ธงชาติไทย

กว่าจะมาเป็น "ธงไตรรงค์" แถบสีแดง ขาว น้ำเงิน ที่เราเห็นในปัจจุบัน รู้ไหมว่าธงชาติไทยของเราผ่านการเปลี่ยนแปลงมาหลายยุคหลายสมัยมาก โดยจุดเริ่มต้นเกิดขึ้นเพื่อใช้เป็นสัญลักษณ์ในการเดินเรือค้าขายกับต่างประเทศ

นี่คือวิวัฒนาการที่น่าสนใจของธงชาติไทยในแต่ละยุคสมัยครับ

1. ยุคเริ่มต้น: ธงสีแดงล้วน (สมัยอยุธยา - รัตนโกสินทร์ตอนต้น)

ในอดีตเรายังไม่มีธงชาติอย่างเป็นทางการ จนกระทั่งใน สมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช มีเรือค้าขายของฝรั่งเศสแล่นเข้ามาทำความเคารพตามธรรมเนียม แต่สยามไม่มีธงชาติที่จะชักขึ้นตอบรับ ทหารจึงคว้า "ผ้าสีแดงล้วน" ชักขึ้นแทน ตั้งแต่นั้นมา ธงสีแดงล้วนจึงถูกใช้เป็นธงประจำเรือค้าขายของสยามเรื่อยมา

2. ยุคเพิ่มสัญลักษณ์: ธงจักร และ ธงช้างเผือก

เมื่อมีการแยกแยะระหว่างเรือหลวง (เรือของกษัตริย์) และเรือราษฎร์ จึงเริ่มมีการใส่สัญลักษณ์ลงบนพื้นหลังสีแดง:

• ธงจักร (รัชกาลที่ 1): ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ทำรูป "จักรสีขาว" ไว้ตรงกลางธงแดง สำหรับใช้เฉพาะเรือหลวง

• ธงช้างเผือกในวงจักร (รัชกาลที่ 2): ทรงได้ช้างเผือกมาสู่บารมีถึง 3 เชือก จึงโปรดเกล้าฯ ให้เพิ่มรูป "ช้างเผือก" ไว้ในวงจักรสีขาว

• ธงช้างเผือกปล่อย (รัชกาลที่ 4): ทรงเห็นว่าเรือราษฎร์ก็ควรมีธงที่ต่างจากต่างชาติด้วย จึงนำวงจักรออก เหลือเพียง "รูปช้างเผือกหันหน้าเข้าหาเสา" อยู่บนพื้นแดง ซึ่งใช้เป็นธงชาติสำหรับทั้งเรือหลวงและเรือเอกชน

3. ยุคปรับปรุง: ธงช้างเผือกทรงเครื่อง (รัชกาลที่ 5)

ในสมัยรัชกาลที่ 5 มีการปรับลักษณะของช้างให้ดูสง่างามขึ้น โดยเปลี่ยนเป็น "ช้างเผือกยืนแท่น ทรงเครื่องยืนแท่น" (ใส่อุปกรณ์ตกแต่งบนหลังช้าง) เพื่อใช้เป็นธงราชการ

4. ยุคกำเนิดธงไตรรงค์ (รัชกาลที่ 6)

จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นในปี พ.ศ. 2459 รัชกาลที่ 6 เสด็จประพาสอุทัยธานี แล้วทอดพระเนตรเห็นประชาชนติดธงช้างเผือกกลับหัว ทรงพระราชดำริว่าธงช้างเผือกทำยากและหากติดผิดจะดูไม่เป็นมงคล

จึงทรงทดลองเปลี่ยนมาใช้ ธงแดงขาว 5 แถบ (เรียกว่า ธงแดงขาวสลับกัน) แต่ต่อมาในปี พ.ศ. 2460 เมื่อประเทศไทยเข้าร่วม สงครามโลกครั้งที่ 1 ทรงเปลี่ยนแถบสีแดงตรงกลางให้เป็น "สีน้ำเงิน" เพื่อให้สอดคล้องกับสีธงชาติของกลุ่มประเทศฝ่ายสัมพันธมิตร และเกิดเป็น "ธงไตรรงค์" ที่เราใช้สืบเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน