαίσιο του σεμιναρίου, θα σκιαγραφηθεί η εξέλιξη της κεραμικής και της ειδωλοπλαστικής από το 12ο έως και το τέλος του 7ου αιώνα π.Χ. Κεραμεική τεχνολογία, σχηματολόγια λεπτής και χονδροειδούς κεραμικής, μέθοδοι
διακόσμησης, χρήσεις και βιογραφίες αγγείων, ειδωλίων και προσωπογραφίες αγγειοπλαστών είναι μερικά από τα ζητήματα που θα συζητηθούν. Η έμφαση θα δοθεί στο αρχαιολογικό συγκείμενο αγγείων και ειδωλίων και στη σημασία κυρίως της κεραμικής για την αρχαιολογία των πρώιμων ιστορικών χρόνων και την κατανόηση των σύγχρονών της κοινωνιών.
Το μάθημα επιδιώκει την εξοικείωση των φοιτητών με την αγγειοπλαστική και ειδωλοπλαστική των πρώιμων ιστορικών και αρχαϊκών χρόνων και κυρίως την κατανόηση της χρηστικότητας των αντικειμένων αυτών όταν εξετάζονται σε άμεση συνάρτηση με το αρχαιολογικό τους περιβάλλον. Μέσω της καταγραφής κεραμεικού υλικού στη Διδακτική Συλλογή, θα δοθεί η δυνατότητα στους φοιτητές να κατανοήσουν το πως οι αρχαιολόγοι προσεγγίζουν και μελετούν αγγεία και ειδώλια και πως θέτουν τα σχετιζόμενα ερευνητικά ζητήματα. Οι φοιτητές θα αναλάβουν υποχρεωτικά θέμα εργασίας που θα πρέπει να παραδοθεί σε γραπτή μορφή, ενώ θα προηγηθεί προφορική παρουσίαση στο αμφιθέατρο.
Το μάθημα προσφέρεται σε μεταπτυχιακούς φοιτητές κατά τη διάρκεια του πρώτου εξαμήνου των σπουδών τους.
Επικεντρώνεται στα αρχαιολογικά ίχνη της τελετουργικής δραστηριότητας σε όλα τα πλαίσια - οικιστκά, ιερά και ταφικά κατά την Πρώιμη Εποχή του Σιδήρου.
Η έννοια της μνήμης και το αρχαιολογικό της αποτύπωμα εντάσσεται στο πλαίσιο του μαθήματος.
Το μάθημα διερευνά την εξέλιξη και τις λειτουργίες των ιερών του αρχαίου ελληνικού κόσμου από την Εποχή του Σιδήρου έως και το τέλος των Ελληνιστικών χρόνων. Έμφαση δίνεται στον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό και την τοπογραφία τους, καθώς και στα σχετιζόμενα ευρήματα όλων των τύπων. Εξετάζονται οι διαφορετικοί τύποι ιερών σε συνδυασμό με τις δραστηριότητες που λάμβαναν χώρα σε αυτά. Μέσω της μελέτης τους, το μάθημα αποσκοπεί να εισαγάγει τους φοιτητές στην αρχαιολογία της αρχαίας ελληνικής θρησκείας, στις πρακτικές της και εν γένει στη θρησκευτική ζωή των αρχαίων Ελλήνων στο ευρύ αυτό αρχαιολογικό πλαίσιο.
Οι φοιτητές θα εξοικειωθούν με την τοπογραφία των σημαντικότερων ιερών στην Ελλάδα, την εξέλιξή τους στο χρόνο, τα μνημεία, αλλά και τη λειτουργία τους, θα γνωρίσουν το αρχαιολογικό πλαίσιο αλλά και τα χαρακτηριστικά των χαρακτηριστικότερων αρχιτεκτονημάτων, αλλά και γλυπτών, πήλινων, μεταλλικών και άλλων αναθημάτων. Επιπλέον, θα γνωρίσουν τις λατρευτικές και αναθηματικές πρακτικές των πιστών στα ιερά, κατανοώντας το ιστορικό και κοινωνιολογικό πλαίσιο του αρχαίου ελληνικού ιερού, την οικονομική διάσταση της λατρείας, τον ρόλο των ιερών ως χώρων πολιτικής και
ιδεολογικής αντιπαράθεσης, καθώς και τη σημασία τους για την ατομική και συλλογική ταυτότητα των λατρευτών, τόσο σε επίπεδο πόλεων και εθνών, όσο και σε πανελλήνιο.
Το μάθημα εξετάζεται γραπτά με τη δυνατότητα προφορικής εξέτασης για φοιτητές με μαθησιακές δυσκολίες.
Δυνατότητα ανάληψης προαιρετικής εργασίας.
Στόχος του μαθήματος είναι να μυήσει τους φοιτητές στη μεθοδολογία της ανασκαφής τόσο θεωρητικά όσο και πρακτικά στο πεδίο μέσω της συμμετοχής τους στις ανασκαφικές εργασίες στον αρχαιολογικό χώρο της Δουρούτης, εντός της Πανεπιστημιούπολης, όπου το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων διενεργεί συστηματική εκπαιδευτική ανασκαφή. Τόσο τα μαθήματα
στο αμφιθέατρο όσο και η εκπαίδευση των φοιτητών στο πεδίο θα γίνεται και από τους τρεις συν-διευθυντές της ανασκαφής.
Η άσκηση στο πεδίο συνδυάζεται με σειρά παραδόσεων στο αμφιθέατρο, όπου θα συζητηθούν διεξοδικά τα στάδια από τη σύλληψη ενός αρχαιολογικού ερωτήματος, το σχεδιασμό και υλοποίηση μιας αρχαιολογικής έρευνας, είτε πεδίου, είτε συστηματική/σωστική, έως και τη μελέτη και δημοσίευση των αποτελεσμάτων της στο υπάρχον πλαίσιο νόμου και επιστημονικής δεοντολογίας.
Οι παραδόσεις και η επιτόπια άσκηση εστιάζουν στην επιφανειακή έρευνα, τις τεχνικές συστηματικής και σωστικής ανασκαφής, τις υποβρύχιες έρευνες, αλλά και τη χρήση νέων τεχνολογιών στις σύγχρονες έρευνες πεδίου.
Γεωφυσικές, γεωτρητικές και γεωχημικές έρευνες, χρήση δορυφορικών συστημάτων, τηλεπισκόπηση και αεροφωτογράφηση, εκτεταμένη ή/και επισταμένη επιφανειακή έρευνα θα συζητηθούν πριν τη διδασκαλία της μεθοδολογίας που υιοθετείται στην ανασκαφική έρευνα ανάλογα με τον τύπο της ανασκαφής (χερσαία, υποβρύχια, σωστική, συστηματική, ανασκαφή σε σπήλαιο). Έμφαση θα δοθεί στις ανασκαφικές και άλλες έρευνες στην Ήπειρο.
Οι φοιτητές αξιολογούνται με βάση την επίδοσή τους στις γραπτές προόδους στη διάρκεια των μαθημάτων στην αίθουσα, αλλά κυρίως με βάση την απόδοσή τους στο πεδίο.