Embedded Files
Lê Ngọc Phượng
Trong hồi ký của mình, Phạm Duy viết:
… Tôi khởi sự soạn lời ca tiếng Việt để hát với nhạc Âu Mỹ khi tôi vừa bước vào tuổi 15, 20. Khi đó, ở Việt Nam, phong trào cải lương, cải cách trong văn học nghệ thuật đã ra đời. Thơ Mới đã có mặt với những thi phẩm của Lưu Trọng Lư, Huy Cận, Xuân Diệu v.v…, đồng thời Cải Lương Nam Kỳ cũng đang dần dà xâm chiếm sân khấu của Chèo Cổ, Tuồng Cổ… Về Âm Nhạc, để thay thế cho nhạc cổ, qua những bài ta theo điệu Tây của các nghệ sĩ Năm Châu, Tư Chơi… một nền nhạc mới đang trong thời kỳ chuẩn bị (Nhạc Cải Cách) để sẽ tiến tới thời kỳ thành hình Tân Nhạc…
Trong “Ngàn lời ca khác”, Phạm Duy lại nói:
...Cho tới năm 1949, tôi lập gia đình với Thái Hằng ở Chợ Neo Thanh Hoá và vì Thái Thanh, lúc đó còn bé lắm, thích hát nhạc cổ điển cho nên tôi soạn lời ca cho những bài Dạ Khúc (Schubert), DòngSôngXanh (Johann Strauss), Trở Về Mái Nhà Xưa (Curtiss) v.v... để cho cả hai chị em hát.
Thái Thanh thì lại bảo:
...Hồi đó, năm tôi 14 tuổi, anh Phạm Duy cứ dùng tôi làm cái cớ lấy điểm với chị Thái Hằng, chị ruột của tôi. Năm đó Thái Hằng khoảng 21 tuổi. Không lạ gì mà hồi đó đã có bài "Giòng Sông Xanh" nhạc Johann Strauss lời Việt. Ông Phạm Duy đã phải đặt lời Việt cho bài "Giòng Sông Xanh" để cho cô Thái Thanh bé xíu hát thì mới lấy điểm được với bà Thái Hằng... (Hương Xa 2)
Tiếp đó là những Dạ khúc, Chiều tà, Ave Maria, Mối tình xa xưa, Vũ Nữ Thân Gầy, Trở về mái nhà xưa, Sầu Chopin, Dòng Sông Xanh, Khúc Hát Thanh Xuân, Chủ Nhật Buồn, Tình Vui .. và Khúc Ca Ly Biệt.
Khúc Ca ly Biệt: (Chanson De Solvieg/ Lời Việt Phạm Duy/ Đức Tuấn).
Bài này được ông giới thiệu:
Saigon 1953. Khi soạn lời ca cho bài CHANSON DE SOLVEIJ trích ra từ một đại-bi-kịch của Grieg, tôi chưa hề biết đến gió đêm tuyết lạnh của vùng Bắc Âu ra sao, nhưng tôi đã đưa vào lời ca những ý tưởng mà tôi đã nhét vào những bài hát siêu hình như bài LỮ HÀNH cũng được soạn ra trong lúc này.
Hồn Xuân vừa tàn hơi
Hay nắng ấm lung linh qua đời
Nghe lá biếc hơi thu rơi ngang trời.
Người yêu dù xa xôi
Xin nhớ tới quê hương u hoài
Nghe gió tuyết đêm đông đang trông vời.
Một lần người đưa tiễn nhau
Như vẫn cầu lời hứa năm nào
Ðằm thắm cho vui lòng nhau.
Cuộc đời từ trong chiếc nôi
Ðã quay về cùng với gió bụi
Về chốn không tên xa xôi.
Người đi về mai sau
Nghe khóc lóc xe tang đưa sầu
Nghe bóng xế khăn sô bay ngang đầu.
Người đi vào không gian,
Nghe oán trách đau thương vô vàn
Nghe tiếng hát êm êm du linh hồn.
Người về dần trong cõi mơ
Như lúc nào vừa mới ra đời
Chào đón xuân tươi ngày mới
Cuộc đời từ trong chiếc nôi
Ðã quay về cùng với gió bụi
Về chốn không tên xa xôi.
Phân trinh bày của Đức Tuấn được trích trong Album Khúc ca ly biệt - Phạm Duy Classical 1 gồm 10 bản nhạc bán cổ điển do Phạm Duy phổ nhạc: Serenade (Dạ khúc), Reverie (Mơ màng), Fur Elise (Khi màn nhung mở ra), La beau Danube blue (Dòng sông xanh)… được thu âm ở Việt Nam sau này khi nhạc sĩ từ Mỹ về sống những năm cuối đời. Bài này cũng được thu trong al bum 17 Tình Ca Bất Tử, lời Việt của Pham Duy do hầu hết những bản thu trước 75 với các giọng ca của Thái Thanh, Mai Hương, Lệ Thu, Thanh Lan, Thái Hiền,...
Nguyên tác Khúc Ca ly Biệt là bản aria Khúc hát Nàng Solveig trong vở nhạc kịch Peer Gynt của nhà thơ lớn người Na-uy Henrik Johan Ibsen; nhạc do Edvard Hagerup Grieg soạn.
Đại khái nội dung vở Peer Gynt là câu chuyện tình của chàng trai Peer Gynt và cô gái Solveig. Chàng gặp nàng, và bị sắc đẹp của nàng chinh phục ngay từ cái nhìn đầu tiên. Nàng cũng xúc động với mối tình bốc lửa của chàng, hai người yêu nhau thắm thiết. Nhưng rồi chẳng bao lâu Peer Gynt cảm thấy chỉ mỗi mối tình đắm thắm của Solveig là ko đủ, chàng bỏ nàng ở lại, cất bước ra đi tìm kiếm một mối tình mạnh mẽ, to lớn hơn. Sau một thời gian dài lang thang, chàng thất thểu trở về, gặp lại Solveig và nghe cô hát khúc chờ mong. Xúc động, nhưng chàng lại ra đi, phần ngượng ngùng, phần sợ hãi phải thừa nhận sự thất bại với chính bản thân. Lại nhiều năm tháng trôi qua, chàng đủ đớn đau để hiểu tình yêu là gì, trở về quì gối bên nàng. Nàng lại hát cho chàng nghe khúc hát chờ mong ...
Edvard Grieg là nhà soạn nhạc Na Uy sinh ngày 15/7/1843 tại Bergen. Năm 15 tuổi đã được nhận vào nhạc viện Leipzig, ở đấy ông học nhạc lý và chơi đàn Klavier. Sau một thời gian du học tiếp ở Copenhagen, Đan Mạch; ông trở về quê hương, sáng tác dựa trên chất liệu âm nhạc dân gian, được các nhà phê bình âm nhạc đánh giá là một trong những nhà soạn nhạc có ảnh hưởng nhất của thế giới nửa sau thế kỷ XIX, kết hợp nhuần nhuyễn âm nhạc truyền thống Na Uy với âm nhạc lãng mạn châu Âu đương thời. Ông được mời đảm trách các buổi hòa nhạc lớn khắp châu Âu. Ông mất năm 1907.
( Theo 8Khung)
Solveigh's song hiện có hàng trăm phiên bản với nhiều thứ tiếng.
Solveig's Song - Lucia Popp ( Grieg )
Mirusia Louwese trình bày Solveig's song cùng Andre Rieu tại Úc năm 2007
Chanson de Solveig (Nana Mouskouri)
Là haut dans le nord
Quand la nuit n'en finit pas
De neiger sur les sommeils
Elga rêve encore
A celui qui vit là bas
Au pays du grand soleil
Au milieu du silenceon entend s'élever
Comme une voix du ciel
Qui chante la romance d'un amour déchiré
La chanson de Solveig
Là haut dans le nord
La chanson réchauffe un peu
La Norvège qui s'éveille
Elga croit encore
Que les marins aux yeux bleus
Aux sirènes sont fidèles
Et sur la plaine blanche
Elle entend vers l'été venir comme un appel
L'écho de la romance d'un amour déchiré
La chanson de Solveig
Riêng tiếng Việt, ngoài phiên bản Phạm Duy còn có một phiên bản không rõ tên tác giả mang tên Khúc Hát Đợi Chờ
Khúc Hát Đợi Chờ (Lê Dung)
Khúc hát nàng Solveig [NHS]
Lời Việt: Khúc hát đợi chờ
Mùa đông dù trôi qua
Mang bóng dáng đông qua xuân về
Và nỗi nhớ anh đi chưa về.
Dù cho ở nơi ấy
Mang chiếc bóng cô đơn bên mình
Và nỗi nhớ anh đi chưa về.
Ngàn trùng dù có cách xa
Anh sẽ về rồi anh sẽ về
Lòng em luôn luôn hằng nhớ.
Tình này em xin hiến dâng,
Có bao giờ nhạt phai trong lòng
Tình em yêu anh không phai.
Dù cho ở nơi ấy
Anh vẫn sống yên vui thanh bình
Và những giấc mơ em bên mình.
Dù cho ở nơi đây
Mang chiếc bóng cô đơn bên mình
Và nỗi nhớ anh đi chưa về.
Ngàn trùng dù có cách xa,
Em vẫn chờ dù đến bao giờ,
Lòng em luôn luôn hằng nhớ.
Trọn đời em xin hiến dâng,
Có bao giờ nhạt phai trong lòng
Tình em bên anh không phai.
Mùa đông dù trôi qua
Mơ bóng dáng anh đi chưa về
Và lá úa khô rơi trên cành.
Cầu mong ở nơi xa
Anh vẫn sống yên vui thanh bình.
Và có giấc mơ em bên mình...
Bài này cũng được các ca sĩ ngày nay như Thu Giang, Anh Thơ, Khánh Linh,... trình bày, tuy ca từ không được đồng nhất, nhưng cũng chứng tỏ bài hát đã lan tỏa đến khán thính giả trong nước , và được chấp nhận như một làn hương thơm từ "bên kia thế giới" tỏa về. Mời các bạn thưởng thức.
Lê Ngọc Phượng
Tháng 4/2016
Page updated
Google Sites
Report abuse