Rapportage stoommachine Free en Co
Rapportage stoommachine Free en Co
Verslag van zaterdag 29-01-11 ~ Stork stoommachine nr 3307 ~ Bouwjaar 1929
Roelof Spoelman Stichting tot behoud Groninger Stoom werktuigen
Samenvatting:
Machine: Machine is inwendig in een goede staat zover we konden in schatten
Appendages/leidingwerk: dienen bij ingebruikname op stoom / lucht geheel vervangen te worden
Generator: lagers inspecteren en naar waarschijnlijkheid vervangen, elektrische wikkelingen spoelen drogen en doormeten en het vervangen van de bekrachtiging van de generator, mogelijk wikkelingen vervangen
Aandrijfriem en spanrol: nadere inspectie bij ingebruikname op stoom, mogelijk riem vervangen
Mogelijkheden voor inbedrijfstelling met stoommachine:
In bedrijfstellen op stoom is mogelijk mits een stoomketel aangeschaft kan worden en het leidingwerk vervangen wordt. Er moet een oplossing gezocht worden voor het afgewerkte stoom. Bij revisie van de generator is het zelfs mogelijk om stroom te leveren.
Als alternatief is het mogelijk de machine aan te drijven met behulp van lucht of met behulp van een elektromotor. Men dient bij deze twee opties te letten op de inwendige smering van de machine.
Roelof Spoelman
Technisch bestuurslid van de stichting tot behoud van de Groninger stoomwerktuigen
De Stoom Machine:
Na de eerste inspectie van de stoom machine op 14-01-11 was naar onze mening de machine in zo`n staat, dat het mogelijk moet zijn om de machine te kunnen laten draaien. Om dit met meer zekerheid te kunnen zeggen hebben we besloten om een extra keer te kijken. Dit was mogelijk nadat de machinekamer opgeruimd was en het meeste stof was verwijderd. Op zaterdag 29-01-11 zijn we weer geweest om een nadere inspectie uit te voeren. We hebben de volgende onderdelen geïnspecteerd en gemeten:
De as van het hoofd lager is 0,04mm gelicht, om olie onder de as de krijgen en te kijken of de as vast zit en of de as teveel speling heeft. Tijdens het lichten van de as hebben we het buffervat voor de smering van het hoofdlager gedemonteerd, om olie in het lager te gieten voor een olie film tussen de as en het lager materiaal.
De beide stopbussen van de cilinder zijn losgedraaid om de as ruimte te geven bij het eventueel vast zitten op de stopbuspakking. Om deze de mogelijkheid te geven om met de as mee te gaan uit de stopbuskamer indien deze vast zou zitten.
Alle lijbanen zijn schoongemaakt en ingevet, deze was aan de niet aandrijfzijde roestig.
Het kruishoofd gesmeerd met olie.
De 2 st. smeerolie toestellen zijn los gemaakt van de centrale secundaire as. In verband met het eventueel vast kunnen zitten van de smeertoestellen.
Het smeren van de diverse lagers van de centrale secundaire as.
Het schoonmaken van de bovenzijde van de zuigerstang, deze was roestig door stof.
Het smeren van het steunlager van het vliegwiel.
Het lichten van de spanrol van de generator dit i.v.m. het eventueel vast zitten van de generator.
Het verwijderen van 2 st. indicateur diagram-afsluiters dit voor ontluchting en beluchting van de cilinder bij eventueel niet goed werken van inlaatkleppen.
Nadat we dit geïnspecteerd hadden hebben we een poging gedaan om de machine te tornen. Dit ging in eerste instantie zwaar. Naar waarschijnlijkheid kwam dit uit de generator doordat de aandrijfriem bleef plakken aan de poelie van de generator. Nadat deze los was slipte de riem over deze poelie.
Na ca. 90 graden getornd te hebben zijn we gestopt om olie in het lager van de krukpen te gieten, dit is alleen in deze stand mogelijk. Tijdens het tornen hebben we overvloedig belray in de stopbus pakkingen gespoten om eventueel het vreten van de as te voorkomen. Bij een definitieve in gebruik name op stoom of lucht zullen deze vervangen moeten worden, mogelijk is de stopbus afdichting gemaakt van asbest.
Na ca 180 graden getornd valt op dat de machine iets terugdraait na het loslaten van de torn. Dit is te wijten aan het vastzitten van de generator. Nadat we geen opmerkelijke dingen ontdekt hebben zijn we verder gegaan met het tornen naar de uitgangspositie. De machine hebben we in het uiterste dode punt gezet. Met die reden dat de zuiger stang reeds iets roestig was, en de niet aandrijfzijde van de zuiger (geleidestang ) niet roestig was om deze terug te zetten in de cilinder van de machine.
Na onze werkzaamheden hebben we alles weer ingevet om corrosie te voorkomen. Indien mogelijk zal het verstandig zijn om eventueel eens per kwartaal de blanke delen op nieuw in te vetten
Aanzicht gelijkstroom stoommachine
Appendages en leiding werk
Na een korte visuele inspectie dienen alle stoomleidingen en appendages vervangen te worden voor een ingebruikname op stoom of lucht. Tijdens het demonteren dient men er van uit te gaan dat alle isolatie van de leidingen en cilinder asbest bevatten. Aan de hoofdstoom afsluiter ontbreekt het handwiel. Eventuele vorst schade van de afsluiter was niet te bekijken i.v.m. het volstaan van de kelder onder de machine, dit geldt ook voor het leidingwerk. Eventuele aantasting van de fundatie was ook niet zichtbaar.
Doorsnede gelijkstroom stoommachine (machine van Free & Co heeft 2 uitlaatkleppen en geen uitlaatpoort)
De Generator:
De generator hebben we niet bemeten op weerstand en isolatie waarde van de wikkelingen. Om dit te bepalen zal de generator minimaal gedroogd moeten worden en de bekabeling gedemonteerd moeten zijn. Na onze eerste visuele inspectie zal de generator gereinigd, gelakt en gedroogd moeten worden. Het is zelfs mogelijk dat de wikkelingen vervangen moeten worden. De lagers zijn niet geïnspecteerd maar zullen vervangen moeten worden. De bekrachtiging van de generator is nog aanwezig, maar de aansturing hiervan zal vervangen moeten worden omdat deze niet meer aanwezig is.
Aandrijfriem en spanrol:
Nadere inspectie bij ingebruikname op riem en lagers vereist.
Indien de machine op stoom als werkende machine zal gaan opereren, moet de riem naar waarschijnlijkheid vervangen worden.
Indien er verder geen ernstige mankementen gevonden worden. Met het vergelijk dat we gehad hebben bij het stoomgemaal in winschoten. Kunnen we er een prijskaartje aanhangen van ca 10 tot 20 duizend euro. We gaan er van uit dat een groot deel van de arbeid gedaan word door vrijwilligers.
opknappen machinekamer
Dit zal door een bouwkundige bekeken moeten worden
Aanbeveling van uit de stichting behoud van de Groninger stoom werktuigen
- zorgen dat de machine en het gebouw in eigendom wordt van jullie stichting en dit vast laten leggen bij een notaris.
- zorgen dat het dak dicht komt zodat regen geen nadelig invloed uitoefent op de machine. Eventueel de machine afdekken met een zeil maar wel zodat het eventuele vocht uit de kelder kan ontsnappen.
- het leeg pompen en leeg houden van de kelder.
- indien mogelijk de machine laten draaien op stoom indien niet mogelijk laten draaien met behulp van een elektromotor.
- bij het eventueel draaien, tornen van de machine de werkzaamheden van zaterdag 29-1-11 herhalen dan wel of niet onder toezicht van onze stichting
Budget prijzen voor eventuele mogelijkheden, dit is volgens het prijzenboekje
van de Dutch association of cost engineers 25 editie
Werkende stoommachine op stoom
stoomketel blz. 44 package unit 30 bar 390 graad ca 5 ton/hr 500.000,-
waterbehandeling blz. 44 100/300 m^3/hr ca 5 ton/hr 100.000,-
leidingwerk 300lbs 5”leiding ca 100m 38.200,-
isolatie 60 mm ca 100m 6.500,-
condensor warmte wisselaar 100 m^2 24.000,-
condens waterpomp naar buffer vat dn 50 3.900,-
tank 10m^3 rvs 13.000,-
totaal ca 700.000,-
dit is exclusief: nutsvoorzieningen zoals gas water en stroom bv. Naar de ketel
koelwater verbinding naar het kanaal en de pompen
emissie normen en diverse vergunningen
operationele kosten
opknappen machine zelf zoals stralen en coaten
werkende generator
generator revisie niet benoemt in het boekje maar nieuwprijs ca. 320.000,-
dit is exclusief: aansluiting voor levering aan het net
Werkende stoommachine op perslucht
compressor installatie blz. 44 8 bar 500Nm^3/hr 75.000,-
leidingwerk 300lbs 5”leiding ca 100m 38.200,-
stroom aansluitingen t.b.v. compressor 1,25 mva 26.000,-
demper op uitlaat machine niet benoemd 10.000,-
totaal ca 150.000,-
dit is exclusief: nutsvoorzieningen zoals gas water en stroom bv. Naar de compressor
luchtsmering t.b.v. de machine
diverse vergunningen
operationele kosten
opknappen machine zelf zoals stralen en coaten
Werkende stoommachine op stroom
aandrijving met behulp van elektromotor met reductor 10kw 3.000,-
frequentie omvormer 10 kw 3.900,-
bekabeling per 100m 16mm 2345,-
motor control center 5000,-
totaal ca 15.000,-
dit is exclusief: nutsvoorzieningen zoals gas water en stroom bv. Naar de compressor
luchtsmering t.b.v. de machine
diverse vergunningen
operationele kosten
opknappen machine zelf zoals stralen en coaten
opknappen machine
om een budget prijs af te geven van de machine is lastig omdat onderdelen die vervangen zullen moeten gaan worden custum mate zijn en dus niet op voorraad liggen. Onze indruk is dat de volgende punten gebeuren moeten:
schoon maken van alle olie systemen en spoelen van alle lagers.
Vervangen van alle stopbus pakkingen
Het schoonmaken van alle machine delen en het coaten hiervan.
Het saneren van asbest zover als mogelijk is
Een inspectie met behulp van een borescope om inwendige defecten te kunnen waarnemen. Mogelijkerwijs zijn de zuigerveren versleten, het is mogelijk om deze veren te vervangen.
Het gangbaar schoonmaken van alle draaiende delen o.a. klepstoters, overbrengingen
.
Cor Dijk ©